Bản vẽ 3D là gì? Đọc và dựng bản vẽ 3D cơ bản cho người mới

Bản vẽ 3D là gì; 4 cách thể hiện một vật thể, cách đọc 3 hình chiếu đứng, bằng, cạnh, dựng hình chiếu trục đo, vẽ phối cảnh điểm tụ, minh hoạ bằng một khối bậc đơn giản.

Bản vẽ 3D là cách thể hiện một vật thể ba chiều (rộng, sâu, cao) trên mặt phẳng, thường gồm bộ ba hình chiếu (đứng, bằng, cạnh), hình chiếu trục đo, hình phối cảnh hoặc mô hình dựng trong phần mềm 3D. Hình chiếu cho biết đúng kích thước để sản xuất, thi công; hình chiếu trục đo và phối cảnh giúp người xem hình dung khối. Bài này dùng một khối bậc đơn giản để giải thích 4 cách thể hiện, cách đọc bản vẽ 3 hình chiếu, cách dựng hình chiếu trục đo từ 3 hình chiếu và cách vẽ phối cảnh trên công cụ Lưới phối cảnh của ColorME.

Một vật thể, 4 cách thể hiện

Một khối bậc thể hiện theo 4 cách: hình chiếu, hình chiếu trục đo, phối cảnh, mô hình 3D.

Cả bốn hình trên là cùng một khối bậc rộng 3, sâu 2, cao 2 đơn vị, với phần cao nằm bên trái. Người học thiết kế nội thất, kiến trúc, sản phẩm hay 3D thường phải đọc được cả bốn: nhận bản vẽ hình chiếu từ kỹ sư, phác ý tưởng bằng phối cảnh rồi dựng mô hình 3D để trình bày với khách.

Cách đọc bản vẽ 3 hình chiếu

Bố trí và cách đọc 3 hình chiếu đứng, bằng, cạnh.

• Hình chiếu đứng: nhìn vật từ phía trước, thấy chiều rộng và chiều cao. Ở khối bậc, đây là hình chữ L.
• Hình chiếu bằng: nhìn từ trên xuống, đặt bên dưới hình chiếu đứng, thấy chiều rộng và chiều sâu. Đường dọc ở giữa là mép bậc.
• Hình chiếu cạnh: nhìn từ bên trái, đặt bên phải hình chiếu đứng, thấy chiều sâu và chiều cao. Nét đứt ngang là mép bậc bị khối cao che khuất.

Cách bố trí trên là phương pháp chiếu góc thứ nhất, cách được dùng trong chương trình vẽ kỹ thuật ở Việt Nam. Ba hình luôn thẳng hàng: hình chiếu đứng và hình chiếu bằng cùng chiều rộng theo cột, hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh cùng chiều cao theo hàng. Khi đọc, để ý loại nét: nét liền đậm là cạnh thấy, nét đứt là cạnh khuất, nét chấm gạch là đường tâm, đường trục đối xứng.

Dựng hình chiếu trục đo từ 3 hình chiếu

Dựng hình chiếu trục đo từ 3 hình chiếu trong 3 bước.

1. Vẽ 3 trục: một trục đứng và hai trục nghiêng 30° so với phương ngang, ba trục cách nhau 120°. Đây là hình chiếu trục đo đều (isometric), ba trục dùng cùng một tỉ lệ.
2. Dựng hộp bao: lấy chiều rộng, sâu, cao từ 3 hình chiếu, vẽ một hộp chữ nhật bao trọn vật bằng nét mảnh.
3. Cắt bớt và tô đậm: cắt phần không có theo hình chiếu (ở khối bậc là phần phía trên bên phải), rồi tô đậm các cạnh thấy và xoá nét dựng.

Cách dựng hộp bao rồi cắt bớt giúp bạn đọc bản vẽ của vật phức tạp hơn: chia vật thành nhiều khối hộp, dựng từng khối rồi ghép lại. Xem thêm về thiết kế isometric.

Phối cảnh: vẽ theo điểm tụ

Ảnh chụp thật công cụ Lưới phối cảnh của ColorME ở chế độ 2 điểm tụ.

Trong phối cảnh, các cạnh song song chụm dần về một, hai hoặc ba điểm tụ nằm trên đường chân trời, nên vật trông có chiều sâu giống mắt nhìn. Đổi lại, bạn không đo trực tiếp kích thước trên hình phối cảnh được như trên hình chiếu.

• Phối cảnh 1 điểm tụ: nhìn thẳng vào một mặt của vật, hợp vẽ nội thất một căn phòng, hành lang.
• Phối cảnh 2 điểm tụ: nhìn vào góc của vật, hợp vẽ ngoại thất, đồ nội thất, sản phẩm.
• Phối cảnh 3 điểm tụ: nhìn từ rất cao hoặc rất thấp, như nhìn toà nhà cao từ dưới lên.

Để luyện nhanh, mình dùng công cụ Lưới phối cảnh của ColorME, không cần đăng nhập: chọn 2 điểm, rồi vẽ một nét đứng và bốn nét về hai phía, các nét tự bám theo lưới thành góc một khối hộp như trong ảnh. Về ảnh nền bạn thêm vào để vẽ đè, trang công cụ ghi: "Ảnh ở lại trong trình duyệt, không tải lên máy chủ." Đọc thêm bài phối cảnh là gì.

Từ bản vẽ đến mô hình 3D

Trong phần mềm 3D, quy trình gần giống cách dựng hình chiếu trục đo: dựng khối hộp theo kích thước trên bản vẽ, cắt bớt, đùn thêm, rồi gán vật liệu và ánh sáng để render. Nhiều phần mềm cho phép đặt ảnh hình chiếu làm nền để dựng theo đúng tỉ lệ. Muốn tìm hiểu phần mềm dựng 3D cho kiến trúc, nội thất, đọc bài 3ds Max là gì; nếu đang chọn hướng học, xem bài ngành thiết kế nội thất học gì.

Đọc bản vẽ đúng: 6 điều

6 điều để đọc bản vẽ đúng.

• Xác định hình nào là hình chiếu đứng, bằng, cạnh trước khi đọc.
• Gióng thẳng hàng: chiều rộng theo cột, chiều cao theo hàng.
• Nét liền đậm là cạnh thấy, nét đứt là cạnh khuất, nét chấm gạch là đường tâm.
• Đọc kích thước và tỉ lệ ghi trên bản vẽ, không đo bằng thước trên màn hình.
• Khi vẽ trục đo, dựng hộp bao trước rồi mới cắt bớt.
• Đối chiếu lại: hình 3D dựng xong phải khớp cả 3 hình chiếu.

Câu hỏi thường gặp

Bản vẽ 3D là gì?

Là cách thể hiện một vật thể có chiều rộng, sâu, cao trên mặt phẳng, thường gồm 3 hình chiếu, hình chiếu trục đo, phối cảnh hoặc mô hình dựng trong phần mềm 3D.

Ba hình chiếu gồm những hình nào?

Hình chiếu đứng (nhìn từ trước), hình chiếu bằng (nhìn từ trên, đặt bên dưới hình chiếu đứng) và hình chiếu cạnh (nhìn từ trái, đặt bên phải hình chiếu đứng).

Hình chiếu trục đo khác phối cảnh thế nào?

Trong hình chiếu trục đo, các cạnh song song vẫn song song và đo được theo tỉ lệ. Trong phối cảnh, các cạnh song song chụm về điểm tụ nên giống mắt nhìn nhưng không đo trực tiếp được.

Nét đứt trên bản vẽ nghĩa là gì?

Nét đứt thể hiện cạnh khuất, tức cạnh có thật nhưng bị phần khác của vật che khi nhìn theo hướng chiếu đó.

Hình chiếu trục đo đều có góc bao nhiêu độ?

Ba trục cách nhau 120°, hai trục nằm nghiêng 30° so với phương ngang, và cả ba trục dùng cùng một tỉ lệ.