Chuyện Điên

Đi dạy thi thoảng có bạn học viên hỏi mình:

• Sao ở đây ai cũng trẻ thế?
• Thì sếp bọn mình mới chỉ 95 thôi, thuê người già hơn không dám chửi =))

Cũng chỉ là câu trả lời vui vui thôi, vì thực tế thì cách tốt nhất để gần gũi với học viên là nói chuyện đùa. Nhưng mà kể ra thì lúc đó mình cũng chẳng biết tại sao.

Sau nhiều chuyện xảy ra thì mình cũng dần hiểu lí do. Chỗ mình làm mới chỉ được hơn 1 năm, cũng trẻ chả kém gì người tạo ra nó cả. Thường thì mọi người sẽ nghĩ một tổ chức hay bất cứ một cái gì mới thành lập nếu như có người đỡ đầu (kiểu như mentor) thì sẽ càng vững vàng hơn.

Mình cũng không phủ nhận một điều là CM cũng đã từng có nhiều người già hơn sếp (già hơn sếp thôi chứ vẫn trẻ lắm =))) từng làm việc và bất cứ ai trong họ đều đã thay đổi điều gì đó ở nơi này. Không bàn chuyện tốt xấu, họ đều là những người làm nên công ty ngày hôm nay.

Tuy nhiên, nếu như giả định “càng thêm nhiều tuổi chúng ta càng chín chắn hơn” là đúng, thì có thể suy ra thêm một cái nữa là “càng trẻ thì càng điên”. Nếu thế thì liệu có thể cho rằng CM đang điên không?

Câu trả lời có lẽ phần nhiều là có. CM đang điên, và điên thật sự. Có hàng trăm thứ đã từng xảy ra mà khiến mọi người nghĩ là :”Nếu ở những chỗ khác thì đã chẳng có chuyện như thế….” hoặc là “Thế này là sai rồi, chả hiểu sao làm như vậy rồi mà vẫn chấp nhận được, điên thật rồi.” Ừ, điên thật. Nhưng mà điên có phải là sai không?

Câu trả lời cho phần này có lẽ là tùy. Sai hay đúng nhiều khi là do quan niệm của mỗi người, có những thứ ai cũng bảo sai nhưng kết quả lại tốt đẹp thì liệu bạn có đánh giá nó là sai? Mà nếu sai thì sao? Anh sếp chỗ mình hay bảo:” Mình cho phép các bạn thử sai, cho phép các bạn mắc lỗi, có thể mắng các bạn nhưng sau mỗi lần như thế mọi người phải rút ra được điều gì đó cho bản thân mình.” Sai hay đúng không quan trọng ở bản chất, nó quan trọng ở điều bạn nhận được sau mỗi “cái sai” hay “cái đúng” đấy.

Quay lại chuyện điên. Con người càng chín chắn, càng trưởng thành, càng từng trải thì thường sẽ gây ra một tật đó là sợ rủi ro. Điều này có thể do họ đã nếm trải nhiều thứ trong đời, biết rõ những bước nào sai, những bước nào đúng, vì thế họ càng làm những điều để tránh không gặp lại nó nữa. Một lí do nữa, có lẽ thuộc về phần đông ở VN, đó chính là càng già đi họ càng ngại thử. Họ thích yên bình, thích sum vầy con cháu và thích dành thời gian cho gia đình. Điều đó dễ hiểu thôi vì cả một đời vất vả vì cháu con, những ngày tháng còn lại điều họ mong muốn nhiều nhất là ở bên những người mình yêu thương.

Tương tự với chuyện tạo lập công ty hay một tổ chức nào đấy. Tổ chức có nhiều người lớn tuổi thì sẽ vững chắc hơn những tổ chức chỉ toàn người non trẻ. Nhưng người lớn tuổi ít khi điên. Tổ chức nhiều lớn tuổi cũng vậy. Ngược lại, tổ chức nhiều người còn trẻ sẽ điên nhiều hơn. Họ dám thử và dám mạo hiểm. Họ có thể dự đoán được rủi ro, điều này với kiến thức và máy móc hiện nay đều có thể làm được dễ dàng, nhưng họ vẫn cứ làm theo những điều họ muốn. Vì họ còn trẻ và họ muốn làm hết sức mình. Vì họ tin tưởng bản thân. Vì họ muốn biết rằng, liệu những quyết định điên rồ đấy có mang lại kết quả tốt đẹp không. Đến dự đoán bằng máy móc, con số còn có thể sai, thì cảm tính đúng – sai của con người chắc gì đã chuẩn? Cuối cùng, trong số họ, có người thành công, có người thất bại, và câu chuyện còn lại là: đối mặt hay đầu hàng?

Những người đã trải qua thất bại sẽ dạy người chưa trải cách để tránh được rủi ro đấy. Nhưng ít người có thể nghĩ được rằng, thất bại là cách tốt nhất để con người có thể trưởng thành. Chúng ta phải sai rồi mới hiểu thế nào là đúng. Chúng ta phải thất bại rồi mới biết đến mùi vị thành công. Phải có nhiều sóng gió mới biết quý trọng yên bình.

Mình có nhớ Steve Jobs từng nói: “You can’t connect the dots looking forward; you can only connect them looking backwards. So you have to trust that the dots will somehow connect in your future. You have to trust in something — your gut, destiny, life, karma, whatever. This approach has never let me down, and it has made all the difference in my life.”( “… chúng ta không thể biết những dấu chấm có nối kết với nhau trong tương lai không, các bạn chỉ có thể biết những điều đó khi nhìn lại mà thôi. Vì thế, các bạn hãy tin tưởng rằng, theo một cách nào đó, những dấu chấm sẽ nối kết với nhau trong tương lai. Các bạn cũng cần phải tin vào một số thứ khác như: sự quyết tâm, vận mệnh, cuộc sống, nhân quả hoặc bất cứ cái gì. Phương pháp đó chưa bao giờ làm tôi thất vọng và nó đã tạo ra những thay đổi trong cuộc sống của tôi”.)

Chúng ta không thể biết được những việc hiện tại chúng ta làm sẽ mang đến điều gì trong tương lai, chỉ khi chúng ta nhìn lại thì điều đó mới rõ ràng. Vì vậy đừng vội phán xét cái gì đúng hay sai, tin tưởng bản thân mình trước và rồi chúng ta sẽ thấy rằng mọi việc ta làm đều có sự kết nối nhất định nào đó đến “ta” của tương lai.

Xét cho cùng, chín chắn có thể học được, nhưng điên rồ, không phải là thứ có thể học được.