Tin sáng tạo quốc tế 17/10: Mari 8.0 có Hex Tile chống lặp texture

Mari 8.0: Hex Tile, Tri-Planar Tiled, mask từ Selection Groups, bản Non-commercial miễn phí; Penpot cho người từ Figma; Pohoda 30 năm; Hipstamatic. Thêm AI: Attie, Muse Spark Open.

Bản tin ColorME Newsroom hôm nay mở đầu bằng một công cụ 3D mà người mới học vẫn dùng được miễn phí: Mari 8.0, phần mềm vẽ texture 3D của Foundry. Bản này thêm node Hex Tile để xoá vết lặp của texture, node Tri-Planar Tiled cho cả những mô hình không có UV, và nhiều cách tạo mask nhanh hơn. Bản Mari Non-commercial vẫn miễn phí cho việc tự học. Tiếp theo là bảng tra thuật ngữ cho người chuyển từ Figma sang Penpot, công cụ thiết kế giao diện mã nguồn mở; bộ nhận diện kỷ niệm 30 năm của lễ hội Pohoda (Slovakia), nơi logo hai em bé được dựng lại thành mô hình 3D; và Hipstamatic, ứng dụng chụp ảnh "analog" trên iPhone, với bốn máy ảnh mới cho mùa đông này. Phần AI và công nghệ có Attie, công cụ tạo trang mạng xã hội nhỏ bằng câu mô tả, và Muse Spark Open, mô hình mở trọng số mới của Meta.

1. Mari 8.0: Hex Tile xoá vết lặp texture, Tri-Planar Tiled cho mô hình không có UV, bản học vẫn miễn phí

Đây là gì. Mari là phần mềm vẽ texture 3D của Foundry, công ty phần mềm Anh làm cả Nuke và Katana. Texture là lớp màu, độ nhám, độ bóng, vết bẩn, vết xước phủ lên mô hình 3D. Foundry giới thiệu Mari là công cụ dùng để "thổi hồn" cho nhân vật và bối cảnh trên màn ảnh rộng, chịu được những mô hình sản xuất rất nặng với hàng nghìn tấm texture trên một mô hình (quy trình UDIM). Trang Mari 8.0 what's new của Foundry đã ghi "Mari 8.0 is here", release notes bản 8.0v1 đã lên trang tài liệu, và trang tin 3D CG Channel đưa tin bản chính thức ngày 14/10 theo giờ Mỹ (sáng 15/10 giờ Việt Nam). Bản beta công khai đã có từ ngày 2/7.

Foundry nói gì về bản này. Trong release notes, Foundry viết rằng lần này họ không chạy theo một tính năng "lớn" mà tập trung vào những cải tiến nhỏ cho công việc hằng ngày, dựa trên góp ý của người dùng. Phần lớn thay đổi nằm trong Node Graph, môi trường dựng chất liệu bằng cách nối các khối (node) với nhau.

Có gì mới trong Node Graph.

• Hex Tile: rải texture theo lưới lục giác rồi hoà trộn các ô với nhau thay vì xếp theo lưới vuông. Kết quả là những mảng lặp đi lặp lại (cỏ, đá, gỗ, da) bớt lộ "đường may". Theo CG Channel, kỹ thuật hex tiling cũng đã có trong Houdini, Redshift và RenderMan.
• Tri-Planar Tiled: chiếu một ảnh 2D lên mô hình theo ba trục X, Y, Z, có các tuỳ chọn hoà trộn (trong đó có chế độ Smart giữ chi tiết nhỏ), hoà trộn theo noise và đường cong falloff. CG Channel giải thích điểm khác so với node Triplanar Projection có sẵn: node cũ dùng tới ba ảnh riêng, node mới chỉ cần một ảnh. Node này hữu ích cho mô hình có UV bị méo, đường nối UV đặt chưa khéo, hoặc hoàn toàn không có UV.
• Compare: so sánh A/B kiểu "kéo màn" giữa hai nhánh node để chọn phương án chất liệu.
• Color Remap: gom chỉnh hue, saturation, exposure, gamma vào một node.
• 49 node toán mới (từ phép tính cơ bản, lượng giác tới logic điều kiện) và nhóm Transformation (Coordinate Transform, Locator Transform, UV Radial) để điều khiển toạ độ khi dựng chất liệu thủ tục.

Mask nhanh hơn. Mask là "vùng chọn" quyết định chỗ nào trên mô hình nhận một lớp chất liệu. Mari 8.0 tạo được Color ID map trực tiếp từ vùng chọn đang có trên canvas hoặc từ Selection Groups, nên không cần tô tay từng đa giác hay bake riêng. Có thêm node Color Mask (tách một màu) và Multi Color Mask (xếp nhiều màu mục tiêu), và giờ có thể gắn cổng mask vào bất kỳ node nào trong Node Graph.

Những thay đổi nhỏ khác. Chế độ xoay khung nhìn Trackball Rotation cho phép xoay camera như quả bóng để vẽ ở những góc khó; release notes hướng dẫn gán phím tắt trong mục Shortcuts và lưu ý phím tắt này bắt buộc kèm một nút chuột. Mari đọc được camera trong file USD (chỉ đọc), nâng USD lên bản 25.08 và chuyển sang chuẩn VFX Reference Platform CY2025.

Vì sao người học thiết kế nên để ý. Vết lặp texture là một trong những lỗi dễ thấy nhất trên ảnh render 3D của người mới: một mảng đá hay gỗ lặp đều như giấy dán tường làm cả cảnh trông giả. Cách nghĩ "chất liệu là một chuỗi node" trong Mari cũng giống Substance Designer hay shader node của Blender, nên học ở đâu cũng dùng lại được ở chỗ khác.

Cách thử. Foundry có Mari Non-commercial: miễn phí, không đóng dấu watermark, dùng bao lâu cũng được, dành cho dự án cá nhân, tự học và thử nghiệm (không dùng cho việc thương mại). Giới hạn chính theo trang của Foundry: xuất texture tối đa 4K và 16-bit mỗi kênh màu; chỉ xuất các định dạng .exr, .psd, .png, .tga, .jpg, .jpeg; tắt Python scripting; tối đa sáu UV patch mỗi vật thể và làm việc cùng lúc với tối đa năm vật thể; từ Mari 4.0, bản Non-commercial có đủ Node Graph. Trang này không ghi rõ bản Non-commercial đã lên 8.0 hay chưa. Muốn dùng bản thương mại đầy đủ thì có bản dùng thử 30 ngày.

Giới hạn cần biết trước. Theo release notes, Mari 8.0 chính thức hỗ trợ Windows 11 64-bit và Linux (Rocky/RHEL 9); không có bản macOS. Cấu hình khuyến nghị: CPU bốn nhân từ 2,5 GHz, RAM 16 GB, card đồ hoạ NVIDIA hoặc AMD có từ 2 GB bộ nhớ và hỗ trợ OpenGL 4.4, màn hình 1920 × 1080, cùng khoảng 250 GB ổ cứng (nên là SSD) cho bộ nhớ đệm. Theo CG Channel, bản thương mại chỉ bán theo hình thức thuê bao. ColorME chưa cài thử Mari 8.0; các mô tả trên lấy từ trang của Foundry và bài của CG Channel.

2. Penpot ra bảng tra thuật ngữ cho người chuyển từ Figma: Frame là Board, Auto layout là Flex layout

Đây là gì. Penpot là nền tảng thiết kế giao diện và làm prototype mã nguồn mở. Bạn dùng bản cloud do Penpot vận hành hoặc tự cài lên máy chủ riêng; theo trang giá, gói Professional trên cloud có giá 0 USD và được mô tả là "đủ tính năng, không giới hạn". Ngày 15/10/2026, blog Penpot đăng "Figma to Penpot terminology cheatsheet" của Laura Kalbag: một bảng đối chiếu tên gọi cho người đã quen Figma. Nhiều tính năng giống nhau nhưng mang tên khác, và đó thường là chỗ người mới chuyển công cụ bị "lạc".

Bảng tra nhanh (tóm tắt từ bài của Penpot).

• Board (Penpot) = Frame (Figma). Phím tắt tạo board là B.
• Assets = Styles; Colors = Color styles; Typographies = Text styles. Components cũng nằm trong tab Assets, và đây là nơi xuất bản thành Libraries cho cả nhóm.
• Design tokens = Variables; token sets = Collections; token themes = Modes.
• Flex layout = Auto layout; Absolute (positioning) = Ignore auto layout; Fit content = Hug contents; Guides = Layout guides.
• Inspect = Dev Mode.
• View mode = Present / Play prototype.

Khác nhau ở đâu, không chỉ tên gọi. Design token của Penpot dùng định dạng của nhóm W3C Design Tokens Community Group, nên trao đổi được với các công cụ khác cùng chuẩn, và không chỉ có màu, chữ mà còn khoảng cách, kích thước, đổ bóng. Theme trong Penpot có thể kết hợp các set trong một nhóm, và nhiều nhóm có thể bật cùng lúc. Flex layout và Grid layout lấy cả tên lẫn thuộc tính từ CSS Flexbox và CSS Grid, nên bố cục bạn dựng hoạt động y như trên trình duyệt; vì vậy Penpot dùng chữ "Fit content" như trong CSS thay cho "Hug contents". Inspect nằm ngay trong không gian làm việc và trong View mode, ai có quyền xem cũng lấy được thuộc tính và code của phần tử đang chọn, không phải chuyển sang một chế độ riêng.

Vì sao người học nên đọc. Phần lớn khoá học và tài liệu UI/UX hiện dạy trên Figma. Biết sẵn bảng đối chiếu này giúp bạn mở một file Penpot của khách hàng hay của dự án mã nguồn mở mà không phải đoán tính năng nằm ở đâu. Cách Penpot đặt tên theo CSS cũng là một bài học tốt về bàn giao cho lập trình viên: "auto layout" của designer chính là Flexbox của developer, và hiểu điều đó giúp bạn thiết kế bố cục dễ dựng thành code hơn.

Cách thử và giới hạn. Mở penpot.app và đăng ký tài khoản miễn phí; trang Penpot Hub có thư viện, mẫu và plugin của cộng đồng. Bài viết chỉ là bảng tra tên gọi, không phải công cụ chuyển file Figma sang Penpot. ColorME chưa thử Penpot trong bản tin này vì cần đăng nhập; các mô tả trên lấy từ bài của Penpot.

3. Pohoda Festival 30 năm: logo hai em bé được dựng lại thành mô hình 3D, kèm một kiểu chữ riêng

Đây là gì. Pohoda là lễ hội âm nhạc và nghệ thuật ngoài trời ở Trenčín, Slovakia, sức chứa khoảng 33.000 khách, hai lần nhận giải lễ hội cỡ vừa hay nhất châu Âu (European Festival Awards, năm 2023 và 2025). Năm 2026 là lần tổ chức thứ 30. Studio Andrej & Andrej ở Bratislava (Andrej Barčák và Andrej Čanecký) làm bộ nhận diện kỷ niệm; dự án được đăng trên trang của studio từ mùa hè và được It's Nice That giới thiệu ngày 14/10/2026 kèm phỏng vấn hai nhà thiết kế.

Ý tưởng chính: đưa logo về dạng 3D ban đầu. Hình hai em bé nằm cạnh nhau xuất hiện lần đầu trên poster năm 1997 của lễ hội, từ một bức ảnh chụp, rồi được đơn giản hoá thành dấu hiệu hai chiều dùng từ năm 2001 tới nay. Theo studio, chữ "pohoda" trong tiếng Slovakia mang nghĩa thoải mái, gần gũi, bên nhau, và hai em bé chính là hình ảnh đó. Cho lần thứ 30, nhóm quay lại dạng ba chiều trước khi hình được cách điệu: cùng Matej Martinec (đạo diễn CGI), họ dựng mô hình 3D của cặp em bé. Mô hình này trở thành khối xây dựng chính của bộ nhận diện, không có một vẻ ngoài cố định mà liên tục đổi chất liệu, màu, texture, kiểu render và mức độ trừu tượng: lúc là tượng bóng loáng, lúc đơn sắc, lúc chỉ còn nét, chấm hoặc mảng màu đậm.

Kiểu chữ riêng từ chữ vẽ tay cũ. Phần thứ hai của bộ nhận diện là một kiểu chữ làm riêng cho lần thứ 30. Gốc của nó là kiểu chữ vẽ tay lễ hội dùng trong các ấn phẩm tới năm 2010. Studio diễn giải lại thành một kiểu chữ trưng bày (display) dựng hình học, bo tròn: trước hết là chữ "Pohoda" mới, rồi mở rộng thành bộ ký tự đầy đủ, chủ yếu để công bố tên nghệ sĩ. Điểm đặc biệt là ba chữ thường a, e, s cao bằng chữ hoa và có thể canh theo mép trên hoặc mép dưới của dòng. Nhờ vậy mỗi tên nghệ sĩ có thể thành một mẫu chữ (lettering) riêng, có bố cục và nhịp điệu riêng, thay vì chỉ là một dòng chữ sắp sẵn. Phần credit của dự án ghi hai font: Pohoda của Andrej & Andrej và Gravity của Dinamo Typefaces.

Màu và poster. It's Nice That mô tả bảng màu nóng, bão hoà như video ca nhạc dance thập niên 90, đi cùng kiểu chữ tròn trông như lấy từ poster câu lạc bộ cũ. Trên poster, cặp em bé khi thì là khối crôm bạc, khi thì phủ dải cầu vồng, còn danh sách nghệ sĩ xếp thành khối chữ dày bên dưới.

Bài học cho người làm nhận diện. Thay vì vẽ logo mới, nhóm giữ nguyên biểu tượng mà khán giả đã thuộc suốt ba thập kỷ và tìm cách làm nó "sống" theo kiểu khác: biến logo thành một vật thể có thể đổi chất liệu và cách render, thay cho một key visual cố định. Nếu bạn đang làm đồ án nhận diện, hai ý dễ áp dụng là: lục lại tư liệu cũ của thương hiệu (ở đây là poster 1997 và chữ vẽ tay trước 2010) để tìm chất liệu, và thiết kế kiểu chữ có những "điểm biến" (a, e, s canh trên hoặc dưới) để mỗi lần dùng ra một bố cục mới. Credit đầy đủ: chỉ đạo sáng tạo Andrej Barčák, Andrej Čanecký; thiết kế Lukáš Kollar; chỉ đạo CGI Matej Martinec; mô hình 3D Adéla Štruncová.

4. Hipstamatic gom mọi ứng dụng vào Camera Club, bốn "máy ảnh" analog mới cho iPhone mùa đông này

Đây là gì. Hipstamatic là ứng dụng chụp ảnh "kiểu phim" cho iPhone, ra mắt ngày 9/12/2009, được Apple chọn là ứng dụng iPhone của năm 2010. Cách dùng khác hẳn app chỉnh ảnh: bạn chọn ống kính, loại phim và đèn flash ảo trước khi bấm máy, và "chất ảnh" có sẵn trong tấm ảnh lúc chụp. Ngày 12/10, hãng công bố gom mọi ứng dụng của mình vào gói thành viên Camera Club; ngày 15/10 ra mắt trang web mới, kèm trang giới thiệu bộ sưu tập Winter 26/27.

Bốn "máy ảnh" mới. Theo trang Camera Club, thành viên được dùng trước từng app:

• TinType: máy chụp chân dung kiểu kính ảnh ướt (wet-plate) của thế kỷ 19, "một lần ngồi, một tấm". Bản TinType 3 đã có cho thành viên từ ngày 3/10.
• IncrediBooth: buồng chụp ảnh tự bấm theo nhịp riêng, cho ra một dải ảnh; dự kiến cuối tháng 10.
• SwankoLab: phòng tối và tiệm in ảnh "làm bằng tay": trang của app mô tả ba bước với khay tráng, cây gạt và máy photocopy; dự kiến tháng 12.
• Cinamatic: máy quay video kiểu camcorder thập niên 1980, giữ nút đỏ để quay, mỗi cuộn băng 30 giây; dự kiến tháng 1.

Miễn phí tới đâu. Theo phần hỏi đáp trên trang Hipstamatic, ứng dụng Hipstamatic miễn phí, kèm 18 ống kính, phim và đèn flash. Camera Club mở thêm 366 món còn lại (tổng cộng 384), 14 máy ảnh "signature", mọi app của Hipstamatic và từng máy ảnh mới trước người khác; gói năm có tháng đầu miễn phí, giá hiện trên App Store trước khi bạn xác nhận. Hipstamatic chỉ có trên iPhone, không có bản Android.

Vì sao người học nhiếp ảnh nên thử. Phần lớn chúng ta chụp trước rồi dựa vào app chỉnh màu. Hipstamatic bắt bạn quyết định "chất ảnh" trước khi bấm: muốn ảnh ấm, hạt to, viền tối thì phải nghĩ trước ánh sáng và chủ thể có hợp với tổ hợp ống kính, phim đó không. Đây là bài tập tốt để luyện con mắt, giống chụp phim thật nhưng không tốn tiền phim. ColorME chưa thử các app mới (chúng chạy trên iPhone, và phần lớn chưa ra mắt).

AI và công nghệ

Attie: gõ một câu mô tả để làm trang mạng xã hội nhỏ, từ bình chọn tới máy đánh trống

Ngày 15/10, tài khoản Attie trên Bluesky thông báo tính năng tạo trang: người dùng Attie có thể làm những trang mạng xã hội nhỏ như buổi hỏi đáp (AMA), sổ lưu bút hay một cuộc khảo sát, rồi chia sẻ cho bạn bè. The Verge viết rằng Attie là công cụ AI của Bluesky, ra mắt đầu năm để tạo feed riêng, và nay làm được cả trò chơi, bình chọn, bảng số liệu; CEO Bluesky Toni Schneider gọi đó là "social vibe coding". Mỗi trang có một địa chỉ riêng trên tên miền attie.site và ghi tên người tạo ở cuối trang. Muốn tạo trang thì cần đăng nhập tại attie.ai.

ColorME đã thử (không đăng nhập, trên trình duyệt máy tính) hai trang ví dụ. "Poster Alignment Chart" là một trắc nghiệm vui xếp người dùng Bluesky vào bảng ba nhân ba: trục ngang là đăng nhiều hay ít (Lurker, Regular, Firehose), trục dọc là giọng điệu (Earnest, Wry, Unhinged); "poster" ở đây là người đăng bài, không phải tấm poster. Khách chỉ đọc được phần giới thiệu và chín kiểu nhân vật; muốn làm trắc nghiệm thì trang yêu cầu đăng nhập Bluesky để đọc bài đăng của bạn. "Drum Protocol" là máy đánh trống bốn track, 16 bước, mặc định 112 BPM, âm thanh tổng hợp ngay trong trình duyệt, điều khiển bằng chuột hoặc bàn phím. Với designer, điều đáng xem là phần trình bày: cả hai trang có bố cục, màu và kiểu chữ khá chỉn chu cho một trang "gõ mô tả là ra". Chúng tôi chưa tự tạo trang nào vì cần tài khoản.

Meta mở trọng số Muse Spark Open, mô hình chạy được trên hai máy Mac Studio

Ngày 15/10, Meta phát hành trọng số của Muse Spark Open, mô hình đa phương thức với tổng 816 tỉ tham số (42 tỉ tham số hoạt động mỗi lượt) và cửa sổ ngữ cảnh 1 triệu token, thiên về lập trình và các tác vụ "agent" nhiều bước. Theo Meta, đây là mô hình đầu tiên cỡ này chạy được trên máy để bàn: hai máy Mac Studio dùng chip M5 Ultra, qua framework MLX của Apple. Chi tiết đáng chú ý với dân dựng phim: trong các thử nghiệm chạy hoàn toàn trên máy, Meta cho mô hình điều khiển DaVinci Resolve từ đầu tới cuối, xem từng khung hình để tìm đoạn đắt nhất rồi cắt sang khung dọc. Trọng số có trên Hugging Face với giấy phép Muse Model License, có điều khoản thương mại giới hạn. Đây không phải mô hình tạo ảnh, và cấu hình hai máy Mac Studio vượt xa máy của phần lớn chúng ta; điều đáng theo dõi là xu hướng AI tự thao tác phần mềm sáng tạo. ColorME chưa thử.

Đọc thêm

Godot 4.8 beta 1. Ngày 15/10, Godot, công cụ làm game mã nguồn mở và miễn phí, phát hành bản beta đầu tiên của 4.8. Bản 4.8 đã "đóng băng tính năng", nhóm phát triển chỉ còn sửa lỗi, và kêu gọi người dùng thử để báo lỗi. Bạn có thể thử ngay bằng trình chỉnh sửa chạy trên web; vì là bản beta, đừng mở dự án quan trọng mà không sao lưu. ColorME chưa thử bản này.

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: ZBrush 2027 có UV Editor, bản iPad vẫn có gói miễn phí và CozyBlanket Pro, dựng lưới 3D trên iPad dùng thử miễn phí. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.