Animator là gì? Các hướng 2D, 3D, motion và mức yêu cầu

Animator là gì: nghề tạo chuyển động cho phim hoạt hình, game, quảng cáo; 3 hướng 2D, 3D, motion design, quy trình làm hoạt hình, kỹ năng, mức yêu cầu theo cấp, showreel và lộ trình tự học.

Trả lời nhanh: animator là người tạo chuyển động cho nhân vật, vật thể hoặc chữ và hình trong phim hoạt hình, game, quảng cáo và video. Nghề này có 3 hướng chính: 2D animator (vẽ hoặc dựng rig 2D, chuyển động từng khung), 3D animator (tạo chuyển động cho nhân vật, vật thể 3D đã có xương) và motion designer (làm chữ, logo, đồ hoạ chuyển động cho truyền thông). Mức yêu cầu chung là nắm 12 nguyên tắc chuyển động, dùng thạo ít nhất một phần mềm của hướng mình chọn, và có một showreel ngắn thể hiện đúng hướng đó.

Ba hướng nghề animator: 2D, 3D và motion design.

Animator là gì?

Animator là người làm cho thứ đứng yên trở nên chuyển động và có cảm xúc. Trong một bộ phim hoạt hình, họ quyết định nhân vật bước đi nặng nề hay nhẹ nhàng, cú nhảy kéo dài bao lâu, ánh mắt chuyển hướng lúc nào. Trong một video quảng cáo, họ quyết định chữ bay vào ra sao, logo nảy lên mấy nhịp. Công việc gần với diễn viên hơn mình tưởng: animator phải hiểu cách cơ thể và vật thể chuyển động, rồi "diễn" lại bằng công cụ.

Từ "animator" thường được dùng rộng. Ở studio lớn, mỗi người chỉ phụ trách một phần, ví dụ chỉ làm tư thế chính hoặc chỉ làm khẩu hình. Ở studio nhỏ hay agency, một animator có thể làm từ storyboard đến xuất file. Khi đọc tin tuyển dụng, hãy xem mô tả công việc thay vì chỉ nhìn chức danh.

Nếu bạn còn lẫn giữa animation và motion graphics, bài phân biệt animation và motion graphics giải thích kỹ hơn.

Ba hướng nghề animator

2D animator

2D animator tạo chuyển động trên mặt phẳng. Có hai cách làm phổ biến. Cách thứ nhất là vẽ từng khung (frame by frame): mỗi khung là một bức vẽ, ghép lại thành chuyển động. Cách thứ hai là dựng nhân vật thành các bộ phận rời có xương (rig 2D), rồi xoay, di chuyển các bộ phận theo thời gian. Cách vẽ từng khung cho cảm giác sống động, mềm mại nhưng tốn công; cách rig 2D nhanh hơn, hợp với phim dài tập hoặc video giải thích.

Phần mềm hay gặp: Toon Boom Harmony, Animate, Procreate Dreams, cùng nhiều công cụ vẽ khác. Kỹ năng vẽ quan trọng hơn ở hướng này: dáng người, phối cảnh, giữ đúng tỉ lệ nhân vật qua hàng trăm khung.

3D animator

3D animator làm việc với mô hình 3D đã được dựng và gắn xương (rig) bởi người khác. Việc của họ là đặt tư thế cho nhân vật ở các thời điểm quan trọng, rồi chỉnh đường cong chuyển động để mọi thứ mượt và có trọng lượng. Ở studio phim và game, 3D animator thường chuyên sâu vào nhân vật: đi, chạy, nhảy, đánh nhau, biểu cảm khuôn mặt, khẩu hình.

Phần mềm hay gặp: Maya, Blender, 3ds Max. Hướng này đòi hỏi hiểu cơ thể, trọng lượng và nhịp chuyển động nhiều hơn là vẽ đẹp. Nếu thích hướng 3D, có thể bắt đầu bằng Blender vì miễn phí và mã nguồn mở.

Motion designer

Motion designer (thiết kế chuyển động) làm chữ, hình khối, biểu tượng, logo chuyển động cho video quảng cáo, mạng xã hội, chương trình truyền hình, giao diện ứng dụng. Hướng này gần với thiết kế đồ hoạ: bố cục, màu, chữ phải đẹp ở từng khung hình, rồi mới đến chuyển động.

Phần mềm hay gặp: After Effects cho đồ hoạ 2D, Cinema 4D hoặc Blender cho đồ hoạ 3D. Nếu bạn đang làm thiết kế đồ hoạ, đây thường là hướng chuyển sang dễ nhất vì tận dụng được kỹ năng sẵn có.

Quy trình làm một đoạn hoạt hình

Quy trình làm một đoạn hoạt hình 8 bước; ô vàng là phần việc chính của animator.

Một đoạn hoạt hình thường đi qua các bước sau. Studio nhỏ có thể gộp nhiều bước cho một người; studio lớn chia mỗi bước cho một nhóm.

1. Kịch bản: câu chuyện, lời thoại, thông điệp.
2. Storyboard: các khung hình phác để thấy góc máy, bố cục từng cảnh.
3. Animatic: storyboard được ghép với thời gian và âm thanh nháp để kiểm tra nhịp.
4. Layout và rig: sắp bố cục cảnh, dựng xương cho nhân vật (ở 3D và rig 2D).
5. Key pose (blocking): animator đặt các tư thế chính kể câu chuyện của cảnh.
6. Inbetween hoặc spline: thêm khung trung gian (2D) hoặc chỉnh đường cong chuyển động (3D) cho mượt.
7. Hiệu ứng, ánh sáng, render: khói, nước, ánh sáng, xuất hình.
8. Compositing: ghép các lớp, chỉnh màu, xuất bản cuối.

Bước 5 và 6 là phần việc chính của animator. Muốn đi nhanh hơn trong nghề, hãy hiểu cả bước trước và sau mình: biết đọc storyboard, biết rig cho phép làm gì, biết cảnh của mình sẽ được ghép ra sao.

Kỹ năng animator cần có

12 nguyên tắc chuyển động

Đây là nền tảng chung của mọi hướng, từ hoạt hình nhân vật đến motion graphics: nén và giãn, chuẩn bị, dàn cảnh, chuyển động theo đường cong, nhanh dần và chậm dần, phóng đại... Mỗi nguyên tắc có giải thích và ví dụ ở trang 12 nguyên tắc chuyển động trong thư viện ColorME.

Thời gian và nhịp (timing, spacing)

Cùng một chuyển động, đổi số khung và khoảng cách giữa các khung là ra cảm giác nặng, nhẹ, vui, buồn khác nhau. Đây là kỹ năng phân biệt người mới với người có kinh nghiệm.

Quan sát

Animator giỏi quay lại chính mình đi, nhảy, ném đồ để xem cơ thể chuyển động thế nào, rồi dùng làm tham chiếu. Thói quen quan sát quan trọng không kém phần mềm.

Phần mềm

Thạo một phần mềm chính của hướng mình chọn, biết đủ để làm việc với một hai phần mềm liên quan. Ví dụ motion designer thạo After Effects và biết cơ bản một phần mềm 3D.

Làm việc nhóm

Nhận góp ý, sửa theo nhận xét của đạo diễn hoặc trưởng nhóm, đặt tên file, layer rõ ràng, giao đúng hạn. Ở studio, đây là điều được đánh giá hằng ngày.

Mức yêu cầu theo cấp độ

Cách chia dưới đây là mô tả thường gặp, không phải quy định chung; mỗi studio có tiêu chí riêng.

Animator làm việc ở đâu?

• Studio phim hoạt hình: làm phim ngắn, phim dài, phim dài tập; công việc chia nhỏ theo bước, có trưởng nhóm duyệt từng cảnh.
• Studio game: làm chuyển động nhân vật, kỹ năng, hiệu ứng; nhiều đoạn chuyển động lặp lại (đi, chạy, đứng chờ) phải nối liền mạch.
• Agency quảng cáo, công ty truyền thông: chủ yếu là motion graphics, video quảng cáo, nội dung mạng xã hội; nhịp làm việc nhanh, nhiều dự án song song.
• Đội thiết kế nội bộ (in-house): của một thương hiệu hoặc công ty công nghệ; làm video sản phẩm, chuyển động giao diện, nội dung nội bộ.
• Freelance: nhận dự án theo đợt; cần thêm kỹ năng báo giá, quản lý thời gian và trao đổi với khách.

Một ngày làm việc của animator

Lịch làm việc khác nhau giữa studio và agency, nhưng một ngày thường gặp ở studio phim trông như sau. Buổi sáng, cả nhóm xem lại các cảnh đã làm hôm trước cùng đạo diễn hoặc trưởng nhóm (thường gọi là buổi dailies) và nhận góp ý. Sau đó animator quay lại cảnh của mình: xem tham chiếu, đặt tư thế chính, gửi bản blocking để duyệt. Buổi chiều là phần làm mượt, chỉnh chi tiết, trao đổi với người làm rig nếu xương nhân vật có vấn đề. Cuối ngày, xuất bản xem thử và ghi chú việc cho ngày mai.

Ở agency, ngày làm việc xoay quanh brief của khách: đọc kịch bản, dựng khung hình phong cách (styleframe) để khách duyệt, rồi mới làm chuyển động. Một video quảng cáo 15 giây có thể đi qua nhiều vòng sửa, nên kỹ năng tổ chức file và đặt tên layer rõ ràng giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian.

Thiết bị nên có

• Bảng vẽ: gần như bắt buộc với 2D animator; hữu ích cho motion designer khi vẽ hình, mặt nạ.
• Máy tính đủ mạnh: 3D và motion graphics cần nhiều RAM và card đồ hoạ tốt hơn 2D; xem thông số khuyến nghị của từng phần mềm trước khi mua.
• Điện thoại hoặc máy quay đơn giản: để quay video tham chiếu chính bạn chuyển động.
• Màn hình lớn hoặc hai màn hình: timeline của phần mềm hoạt hình chiếm nhiều chỗ.

Showreel: tấm vé vào nghề

Sáu điểm kiểm tra trước khi gửi showreel.

Với animator, nhà tuyển dụng xem showreel trước, bằng cấp sau. Showreel là đoạn video ngắn tổng hợp các phần chuyển động đẹp nhất của bạn. Một vài lời khuyên thường gặp:

• Ngắn, khoảng một phút; đoạn mạnh nhất đặt đầu tiên.
• Chọn đúng hướng ứng tuyển: ứng tuyển 3D thì đừng nhồi đoạn motion graphics.
• Với dự án nhóm, ghi rõ phần bạn làm.
• Có ít nhất một đoạn cho thấy trọng lượng cơ thể (đi, chạy, nhảy) và một đoạn diễn xuất, biểu cảm.
• Âm thanh không lấn át chuyển động; ghi tên và email ở đầu, cuối video.

Lộ trình tự học để thành animator

1. Tháng 1 đến 2: học 12 nguyên tắc chuyển động bằng bài tập kinh điển: quả bóng nảy, quả bóng có đuôi, con lắc.
2. Tháng 3 đến 4: chọn hướng (2D, 3D, motion) và một phần mềm chính; làm lại các bài tập trên phần mềm đó.
3. Tháng 5 đến 6: bài tập cơ thể: đi bộ, chạy, nhảy, nhấc vật nặng. Quay video tham chiếu chính mình.
4. Tháng 7 đến 9: một đoạn diễn xuất ngắn có thoại hoặc một video motion graphics hoàn chỉnh theo brief giả định.
5. Tháng 10 trở đi: ghép showreel, xin góp ý từ người đi trước, sửa, rồi ứng tuyển thực tập.

Thời gian trên là gợi ý; người học buổi tối sau giờ làm có thể cần lâu hơn. Muốn học có người hướng dẫn, xem khoá học After Effects của ColorME cho hướng motion.

Câu hỏi thường gặp

Animator là gì?

Animator là người tạo chuyển động cho nhân vật, vật thể hoặc chữ và hình trong phim hoạt hình, game, quảng cáo và video.

Animator 2D, 3D và motion designer khác nhau thế nào?

2D animator làm chuyển động trên mặt phẳng bằng vẽ từng khung hoặc rig 2D; 3D animator tạo chuyển động cho nhân vật, vật thể 3D đã có xương; motion designer làm chữ, hình, logo chuyển động cho truyền thông.

Làm animator có cần vẽ đẹp không?

Hướng 2D cần kỹ năng vẽ tốt; hướng 3D và motion cần hiểu chuyển động, bố cục và nhịp nhiều hơn là vẽ tay.

Showreel animator nên dài bao lâu?

Lời khuyên thường gặp là khoảng một phút, đoạn mạnh nhất đặt đầu tiên và chỉ chọn đúng hướng bạn ứng tuyển.

Tự học animator mất bao lâu?

Tuỳ thời gian học mỗi ngày; một lộ trình gợi ý là khoảng 9 đến 12 tháng từ bài tập nền tảng đến showreel đầu tiên.

Nội dung do ColorME tổng hợp từ kinh nghiệm thường gặp trong nghề; tên phần mềm chỉ là ví dụ, mỗi studio dùng bộ công cụ và quy trình riêng.