AutoCAD là gì? Designer đồ hoạ có cần học AutoCAD không

AutoCAD là phần mềm vẽ kỹ thuật 2D, 3D của Autodesk. AutoCAD cơ bản: toạ độ, model và layout, layer, 17 lệnh đầu tiên, bài tập mặt bằng, mở DWG/DXF trong Illustrator, và designer đồ hoạ có cần học không.

AutoCAD là phần mềm vẽ kỹ thuật (CAD) 2D và 3D của Autodesk, ra đời năm 1982, dùng để làm bản vẽ có kích thước chính xác: mặt bằng nhà, chi tiết nội thất, bản vẽ cơ khí, sơ đồ điện. Designer đồ hoạ thuần (logo, poster, mạng xã hội) không cần học AutoCAD; nhưng nếu bạn làm nội thất, gian hàng, biển hiệu, bao bì cần dieline, hay thường nhận file DWG từ kiến trúc sư, nắm AutoCAD cơ bản sẽ đỡ rất nhiều thời gian. Bảng dưới là cách mình chia nhanh theo công việc.

AutoCAD là gì?

AutoCAD là phần mềm CAD 2D và 3D của Autodesk: vẽ theo toạ độ, kích thước thật. Mặt bằng minh hoạ do ColorME vẽ.

Theo Wikipedia, AutoCAD là ứng dụng thiết kế và vẽ kỹ thuật có trợ giúp của máy tính (computer-aided design, CAD) cho cả 2D và 3D, do Autodesk phát triển. Bản đầu tiên phát hành tháng 12/1982; hiện AutoCAD chạy trên Windows và macOS, ngoài ra có AutoCAD Web và AutoCAD Mobile. Người dùng chính là kiến trúc sư, kỹ sư, quản lý dự án, nhà thiết kế nội thất, quy hoạch, và cả designer đồ hoạ khi cần làm bản vẽ kỹ thuật.

Điểm khác lớn nhất so với phần mềm đồ hoạ là cách nghĩ về file. Sách mở Wikibooks về AutoCAD viết rằng AutoCAD không hẳn tạo ra "bức vẽ" theo nghĩa thông thường, mà nên coi file như một cơ sở dữ liệu: vẽ một đường thẳng giữa hai điểm là nhập hai toạ độ vào dữ liệu đó. Muốn đường bắt đầu ở 200 thì gõ 200, không kéo chuột đến chỗ "trông có vẻ đúng". Một bức tường dài 4 m được vẽ đúng 4.000 mm, rồi mới thu nhỏ khi in.

AutoCAD và AutoCAD LT khác nhau thế nào?

AutoCAD LT là bản rút gọn, ra mắt năm 1993. Theo Wikipedia, khác biệt lớn nhất là LT không dựng, hiển thị, render mô hình 3D và không in 3D; một số công cụ quản lý tiêu chuẩn, tự động hoá cũng không có. Nếu bạn chỉ vẽ mặt bằng, mặt đứng 2D thì LT đủ dùng; bản đầy đủ có thêm 3D và các bộ công cụ chuyên ngành (kiến trúc, điện, cơ khí, MEP...).

File DWG, DXF, DWT là gì?

Định dạng gốc của AutoCAD là .dwg. Trang mô tả định dạng của Thư viện Quốc hội Mỹ gọi DWG là định dạng nhị phân, độc quyền, do Autodesk duy trì, lưu dữ liệu thiết kế 2D và 3D; định dạng này đổi theo các đời AutoCAD. .dxf là định dạng trao đổi: theo trang mô tả DXF, đặc tả DXF được Autodesk công bố công khai, bản phổ biến là file văn bản ASCII, nên nhiều phần mềm khác đọc được. .dwt là file mẫu: file .dwg mới được tạo từ một .dwt, trong đó có sẵn đơn vị, layer đã thiết lập.

AutoCAD khác Illustrator, Photoshop thế nào?

AutoCAD, Illustrator và Photoshop làm việc với ba loại dữ liệu khác nhau: đối tượng có toạ độ, vector trên artboard, điểm ảnh.

Ba phần mềm cùng "vẽ" nhưng trả lời ba câu hỏi khác nhau. Photoshop làm việc với điểm ảnh, hợp cho ảnh và hiệu ứng. Illustrator làm việc với vector trên artboard, hợp cho logo, minh hoạ, ấn phẩm. AutoCAD làm việc với đối tượng có toạ độ, vẽ theo kích thước thật, hợp cho thứ phải thi công hoặc gia công đúng từng milimét.

Vì vậy câu hỏi "học AutoCAD thay Illustrator được không" thường không đặt ra: hai phần mềm bổ sung cho nhau. Một quy trình thường gặp ở studio nội thất là dựng mặt bằng trong AutoCAD, đưa sang Illustrator hoặc Photoshop để tô màu, thêm đồ đạc, chữ cho bản trình bày với khách. Nếu bạn chưa quen Illustrator, bài Illustrator là gì có lộ trình từ đầu.

AutoCAD cơ bản: 4 khái niệm nên hiểu trước khi vẽ

Người mới học AutoCAD hay vội nhớ phím tắt. Theo mình, hiểu 4 khái niệm dưới trước thì học lệnh nhanh hơn nhiều, và file làm ra người khác mở không bị rối.

1. Vẽ bằng toạ độ và bắt điểm

Mỗi điểm trong bản vẽ có toạ độ x, y (và z nếu là 3D). Bạn gõ giá trị hoặc dùng Object Snap (bắt điểm) để điểm đầu của đường này trùng chính xác điểm cuối của đường kia. Wikibooks nhắc rằng những đường "trông như khớp" nhưng lệch nhỏ sẽ gây lỗi khi nối polyline hay tô hatch về sau.

2. Model space và layout (paper space)

Model space vẽ tỉ lệ 1:1; layout là tờ in, viewport nhìn vào model với tỉ lệ riêng.

Theo Wikibooks, model space là "thế giới thật": mọi thứ vẽ tỉ lệ 1:1, đặt đúng khoảng cách với nhau, không phụ thuộc giấy in. Layout (paper space) là nơi dựng tờ in: khung tên, ghi chú, số bản vẽ, vẽ đúng kích thước giấy (ví dụ khổ A1 là 841 x 594 mm). Viewport là "ô cửa" đặt trên layout, nhìn vào model space với một tỉ lệ riêng. Cùng một mặt bằng có thể hiện hai lần trên một tờ: toàn cảnh 1:100 và chi tiết 1:10; sửa trong model space thì cả hai viewport tự cập nhật.

Với designer, đây là chỗ dễ nhầm nhất: đừng thu nhỏ hình vẽ cho vừa giấy. Vẽ thật, rồi để viewport lo phần tỉ lệ.

3. Layer và ByLayer

Mỗi nhóm đối tượng một layer, màu và nét để ByLayer; layer 0 để dành cho block.

Layer trong AutoCAD giống tấm phim trong suốt chồng lên nhau, bật tắt được từng tấm (xem thêm thuật ngữ layer). Wikibooks nêu ba điểm người mới hay bỏ qua:

• Mở bảng layer bằng lệnh LAYER hoặc LA. Bản vẽ mới chỉ có layer 0, một layer đặc biệt bắt buộc phải có; không nên vẽ nét lên layer 0, chỉ dùng nó cho thành phần của block và xref.
• Đặt tên layer theo nội dung (tường, cửa, nội thất, kích thước...) thay vì để Layer1, Layer2.
• Để màu, kiểu nét, độ dày nét của đối tượng ở chế độ ByLayer: đổi màu layer là mọi đối tượng trên đó đổi theo. Đối tượng nào khác đến mức cần màu riêng thì nên có layer riêng.

4. Đơn vị và tỉ lệ

Trước khi vẽ, thống nhất đơn vị (nội thất, kiến trúc ở Việt Nam thường dùng mm) và tỉ lệ in. Một lỗi thường gặp khi nhận file từ người khác: bản vẽ dựng theo mét, bạn tưởng là milimét, đưa sang phần mềm khác thì hình nhỏ đi 1.000 lần. Wikibooks gợi ý lệnh SCALE với hệ số 1000 để đổi bản vẽ từ mét sang milimét.

Vẽ AutoCAD cơ bản: các lệnh đầu tiên cần thuộc

17 lệnh vẽ và sửa cơ bản cùng phím tắt, tổng hợp từ Wikibooks AutoCAD.

AutoCAD có thanh lệnh (command line): gõ tên lệnh hoặc phím tắt rồi Enter, phần mềm hỏi tiếp từng thông số. Bảng dưới gom các lệnh vẽ và sửa cơ bản cùng phím tắt theo hai chương Basic Drawing Tools và Basic Modifying Tools của Wikibooks.

Hai mẹo nhỏ cũng từ Wikibooks: khi MIRROR có chữ, đặt biến MIRRTEXT về 0 để chữ không bị lật ngược; và nên dùng MTEXT thay cho DTEXT vì MTEXT có trình soạn chữ giống phần mềm văn bản.

Bài tập gợi ý: mặt bằng một phòng ngủ

Đây là bài tập mình hay gợi ý cho người mới, chỉ dùng các lệnh ở bảng trên, đơn vị mm:

1. Tạo layer TUONG, CUA, NOITHAT, KICHTHUOC với màu khác nhau; giữ mọi đối tượng ở ByLayer.
2. Trên layer TUONG, dùng REC vẽ lòng phòng 3.600 x 4.200, rồi OFFSET ra ngoài 200 để có tường dày 200.
3. Trên layer CUA, vẽ cửa đi rộng 900: một đoạn PLINE làm cánh, một cung thể hiện hướng mở.
4. Trên layer NOITHAT, dùng REC vẽ giường 1.600 x 2.000 và tủ 600 x 1.200; COPY, ROTATE để thử vài cách bố trí.
5. Dùng HATCH tô phần tường, MTEXT ghi tên phòng.
6. Chuyển sang layout, tạo viewport tỉ lệ 1:50 trong khung giấy A3 và in thử ra PDF.

Làm xong bài này là bạn đã chạm đủ toạ độ, layer, lệnh vẽ, lệnh sửa, layout: khung xương của AutoCAD cơ bản.

Vẽ AutoCAD online được không?

Có. Theo Wikipedia, AutoCAD Web và AutoCAD Mobile (tên cũ AutoCAD WS, AutoCAD 360) là ứng dụng gắn với tài khoản, cho người dùng đã đăng ký xem, sửa và chia sẻ file AutoCAD trên trình duyệt hoặc điện thoại, với bộ tính năng rút gọn và file lưu trên đám mây. Mình không đăng nhập để thử trong bài này; quyền dùng và các gói hiện tại bạn xem trực tiếp ở trang của Autodesk.

Nếu chỉ cần mở và vẽ 2D đơn giản, còn có phần mềm mã nguồn mở. Theo tài liệu LibreCAD, LibreCAD là ứng dụng CAD 2D miễn phí, chạy trên Windows, Mac và Linux, đọc được file DWG và DXF, ghi ra DXF, SVG, PDF. Giao diện và lệnh khác AutoCAD ở nhiều chỗ, nên coi đây là công cụ mở file, sửa nhẹ hơn là thay thế khi đi làm.

Designer đồ hoạ có cần học AutoCAD không?

Designer đồ hoạ có cần học AutoCAD không: tuỳ sản phẩm có phải thi công, gia công hay không.

Câu trả lời ngắn: phụ thuộc vào thứ bạn làm ra có phải thi công, gia công hay không. Dưới đây là cách mình nhìn từ các nhóm công việc thường gặp:

• Không cần: designer làm logo, nhận diện thương hiệu, social, poster, UI. Thời gian đó nên dành cho Illustrator, Photoshop, Figma, typography và bố cục. Chỉ cần biết DWG, DXF là gì để không bối rối khi khách gửi.
• Nên biết đọc, mở file: designer bao bì, nhãn, hộp (dieline từ nhà in thường ở dạng DXF hoặc PDF), designer biển hiệu, quảng cáo ngoài trời làm việc với xưởng cắt CNC, laser. Bạn cần mở được file, kiểm tra đơn vị, layer, kích thước và xuất trả đúng định dạng.
• Nên học vẽ 2D: designer sự kiện, gian hàng hội chợ, sân khấu, trưng bày cửa hàng. Mặt bằng bố trí và bản vẽ gửi đội thi công thường là file CAD.
• Cần học bài bản: người làm nội thất, kiến trúc. AutoCAD 2D là nền, sau đó mới đến phần mềm dựng 3D như SketchUp hay 3ds Max (bài 3ds Max là gì có so sánh). Bài ngành thiết kế nội thất học gì liệt kê thêm kỹ năng của nghề.

Lợi ích ít người nhắc: hiểu tư duy CAD giúp designer đồ hoạ làm file in chính xác hơn. Quen với việc vẽ theo kích thước thật, đặt tên layer có hệ thống, kiểm tra đơn vị trước khi gửi sẽ giảm hẳn những lần xưởng gọi lại vì file sai.

Nhận file DWG, DXF: mở trong Illustrator thế nào?

Đưa file DWG, DXF vào Illustrator: lưu bản AutoCAD 2007 trở về trước, chọn tỉ lệ và đơn vị khi nhập.

Illustrator mở được file AutoCAD, nhưng có giới hạn phiên bản. Trang Supported file formats của Illustrator liệt kê AutoCAD Drawing (dwg) và AutoCAD Interchange File (dxf) ở cả Open, Place và Export. Trang Import EPS, DCS, and AutoCAD files ghi rõ: "Illustrator will not open AutoCAD files saved in a version later than AutoCAD 2007", và Illustrator nhập file AutoCAD từ phiên bản 2.5 đến 2007.

Cách làm thường gặp khi nhận file từ kiến trúc sư hay xưởng:

1. Nhờ người gửi lưu thêm một bản DWG hoặc DXF ở định dạng AutoCAD 2007, hoặc xuất PDF vector từ layout.
2. Trong Illustrator, mở file. Hộp thoại nhập cho chọn tỉ lệ, cách quy đổi đơn vị (unit mapping), có co giãn độ dày nét hay không, layout nào được nhập và có căn giữa hình hay không.
3. Kiểm tra kích thước một cạnh đã biết (ví dụ cửa 900 mm) để chắc tỉ lệ đúng.
4. Khoá các layer kỹ thuật, tạo layer mới để tô màu, thêm chữ, đồ hoạ trình bày.

Theo trang trợ giúp trên, Illustrator đọc được phần lớn dữ liệu AutoCAD: đối tượng 3D, hình và path, external reference, region, spline (đổi thành đường Bezier giữ nguyên dáng), ảnh raster và chữ. Khi file có external reference bị thiếu, hộp thoại Missing Link sẽ hiện để bạn tìm file. Chiều ngược lại cũng có: Illustrator xuất được DWG và DXF, tiện khi xưởng cắt cần đường vector của logo. Bạn dùng Inkscape thay Illustrator? Bài Inkscape là gì giới thiệu phần mềm vector miễn phí này.

Học AutoCAD bắt đầu từ đâu?

Lộ trình 4 tuần mình gợi ý cho designer muốn biết AutoCAD đủ dùng:

Về giấy phép: AutoCAD là phần mềm bản quyền của Autodesk. Autodesk có trang Education dành cho người học và giảng viên; điều kiện, thời hạn và phạm vi sử dụng do hãng quy định và có thể thay đổi, nên bạn đọc trực tiếp trên trang đó trước khi tải. Bài này không ghi giá các gói.

Nếu hướng của bạn là không gian và hình khối, bài Bản vẽ 3D là gì giúp đọc hình chiếu, phối cảnh; bài File SKP là gì hướng dẫn mở mô hình SketchUp khi nhận từ đồng nghiệp. Muốn học dựng hình, ánh sáng và render bài bản, bạn có thể xem khoá học Thiết kế 3D của ColorME.

Câu hỏi thường gặp

AutoCAD là gì?

AutoCAD là phần mềm thiết kế và vẽ kỹ thuật 2D, 3D của Autodesk, ra đời năm 1982, chạy trên Windows và macOS. Phần mềm dùng để làm bản vẽ có kích thước chính xác như mặt bằng, mặt cắt, chi tiết thi công, bản vẽ cơ khí.

Designer đồ hoạ có cần học AutoCAD không?

Designer làm logo, nhận diện, social, UI thì không cần. Designer bao bì, biển hiệu, gian hàng sự kiện nên biết đọc và mở file DWG, DXF; người làm nội thất, kiến trúc thì cần học AutoCAD 2D bài bản.

Học AutoCAD cơ bản mất bao lâu?

Với người đã quen phần mềm đồ hoạ, khoảng 4 tuần luyện đều là đủ để vẽ mặt bằng 2D, dùng layer và in theo tỉ lệ. Làm nhanh và chuẩn theo quy cách công ty thì cần thêm thời gian làm dự án thật.

File DWG và DXF khác nhau thế nào?

DWG là định dạng gốc, nhị phân, độc quyền của AutoCAD. DXF là định dạng trao đổi có đặc tả công khai, bản phổ biến là file văn bản ASCII, nên nhiều phần mềm khác đọc được hơn.

Illustrator có mở được file AutoCAD không?

Có, Illustrator mở và xuất được DWG, DXF. Theo trang trợ giúp của Adobe, Illustrator không mở file AutoCAD lưu ở phiên bản sau AutoCAD 2007, nên hãy nhờ người gửi lưu thêm bản 2007 hoặc xuất PDF.

Có phần mềm CAD miễn phí thay AutoCAD không?

Có, ví dụ LibreCAD: phần mềm CAD 2D mã nguồn mở, chạy trên Windows, Mac, Linux, đọc DWG và DXF, ghi DXF, SVG, PDF. Lệnh và giao diện khác AutoCAD, phù hợp để mở file và vẽ 2D đơn giản.