Found footage là gì? Những điều căn bản về thể loại phim found footage

Found footage không phải một thể loại phim mới nhưng còn khá lạ lẫm bởi hiếm khi được sử dụng trong nền công nghiệp phim ảnh. Trong những năm gần đây found footage được sử dụng nhiều hơn và ngày càng phát triển. Hãy cùng colorME tìm hiểu found footage là gì và top 5 bộ phim đang xem nhất thuộc thể loại này nha.

1. Found footage là gì?

Found footage là một thể loại phim giả tư liệu được sử dụng nhiều trong mảng phim kinh dị. Đặc trưng của thể loại là hầu hết các cảnh quay đều được ghi hình bằng nhiều thiết bị khác nhau như máy quay cầm tay hay máy quay an ninh từ các nhân vật chính hoặc trình chiếu dưới dạng các đoạn phim được tìm thấy. Việc ghi hình có thể được thực hiện bởi chính diễn viên trong quá trình đọc lời thoại, cộng với việc sử dụng hiệu ứng rung máy quay và diễn xuất một cách tự nhiên. 

Nội dung các bộ phim thuộc thể loại giả tài liệu này thường có nhiều điểm tương đồng về nội dung và xu hướng phát triển các tình tiết trong phim. Tuy nhiên, bộ phim này có thể trở nên tối nghĩa, nhạt nhẽo và thảm hoạ nếu không biết xử lý tốt kỹ thuật này. 

Những bộ phim found footage thường theo 2 thiên hương chính. Một là, thiên hướng bạo lực, đen tối, gây kích thích mạnh, liên tục do sự chân thật về thị giác và thính giác. Hai là, bộ phim về tâm linh, với mạch phim nhẹ nhàng nhưng vẫn ám ảnh. Tuy nhiên, thể loại phim nay cũng có nhiều hạn chế như không phô diễn được toàn bộ nội dung, có nhiều tình tiết phi logic, cách quay phim chân thực nhưng dễ gây chóng mặt, đau đầu cho khán giả. 

Phim found footage đã trở thành một thể loại phổ biến và xuất hiện nhiều trên Youtube trong 2 năm gần đây. Tuy giống các bộ phim found footage truyền thống ở khâu kỹ thuật, nhưng những bộ phim trên Internet thường là những cảnh phim được tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau tạo thành phim mới. Những người làm phim found footage trên Youtube thường lấy hình ảnh từ những sản phẩm nổi tiếng của Hollywood, chương trình truyền hình. 

Những kỹ thuật found footage phổ biến và được sử dụng nhiều nhất hiện nay với các bộ phim trên Internet là Mashup, Re-Cut và Machinema. Mashup là tổng hợp từ nhiều phim khác nhau, thường được sử dụng ở hình thức một trailer phim. Re-Cut được lấy từ một bộ phim và biến hoá nó thành phim của mình bằng nhiều cách khác nhau. Machinema là một thể loại được ưa chuộng hiên nay, sử dụng hình ảnh lấy từ các video game , sau đó lồng tiếng tạo thành phim. 

Footage là gì? Nghĩa của cụm từ found footage

Footage trong tiếng Anh là đoạn phim, đoạn video đã quay được, còn found nghĩa là "được tìm thấy". Ghép lại, found footage là "đoạn phim được tìm thấy": bộ phim giả vờ rằng những gì khán giả đang xem là băng ghi hình có thật, do nhân vật tự quay rồi được ai đó tìm thấy sau sự việc. Vì vậy trong tiếng Việt, thể loại này hay được gọi là phim giả tài liệu.

Trong làm phim nói chung, "footage" còn dùng để chỉ mọi đoạn quay thô trước khi dựng, ví dụ "stock footage" là kho đoạn phim có sẵn để mua hoặc dùng lại.

2. Top 5 bộ phim Found Footage đáng xem nhất  

Ở những thập niên trước, thể loại found footage hiếm khi được sử dụng và mới thực sự phổ biến sau khi phát hành các bộ phim như The Blair Witch Project, Paranormal Activity, REC, Quarantine,... 

• The Blair Witch Project

The Blair Witch Project là tác phẩm chính thống đầu tiên của thể loại found footage, được phát triển từ tinh thần của một trong những cuốn phim đẫm máu nhất của nước Ý - Cannibal Holocaust. Ở thời điểm phát hành, The Blair Witch Project trở thành hiện tượng gây tranh cãi về tính chân thực quá mức của các thước phim và nội dung xoay quanh nhóm sinh viên điện ảnh Mỹ đi làm phim tài liệu về một hồn ma phù thuỷ trong khu rừng. 

• REC (2007)

REC là một bộ phim kinh dị thuộc thể loại found footage được đánh giá cao tại Tây Ban Nha. Phim mang đến cho người xem những góc quay đẫm về câu chuyện 2 phóng viên theo chân lính cứu hoả để làm phóng sự nhưng lại bị kẹt tại chung cư chứa các cư dân mắc bệnh dại và khát máu. Bộ phim được quay dưới dạng một người cầm máy và ghi lại toàn bộ sự việc. Sự rung lắc, tầm nhìn hạn chế và khung cảnh tối tăm chật hẹp làm cho những thước phim trở nên cực kỳ sống động. 

• Paranormal Activity (2007)

Thể loại phim found footage luôn để lại nhiều ám ảnh bởi tính chân thật của nó và Paranomal Activity đã kiểm chứng cho điều đó. Với kinh phí chỉ vỏn vẹn $15.000, phim đã mang về doanh thu gần $200 triệu. Bộ phim đơn thuần ghi lại nhưng hiện tượng siêu nhiên xảy ra trong cuộc sống của một đôi vợ chồng trẻ với phong cách hù doạ khác lạ.

• Quarantine (Khu vực cách ly)

Quarantine có kịch bản tương tự với REC. Một trong những điểm thu hút nhất với người xem chính là bộ phim được quay hoàn toàn bằng một chiếc handycam. Độ sợ hãi của phim còn được tăng lên đáng kể nhờ màu phim tối cùng với những hiệu ứng chân thật.

• Cloverfield

Năm 2008, Cloverfield - bộ phim quái vật được thực hiện theo phong các found footage (giả tài liệu) của hãng Bad Robots gây ra vô số tò mò cho khán giả. Toàn bộ bộ phim được quay bằng máy quay cầm tay, do nhân vật trong phim quay lại. Cloverfield tràn ngập kỹ xảo nhưng không phô trương, tạo cảm giác mọi thứ diễn ra trên màn hình đều là sự thật. Phong cách quay cầm tay tạo hiệu ứng rung, mờ nhòe, tối tăm, đôi khi tạo ra những khung hình khá bất thường như cắt ngang mặt nhân vật, nằm chéo, lăn lông lốc, nhưng vẫn cho khán giả đủ thông tin để biết chuyện gì đang diễn ra.

Đặc điểm nhận biết một bộ phim found footage

Bảng dưới gom các dấu hiệu chính đã nêu ở phần trên, giúp bạn nhận ra một bộ phim found footage chỉ sau vài phút xem:

Found footage, phim tài liệu và mockumentary khác nhau thế nào?

Ba khái niệm này hay bị nhầm vì đều trông "giống thật". Điểm khác nằm ở chỗ nội dung có thật hay không và phim muốn khán giả cảm thấy gì:

Cách quay một đoạn phim ngắn theo phong cách found footage

Phong cách này rất hợp với người mới học quay dựng, vì không cần thiết bị đắt tiền. Một chiếc điện thoại là đủ để thử:

1. Chọn lý do để nhân vật cầm máy: quay vlog, quay lại một chuyến đi, camera an ninh trong nhà. Khán giả cần tin rằng nhân vật có lý do để quay.
2. Quay cầm tay, đúng góc nhìn của nhân vật: máy ở ngang tầm mắt, chuyển động theo người cầm, chấp nhận một chút rung.
3. Giữ âm thanh hiện trường: tiếng thở, tiếng bước chân, tiếng gió làm nên cảm giác thật, nên hạn chế nhạc nền.
4. Dùng ánh sáng có sẵn: đèn pin, đèn điện thoại, ánh đèn đường. Cảnh tối vừa đủ thấy là đủ tạo không khí.
5. Dựng như băng bị ngắt: trong phần mềm dựng như Premiere, cắt các đoạn ngắn đột ngột, thêm nhiễu hạt, dòng chữ ngày giờ ở góc khung hình giống máy quay.

Nếu bạn mới bắt đầu dựng video, bài học cách cắt ghép video dễ dàng hướng dẫn các thao tác cắt ghép cơ bản để làm bước cuối này.

Tạm kết 

Hi vọng sau bài viết này, bạn có thể hiểu thêm về found footage và cách làm phim thể loại này với top 10 bộ phim mà colorME gợi ý cho bạn. Nếu bạn có hứng thú về biên tập và sản xuất video để hỗ trợ quá trình làm phim found footage, tham khảo ngay KHOÁ PREMIERE CƠ BẢN tại colorME nhé. 

Câu hỏi thường gặp

Found footage là gì?

Found footage là thể loại phim giả tài liệu, trong đó phim được trình bày như những đoạn băng do chính nhân vật quay lại rồi được tìm thấy sau đó. Thể loại này dùng nhiều trong phim kinh dị.

Phim giả tài liệu là gì?

Phim giả tài liệu là phim có nội dung hư cấu nhưng được quay và dựng sao cho trông như tư liệu có thật. Found footage và mockumentary đều là các dạng phim giả tài liệu.

Footage là gì?

Footage là đoạn phim, đoạn video đã quay được, thường là phần quay thô trước khi dựng. Found footage nghĩa là đoạn phim được tìm thấy.

Vì sao phim found footage thường là phim kinh dị?

Vì cách quay cầm tay, ánh sáng tối và tầm nhìn hạn chế khiến khán giả có cảm giác đang tự mình chứng kiến sự việc, nên nỗi sợ trở nên chân thật hơn.

Paranormal Activity có phải phim found footage không?

Có. Như đã nêu ở trên, Paranormal Activity (2007) ghi lại các hiện tượng siêu nhiên trong cuộc sống của một đôi vợ chồng trẻ theo phong cách found footage.