Tin sáng tạo quốc tế 22/10: Pieni III, máy ảnh số 18 gram không màn hình, chụp xong mới biết ảnh ra sao

Kenko Pieni III: máy ảnh 18 gram không màn hình, ảnh lo-fi 0,32 MP; Inca, phần mềm 3D miễn phí kiểu Maya 2020; máy quét Creality Sermoon P1S; nhận diện Crane của COLLINS. Thêm AI: Lightroom, Spotify.

Bản tin ColorME Newsroom hôm nay có ba món đồ nghề và một bộ nhận diện đáng xem. Mở đầu là Pieni III của Kenko Tokina, chiếc máy ảnh số nặng 18 gram, không màn hình, không khung ngắm, cho ra ảnh "lo-fi" như máy ảnh số đời đầu. Tiếp theo là Inca, phần mềm 3D mã nguồn mở, miễn phí, làm theo đúng giao diện và phím tắt của Maya 2020; bài đánh giá máy quét 3D cầm tay Creality Sermoon P1S trên Creative Bloq; và bộ nhận diện COLLINS làm cho hãng giấy viết thư Crane, với chữ ký có nét nối dải ruy băng và hộp bọc vải nhiều màu. Phần AI và công nghệ có nút mở mắt bằng AI trong Lightroom bản điện thoại, và việc Spotify gỡ hơn 50 triệu bài nhạc "rác AI" khỏi gợi ý.

1. Pieni III: máy ảnh số 18 gram không màn hình, chụp xong mới biết ảnh ra sao

Đây là gì. Ngày 20/10, designboom giới thiệu Pieni III, máy ảnh số tí hon của hãng nhiếp ảnh Nhật Bản Kenko Tokina. Máy nặng 18 gram, rộng 53 mm, nhỏ tới mức kẹp được giữa hai ngón tay và đeo trước ngực như một mặt dây chuyền. Phần đỉnh màu bạc và ống kính tròn gợi lại tỉ lệ của máy ảnh phim đời cũ. Đây là thế hệ thứ ba của dòng Pieni.

Không màn hình, không khung ngắm. Điểm lạ nhất của Pieni III là thứ nó bỏ đi: máy không có màn hình hay khung ngắm, bạn chỉ hướng ống kính về phía chủ thể rồi bấm. Ảnh là một ẩn số cho tới khi được chuyển sang thiết bị khác; chủ thể có thể trôi ra mép khung, hoặc một chi tiết bất ngờ lọt vào ảnh. Theo designboom, một phần niềm vui là lúc mở ra xem chiếc máy nhỏ đã "thấy" gì. Điều khiển chỉ có hai nút, lo việc bật tắt, chụp và chuyển giữa ảnh với video; một đèn nhỏ phía sau sáng đỏ khi chụp ảnh, xanh khi quay video. Máy quay được video có tiếng ở độ phân giải 720 × 480, 30 khung hình mỗi giây.

Ảnh "xấu" có chủ đích. Bên trong là cảm biến CMOS 1/10 inch với độ phân giải thực chỉ 0,32 megapixel. Ảnh được lưu thành file JPEG 1440 × 960 điểm ảnh bằng cách nội suy, nên chi tiết ít hơn nhiều so với kích thước file. Trong ảnh mẫu của Kenko, hoa thành những mảng màu rực và nhoè, tán lá mềm như tranh màu nước; viền thô và độ phơi sáng khó đoán cho ảnh vẻ ngoài quen thuộc của máy ảnh số những năm đầu, và các "khuyết điểm" này đến thẳng từ phần cứng chứ không phải bộ lọc.

Nam châm và USB-C. Mặt sau máy có nam châm, nên bạn có thể gắn nó lên tủ lạnh hay lan can kim loại để quay rảnh tay; máy cũng kèm dây đeo cổ. Ở thế hệ thứ ba, Kenko thêm cổng USB-C: chuyển ảnh thẳng sang điện thoại tương thích bằng dây đi kèm, và sạc pin qua cùng cổng đó. ColorME chưa thử chiếc máy này.

Bài học cho người học thiết kế. Pieni III là một bài học về sản phẩm: bỏ bớt tính năng (màn hình, khung ngắm, độ phân giải) lại thành điểm bán hàng, vì nó tạo ra trải nghiệm "chụp rồi chờ" giống máy phim. Với người chụp ảnh, đây cũng là bài tập hay: thử một buổi chụp không nhìn màn hình, chỉ ước lượng khung hình, rồi xem bố cục nào bất ngờ đẹp. Nếu thích chất ảnh lo-fi nhưng chỉ có điện thoại, bạn có thể tập dựng lại nó bằng hạt nhiễu, giảm nét và đẩy màu trong khoá Photoshop của ColorME.

2. Inca: phần mềm 3D mã nguồn mở, miễn phí, làm theo giao diện và phím tắt của Maya 2020

Đây là gì. Ngày 21/10, Inca được giới thiệu trên mục Show HN của Hacker News với lời mô tả "ứng dụng 3D miễn phí, mã nguồn mở, hoạt động như Maya 2020". Theo trang chủ của Inca, đây là phần mềm dựng hình, làm hoạt hình và render chạy trên Windows, Mac và Linux, miễn phí theo giấy phép MIT, không cần tài khoản hay thuê bao, và dùng được cho cả việc thương mại. Inca là dự án độc lập, không liên quan tới Autodesk.

Có những gì. Phần dựng hình có polygon trên lưới n-gon với extrude, bevel, bridge, multi-cut, boolean, quad draw và cọ điêu khắc; có NURBS cùng các kiểu đường cong CV, EP, pencil, arc để revolve, loft, extrude. Mỗi bước giữ lịch sử dựng (construction history), nên bạn quay lại đổi số đoạn của một bevel sau khi đã làm tiếp được. Phần hoạt hình có Time Slider, Graph Editor, Dope Sheet; dựng xương có IK, bind skin, tô trọng số, constraint, blend shape và set driven key. Vật liệu dựng trong Hypershade với Standard Surface, Lambert, Blinn, Phong; render bằng một trình path tracer dựa trên vật lý cho khung hình cuối và một trình render phần cứng để xem nhanh. Lệnh nào cũng in ra câu lệnh tương ứng để bạn viết script bằng MEL hoặc JavaScript.

Dành cho người quen Maya. Inca theo bố cục, phím tắt mặc định và cách đặt tên của Maya 2020, tới cả tên pCube1 và polyCube1: Q, W, E, R để chọn, di chuyển, xoay, co giãn; Alt kéo chuột để xoay, trượt, phóng khung nhìn; phím cách mở hotbox; 4, 5, 6, 7 đổi kiểu hiển thị. Inca nhập được OBJ, FBX, glTF/GLB và STL, xuất OBJ, glTF/GLB và STL; nhưng không mở được file .ma hay .mb của Maya, và lưu cảnh ở định dạng .inca riêng. Bản Windows chạy không cần cài; trên Mac, lần đầu mở phải vào Privacy & Security bấm Open Anyway vì ứng dụng chưa đăng ký với hãng. ColorME chưa thử Inca.

Bài học cho người học thiết kế. Nếu bạn đang học theo giáo trình hay video hướng dẫn Maya cũ mà chưa có bản quyền phần mềm, Inca là chỗ để tập phím tắt và tư duy làm việc (lịch sử dựng, Channel Box, Hypershade) trên máy nhà. Đây là dự án mới, nên hãy coi nó là nơi luyện tay; dự án thật vẫn nên kiểm tra kỹ việc xuất file trước khi giao.

3. Creality Sermoon P1S: máy quét 3D cầm tay, quét và dựng lưới ngay trên máy, không cần máy tính

Đây là gì. Ngày 21/10, Creative Bloq đăng bài đánh giá của Paul Hatton về Sermoon P1S, máy quét 3D "lai" của Creality, chấm 4/5 sao. P1S ra mắt ngày 22/9/2026, là bản cơ bản hơn của Sermoon P1 nhưng tính năng và thông số gần giống, thiết kế thân máy giống hệt.

Quét không dây trọn quy trình. Điểm người đánh giá thích nhất là máy hoàn toàn không cần cắm vào máy tính: quét, ghép (fusion) và dựng lưới (meshing) đều làm ngay trên máy, và cuối cùng có được một lưới dùng được trong phần mềm 3D. Máy có màn hình 6 inch đủ sáng để dùng ngoài trời, chip Qualcomm 8 nhân 3,36 GHz, GPU Adreno 740, 16 GB RAM và 256 GB bộ nhớ; chuyển dữ liệu qua Wi-Fi 7 hoặc cáp USB-C đi kèm. Máy dùng hai viên pin thay nóng, sạc viên này trong lúc dùng viên kia. Hai bên có tay cầm cao su, đáy có ren 1/4 inch để gắn chân máy, nhưng hộp không kèm chân máy nào.

Hai kiểu quét, và giới hạn. P1S có cả chế độ laser xanh để bắt các chi tiết phức tạp và chế độ hồng ngoại gần (NIR) để quét chính xác trong ánh sáng mạnh; trước đây hai cách này thường cần hai máy riêng. Khi quét một quả bầu trang trí bóng loáng, máy nhận được vật thể nhưng đôi lúc bị rối và tạo lưới trùng lặp; nối dây vào máy tính sẽ có nhiều khung hình mỗi giây hơn và kết quả tốt hơn. Kết luận của bài: kết quả chính xác trong đa số trường hợp, nhưng vẫn gặp khó với vật bóng, nên "đừng vội bỏ bình xịt phủ mờ"; điểm trừ là độ chính xác với vật lớn còn hạn chế, bộ nhớ trong nhỏ và giá cao với người chơi nghiệp dư. ColorME chưa thử máy này.

Bài học cho người học thiết kế. Quét 3D là đường tắt để đưa đồ vật thật vào render sản phẩm, mô hình cho game hay in 3D. Bài này nhắc một điều cơ bản: bề mặt bóng, trong suốt hoặc quá tối luôn khó quét, nên người ta phủ một lớp xịt mờ trước khi quét. Nếu bạn mới tập, hãy bắt đầu bằng vật có bề mặt mờ, nhiều chi tiết, như một chiếc cốc gốm thô hoặc tượng gỗ.

4. COLLINS làm lại nhận diện cho hãng giấy Crane: chữ ký nối nét ruy băng, hộp bọc vải để bày lên bàn

Đây là gì. Ngày 20/10, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện studio COLLINS làm cho Crane, hãng giấy viết thư bằng sợi bông của Mỹ. Stephen Crane lập xưởng giấy ở Massachusetts năm 1770; hãng từng bán giấy cho Paul Revere in những tờ tiền giấy đầu tiên của các thuộc địa Mỹ, rồi thành nhà cung cấp giấy in tiền chính thức cho Bộ Tài chính Mỹ từ năm 1801. Ngày nay nhu cầu giấy viết thư dày bằng bông vẫn còn, nhưng các hãng xa xỉ châu Âu như Smythson và Montblanc dần lấn chỗ của Crane trên kệ hàng. Crane nhờ COLLINS nâng vẻ sang trọng và nghĩ lại cách giấy hiện diện trong một ngôi nhà hiện đại, xoay quanh chủ đề phép lịch sự trong xã hội, công việc, chính trị và thư từ cá nhân.

Chữ làm phần việc nặng nhất. COLLINS vẽ một logotype chữ có chân tương phản cao, với nét nối mềm như dải ruy băng vòng từ vòm chữ r thường sang phần bụng chữ a. Theo Abduzeedo, nó cổ điển mà không cũ kỹ. Logotype được đặt sát mép dưới mỗi hộp (dàn trang trong InDesign), chừa hai phần ba phía trên cho khoảng thở. Trên các bìa lót và thiệp mời dự National Stationery Show, những dải hoa lá cuộn tròn (tinh chỉnh trong Illustrator) nổi lên dày như phù điêu, luồn qua các con chữ, in màu xanh chartreuse chua, tím lilac nhạt và xanh xám.

Hộp để bày, không để cất. Phần lớn hộp giấy viết thư nằm im trong ngăn kéo; COLLINS muốn hộp Crane được đặt lên bàn uống nước. Họ giữ màu xanh Crane quen thuộc nhưng tăng độ bão hoà cobalt trên vải bọc dệt, rồi phối những cặp màu bất ngờ: tím với cam cháy, xanh xám với xanh rừng, cùng các bìa đựng màu vàng nghệ và đỏ thẫm. Bên trong, giấy viết màu ecru bằng bông có những con dấu tiện ích màu xanh với mặt đồng hồ kim, để ghi ngày, giờ và thành phố nơi viết thư; phong bì dập chìm mở ra lớp lót màu bạc ánh kim và oải hương.

Bài học cho người học thiết kế. Khi làm lại nhận diện cho một thương hiệu lâu đời, không nhất thiết phải bỏ di sản: COLLINS giữ màu xanh cũ, giữ chữ có chân, chỉ thêm một chi tiết đáng nhớ (nét nối r với a) và đẩy màu phụ cho táo bạo. Bài tập gợi ý: chọn một thương hiệu Việt lâu năm, giữ nguyên màu chính, rồi tìm một cặp chữ trong tên để vẽ nét nối riêng.

AI và công nghệ

Lightroom bản điện thoại mở mắt cho người nhắm mắt trong ảnh chỉ với một chạm

Theo The Verge ngày 20/10, Adobe thông báo hôm 19/10 rằng Lightroom trên iOS, iPadOS và Android giờ mở được mắt đang nhắm trong ảnh bằng AI tạo sinh. Khi ứng dụng phát hiện một người hay một nhóm người nhắm mắt, nó tự hiện Quick Action mới tên Open Eyes dưới dạng một biểu tượng trên ảnh. Khác với Photoshop Elements vốn lấy mắt từ một bức ảnh khác của cùng người, Open Eyes tạo mắt khớp ánh sáng và tư thế, đồng thời dùng các ảnh khác của chính người đó trong thư viện Lightroom làm tham chiếu để màu, kích thước và hình dạng mắt giống thật. Người dùng bản Lightroom mobile không trả phí được thử Open Eyes hai lần, sau đó được mời đăng ký gói Creative Cloud có thêm lượt dùng AI. ColorME chưa thử. Với người chụp ảnh nhóm, đây là công cụ cứu ảnh tiện, nhưng hãy nhớ báo cho khách nếu ảnh giao đã được sửa mắt bằng AI.

Spotify gỡ hơn 50 triệu bài "rác AI" và spam khỏi gợi ý, ưu tiên nhạc của nghệ sĩ thật

Ngày 20/10, The Verge đưa tin Spotify cho biết trong năm qua đã gỡ hơn 50 triệu bài hát bị coi là nhạc AI kém chất lượng ("AI slop") hoặc spam khỏi phần gợi ý cho người nghe, đồng thời chỉnh hệ thống gợi ý để đẩy nhạc của nghệ sĩ là người thật. Spotify chưa bắt buộc gắn nhãn mọi bài làm bằng AI, nhưng đã ra huy hiệu "AI Persona" cho nghệ sĩ dùng danh tính AI không đại diện cho người thật, và sẽ không gợi ý nhạc của các AI persona. Để nhận diện, Spotify kết hợp mức tương tác và phản hồi của người nghe, kiểu tải lên, metadata và công cụ phát hiện AI của bên thứ ba. Cùng lúc, Spotify hợp tác với Universal Music Group và nhà phát hành độc lập Believe để ra công cụ làm bản remix bằng AI. Với người làm sáng tạo, xu hướng chung khá rõ: các nền tảng bắt đầu phân biệt tác phẩm của người thật với nội dung AI hàng loạt, nên ghi rõ quy trình và dấu ấn cá nhân của bạn ngày càng có giá trị.

Đọc thêm

Studio Herrström làm nhận diện cho hãng đĩa Milkshake: logo tia chớp, bảng màu vị sữa lắc. Ngày 20/10, It's Nice That giới thiệu bộ nhận diện của studio Herrström (Vienna) cho Milkshake, hãng đĩa ở Stockholm thành lập năm 2019, thuộc Sony Music Entertainment. Tên hãng ra đời trong một chuyến lái xe, nên ô tô thành mô-típ xuyên suốt: chữ và cách khoá logo gợi những miếng dán kính xe quen thuộc, kèm biểu tượng lấy cảm hứng từ biển báo giao thông; kiểu chữ chính là Gates, một chữ neo-grotesque của Context Type. Màu vẫn rực như nhận diện cũ nhưng được chỉnh theo các vị sữa lắc, còn logo tia chớp mang năng lượng chuyển động của hãng.

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: Plasticity 2026.2 tô màu để soi độ cong bề mặt và Fulham làm font riêng từ chữ viết tay trên tường sân. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.