Vẽ commission là gì? Cách nhận vẽ theo yêu cầu, báo giá, hợp đồng

Vẽ commission là nhận vẽ tranh theo yêu cầu của khách. Bài đi theo một đơn vẽ thật: các loại commission, quyền sử dụng cá nhân và thương mại, form brief 8 câu, 6 bước với 3 lần duyệt, số lần sửa, báo giá và đặt cọc, file bàn giao, cùng 10 dòng điều khoản mẫu. Mình làm thử báo giá trên công cụ của ColorME với một đơn ví dụ.

Vẽ commission (commission art) là khi một người đặt bạn vẽ một bức tranh riêng theo yêu cầu của họ và trả tiền cho bức tranh đó. Người đặt thường được gọi là khách hoặc commissioner, bạn là người nhận đơn. Một đơn commission gọn đi qua 6 bước: nhận brief, gửi báo giá và nhận cọc, rồi khách duyệt ba lần (phác thảo, lineart, màu) trước khi thanh toán đủ và nhận file cuối.

Bảng dưới là các từ bạn sẽ gặp ngay trong tin nhắn đầu tiên với khách:

Một đơn commission gọn: brief, báo giá và cọc, ba lần duyệt (phác, lineart, màu), rồi thanh toán đủ và bàn giao. Bảng do ColorME dựng. Ảnh: Christian Agbede / Unsplash; Egor Myznik / Unsplash; Nicole Almendrada / Unsplash.

Bài này đi theo đúng thứ tự một đơn vẽ: chọn loại commission, ghi rõ quyền sử dụng, hỏi brief, chia bước duyệt, tính số lần sửa, làm báo giá và nhận cọc, gửi file. Cuối bài có một danh sách điều khoản ngắn để bạn sửa thành TOS của mình. Mình không phải luật sư, nên phần quyền và hợp đồng dưới đây là cách tổ chức công việc cho rõ ràng, không phải tư vấn pháp lý.

Vẽ commission khác freelance thiết kế ở đâu?

Nhận vẽ commission cũng là làm freelance: có khách, phạm vi, tiền cọc. Khác ở sản phẩm: khách đặt logo mua một thứ để kinh doanh, còn khách đặt commission thường mua một bức tranh mang nét vẽ của bạn, phần lớn để dùng cá nhân (avatar, quà tặng, nhân vật tự nghĩ ra, gọi là OC). Họ tìm đến bạn qua tranh đã đăng. Nếu bạn nhận cả việc thiết kế, bài freelance design: cách bắt đầu, tìm khách và báo giá nói về chọn mảng, tìm khách và tính giá theo giờ. Phần dưới chỉ đi sâu vào đơn vẽ tranh.

Các loại commission hay gặp

Mỗi loại tranh là một "gói" có phạm vi riêng; chia bảng nhận commission theo loại giúp khách chọn nhanh và bạn ước thời gian sát hơn.

Sáu loại commission hay gặp. Minh hoạ thương mại khác hẳn năm loại còn lại vì phải hỏi rõ phạm vi sử dụng. Bảng do ColorME dựng.

Nền là thứ người mới hay quên tính: nền một màu và nền là cả căn phòng có ánh sáng là hai khối lượng rất khác nhau. Hãy tách nền thành lựa chọn riêng: không nền, đơn giản, chi tiết.

Quyền sử dụng: ghi rõ trước khi đặt bút

Đây là phần dễ hiểu lầm giữa người vẽ và khách, và dễ phòng tránh nếu hỏi ngay từ đầu: khách định dùng bức tranh để làm gì?

• Dùng cá nhân: đặt làm avatar, in khổ nhỏ để treo hoặc tặng, đăng lên trang cá nhân. Không bán, không in lên sản phẩm để bán.
• Dùng thương mại: in lên sản phẩm để bán, bìa sách, bao bì, quảng cáo, hình đại diện kênh có thu tiền. Cần ghi rõ dùng ở đâu, bao lâu, số lượng, và thường báo giá riêng.
• Quyền đăng portfolio: bạn được đăng tranh không, từ ngày nào (có khách muốn giữ kín đến lúc tặng quà).
• Ghi tên tác giả: khi khách đăng tranh, họ có ghi tên bạn không; chữ ký trên tranh có được giữ nguyên không.
• Chỉnh sửa, dùng lại: khách có được cắt, đổi màu, ghép tranh vào thiết kế khác, hay dùng tranh để huấn luyện AI không.

Ở Việt Nam, quyền tác giả và việc chuyển giao quyền được quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ, đã được sửa đổi, bổ sung nhiều lần (danh mục văn bản trên trang của Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả có cả luật sửa đổi năm 2022 và năm 2025, mình xem ngày 22/10/2026). Mình không trích hay diễn giải điều luật ở đây. Cách an toàn cho cả hai bên là viết rõ phạm vi sử dụng thành chữ trong báo giá hoặc hợp đồng, và với đơn thương mại có giá trị lớn, nhờ người có chuyên môn pháp lý đọc trước khi ký.

Form nhận commission: 8 câu nên hỏi trước khi báo giá

Tin nhắn "vẽ cho mình một bức chibi nha" chưa đủ để báo giá. Một form ngắn (tin nhắn mẫu hoặc bài ghim trên kênh nhận đơn) giúp khách nói đủ ý trong một lần và giúp bạn từ chối sớm đơn không hợp.

Form nhận commission mẫu với 8 câu hỏi; chấm cam là câu bắt buộc. Studio Mèo Mực và nội dung đơn đều là ví dụ do ColorME dựng.

1. Bạn muốn vẽ gì? Số nhân vật, đang làm gì, tâm trạng ra sao.
2. Ảnh tham khảo: trang phục, kiểu tóc, màu mắt, đạo cụ. Với nhân vật tự tạo, xin bảng nhân vật nếu có.
3. Loại tranh và khung hình: chibi, bán thân, toàn thân; khung vuông, dọc hay ngang.
4. Màu và cảm giác: vài từ khoá ("ấm", "lạnh", "pastel") hoặc một bức tranh khách thích.
5. Nền: không nền, nền đơn giản hay nền chi tiết.
6. Dùng tranh để làm gì? Cá nhân hay thương mại, như phần trên.
7. Cần xong trước ngày nào? Có dời được không.
8. Có được đăng tranh lên portfolio không? Từ ngày nào.

Mình không hỏi ngân sách trong form: bảng giá theo loại tranh đã trả lời câu đó. Nếu bạn làm brief cho cả việc thiết kế, bài brief là gì có thêm các câu hỏi cho dự án lớn.

Quy trình 6 bước và 3 lần duyệt

Chia đơn thành nhiều điểm duyệt vì sửa càng sớm càng rẻ: đổi tư thế ở bản phác mất vài phút, sau khi tô màu thì gần như vẽ lại. Mỗi lần khách duyệt là một lần "khoá" phần việc đó.

Ở bước phác, bạn có thể gửi hai phương án bố cục nhỏ (thumbnail sketch) để khách chọn, thay vì một bản phác kỹ. Nếu bạn chưa quen từ này, xem thumbnail sketch trong thư viện thuật ngữ của ColorME.

Bản vẽ chì trên sổ phác. Ảnh tham khảo chỉ để lấy dáng, chất liệu, ánh sáng; bản vẽ là cách người vẽ diễn giải lại, không phải bản sao. Ảnh: Nina Neugebauer / Unsplash.

Ảnh tham khảo để lấy thông tin (dáng, chất liệu, ánh sáng), không phải để chép. Với chibi và phong cách anime, ghi luôn "không cần giống mặt thật" vào brief để tránh vòng sửa không điểm dừng.

Số lần sửa: sửa nhỏ và sửa lớn

"Sửa không giới hạn" là cách nhanh nhất để một đơn kéo dài mãi. Hãy ghi số lần sửa cho từng bước và định nghĩa sửa nhỏ, sửa lớn:

Một cách ghi gọn mà mình thấy dễ hiểu với khách: "Mỗi bước có 1 đến 2 lần sửa nhỏ. Thay đổi phần đã duyệt ở bước trước được tính như hạng mục mới." Con số cụ thể là của bạn, quan trọng là nó được viết ra trước khi bắt đầu.

Báo giá và đặt cọc cho đơn commission

Mình không đưa con số giá, vì giá phụ thuộc tay nghề, tốc độ và nhóm khách của từng người. Hãy dựng báo giá từ những thứ làm khối lượng thay đổi:

• Loại tranh (chibi, bán thân, toàn thân) là giá gốc.
• Mỗi nhân vật thêm là một khoản cộng thêm.
• Nền: không nền, đơn giản, chi tiết.
• Độ hoàn thiện: chỉ lineart, tô màu phẳng, hay đổ bóng đầy đủ.
• Gấp: cần xong sớm hơn lịch thường của bạn.
• Dùng thương mại: báo giá riêng theo phạm vi sử dụng.

Về tiền cọc, phần hỏi đáp của công cụ Báo giá và hoá đơn của ColorME cho một mốc tham khảo: nhiều freelancer thu cọc từ 30 đến 50% trước khi bắt đầu, phần còn lại khi bàn giao, và hai bên nên thống nhất rõ rồi ghi trong báo giá. Với commission, mình thấy hợp lý nhất là nhận cọc trước khi phác, và chỉ gửi file cuối không watermark sau khi khách đã thanh toán đủ. Nếu bạn cần một mẫu báo giá đầy đủ cho dự án thiết kế, có bài tạo báo giá, hoá đơn cho freelancer thiết kế.

ColorME đã thử: làm báo giá commission bằng công cụ Báo giá và hoá đơn

Mình thử công cụ Báo giá và hoá đơn ngày 22/10/2026 trên Chrome máy tính, không đăng nhập, với một đơn bịa ra: "Mèo Mực Studio" nhận vẽ chibi 2 nhân vật cho "Chị Hạ Vy", dùng cá nhân. Tên, email, số tài khoản và số tiền đều là ví dụ (mình ghi luôn câu đó vào ghi chú của file). Trang công cụ ghi: "Miễn phí, không cần đăng nhập." và mình làm hết các bước dưới đây mà không đăng nhập.

Bước 1. Điền thông tin hai bên. Trang có 5 khối: Bạn (người gửi), Khách hàng, Thông tin, Hạng mục, Thanh toán. Mình đặt số báo giá CM-2026-007 (CM cho commission) và "Hiệu lực đến" 7 ngày sau, vì lịch nhận đơn thay đổi nhanh. Tờ giấy ở đầu trang cập nhật ngay khi gõ; mình đổi màu nhấn sang tím cho hợp tranh.

Công cụ Báo giá và hoá đơn, chưa đăng nhập: tờ báo giá ở đầu trang cập nhật ngay khi gõ. Ảnh chụp thật ngày 22/10/2026 với đơn ví dụ.

Bước 2. Mỗi bước vẽ là một hạng mục. 4 dòng: phác thảo 2 phương án, lineart, tô màu nền một màu, nền minh hoạ (tuỳ chọn). Khách thấy ngay mình trả tiền cho gì; bỏ nền thì xoá một dòng. Ô Cọc (%) để 50, công cụ tự tính "Đặt cọc 50%" và "Còn lại", cộng lại đúng bằng Tổng cộng.

Mỗi bước vẽ là một hạng mục; ô Cọc (%) để 50, điều khoản ghi ở ô Ghi chú. Số tiền là số ví dụ. Ảnh chụp thật.

Bước 3. Điều khoản ở ô "Ghi chú, điều khoản". 5 dòng: số tiền là ví dụ; số lần sửa từng bước; đổi tư thế hay thêm nhân vật sau khi duyệt phác thì báo giá thêm; quyền dùng cá nhân; file PNG cạnh dài 3000 px kèm JPG sau khi thanh toán đủ. Xuống dòng được giữ nguyên trong PDF.

Bước 4. Tải PDF và kiểm tra. Bấm "Tải báo giá PDF", mình nhận file bao-gia-CM-2026-007.pdf: 1 trang A4, khoảng 26 KB. Mình đọc file bằng bộ đọc PDF có sẵn của macOS: chữ tiếng Việt có dấu hiển thị đúng, lấy được chữ ra (không phải ảnh chụp), dòng hạng mục dài tự xuống dòng. Cuối trang có dòng "Tạo bằng ColorME · colorme.vn/tools/invoice" do công cụ tự thêm.

File PDF thật tải về: 1 trang A4, khoảng 26 KB, đúng dấu tiếng Việt. Tên và số tiền đều là ví dụ.

Bước 5. Chuyển sang Hoá đơn khi bàn giao. Bấm nút Hoá đơn ở đầu trang, tiêu đề đổi thành HOÁ ĐƠN, dòng "Hiệu lực đến" đổi thành "Hạn thanh toán", file tải về tên hoa-don-CM-2026-007.pdf; số CM-2026-007 mình tự đặt được giữ nguyên. Một điểm cần biết: hoá đơn vẫn in dòng "Đặt cọc 50%" và "Còn lại" giống báo giá, không có chữ "đã nhận cọc". Nếu khách đã chuyển cọc, mình sẽ ghi thêm một dòng vào ô ghi chú cho rõ.

Về dữ liệu, phần hỏi đáp của trang ghi: "Dữ liệu bạn nhập được lưu trong trình duyệt của bạn để lần sau mở lại vẫn còn. Nếu bạn đã đăng nhập, file PDF bạn tải về được lưu riêng vào mục Lịch sử của bạn và tự xoá sau 180 ngày." Và về giấy tờ thuế: "Không. Đây là chứng từ báo giá, đề nghị thanh toán giữa bạn và khách; hoá đơn VAT phải xuất qua hệ thống hoá đơn điện tử."

Mình chưa thử: dùng trên điện thoại (trang ghi "Được, nhưng nhập nhiều hạng mục trên máy tính sẽ nhanh hơn."), thêm logo, đổi tiền tệ, Lịch sử khi đăng nhập, in ra giấy. Công cụ không gửi email: bạn tự gửi file PDF cho khách.

Gửi file gì, lúc nào

Hiểu lầm hay gặp lúc bàn giao: khách chờ file để in, bạn gửi file để đăng mạng. Ghi loại file và kích thước ngay trong báo giá.

Gửi file gì, lúc nào. Số pixel khổ A4, A5 tính từ mức 300 ppi trong phần hỏi đáp của công cụ Kiểm tra file in. Bảng do ColorME dựng.

• Ảnh WIP: nhỏ, có watermark, đủ để khách góp ý. Nếu cần đóng dấu nhanh nhiều ảnh, có thể dùng công cụ chèn watermark của ColorME.
• Bản in: hỏi khổ in ngay từ brief. Trang Kiểm tra file in của ColorME ghi: "ấn phẩm có cạnh dài dưới 50 cm (A3, A4, danh thiếp) tính theo 300 ppi". Theo cách tính đó, một bản in A4 (210 × 297 mm) cần khoảng 2480 × 3508 px, A5 khoảng 1748 × 2480 px. File cạnh dài 3000 px trong báo giá ví dụ của mình chưa đủ cho A4 ở mức này. Xem thêm PPI nếu bạn hay nhầm với DPI.
• File có lớp (PSD, CLIP): chỉ gửi khi đã thoả thuận, và nên là một hạng mục riêng vì khách có thể chỉnh sửa tranh từ file này.

Mẫu điều khoản nhận vẽ (TOS) ngắn gọn

Dưới đây là khung 10 dòng để bạn sửa thành điều khoản của mình. Các con số là ví dụ, bạn thay bằng con số bạn chọn. Đây không phải mẫu hợp đồng có giá trị pháp lý được soạn sẵn; với đơn thương mại lớn, hãy làm hợp đồng và nhờ người có chuyên môn xem.

1. Mình nhận cọc 50% trước khi bắt đầu phác; phần còn lại thanh toán trước khi nhận file cuối.
2. Cọc không hoàn lại sau khi mình đã gửi bản phác.
3. Thời gian hoàn thành tính từ ngày nhận cọc và đủ ảnh tham khảo.
4. Mỗi bước (phác, lineart, màu) có 1 đến 2 lần sửa nhỏ. Thay đổi phần đã duyệt được báo giá thêm.
5. Ảnh gửi duyệt có watermark; file cuối không watermark gửi sau khi thanh toán đủ.
6. Tranh dùng cá nhân. Dùng thương mại (in bán, quảng cáo, bao bì) cần thoả thuận và báo giá riêng.
7. Mình được đăng tranh lên portfolio, trừ khi khách yêu cầu giữ kín đến một ngày cụ thể.
8. Khi đăng tranh, khách ghi tên hoặc gắn trang của người vẽ, không xoá chữ ký.
9. Mình có quyền từ chối những đề tài không phù hợp với mình mà không cần nêu lý do.
10. Nếu mình không thể hoàn thành đơn, mình hoàn lại tiền cho phần việc chưa làm.

Khi nào cần hợp đồng thay cho điều khoản trong tin nhắn? Đơn từ công ty, đơn dùng thương mại hoặc giá trị lớn nên có hợp đồng ghi rõ phạm vi quyền sử dụng, thời hạn, số lượng, được người có chuyên môn pháp lý xem trước. Đơn cá nhân nhỏ thì báo giá PDF có điều khoản cộng tin nhắn đồng ý của khách thường đủ.

Lỗi hay gặp khi mới nhận commission

• Bắt đầu vẽ trước khi nhận cọc: khách đổi ý, bạn mất công.
• Gửi bản duyệt chất lượng cao không watermark: khách có thể dùng luôn bản đó.
• Mở quá nhiều suất một lúc: giới hạn số đơn mỗi đợt mở commission và đóng nhận khi đủ.

Nếu bạn muốn vững tay vẽ nhân vật trước khi mở nhận đơn, khoá Digital Painting của ColorME đi từ phác, lineart đến tô màu trên máy, đúng các bước bạn sẽ gửi khách duyệt.

Câu hỏi thường gặp

Vẽ commission là gì?

Là nhận vẽ một bức tranh riêng theo yêu cầu của khách và được trả tiền cho bức tranh đó. Đơn thường đi qua các bước brief, báo giá và cọc, phác thảo, lineart, màu, rồi thanh toán đủ và bàn giao file.

Nên nhận cọc bao nhiêu khi nhận vẽ commission?

Theo phần hỏi đáp của công cụ Báo giá và hoá đơn của ColorME, nhiều freelancer thu cọc từ 30 đến 50% trước khi bắt đầu và nhận phần còn lại khi bàn giao; mức cụ thể do hai bên thống nhất và ghi trong báo giá. Điều quan trọng là nhận cọc trước khi bắt đầu phác.

Khách có được dùng tranh commission để bán không?

Chỉ khi hai bên thoả thuận như vậy. Hãy hỏi mục đích sử dụng ngay trong brief, ghi rõ "dùng cá nhân" hoặc phạm vi dùng thương mại (ở đâu, bao lâu, số lượng) trong báo giá hoặc hợp đồng, và báo giá riêng cho đơn thương mại.

Một đơn commission nên cho sửa mấy lần?

Không có con số chung. Cách rõ ràng là ghi số lần sửa nhỏ cho từng bước (phác, lineart, màu) và ghi rằng thay đổi phần khách đã duyệt sẽ được báo giá thêm.

Có cần hợp đồng khi nhận vẽ commission không?

Đơn cá nhân nhỏ: một báo giá có điều khoản và tin nhắn đồng ý của khách thường đủ để hai bên nhớ đã thống nhất gì. Đơn thương mại hoặc giá trị lớn: nên có hợp đồng ghi rõ quyền sử dụng, nhờ người có chuyên môn pháp lý xem trước.