Tin sáng tạo quốc tế 07/11: Shuffle Variable, họ chữ trưng bày của Local Type Co. đi từ tròn, phồng tới mảnh, sắc chỉ bằng hai trục biến thiên

Font Shuffle Variable của Local Type Co.; Demi Nguyen và kho chữ vẽ tay Vietype; Google Vids dùng Omni 1.2 Flash; Gemini biến bản phác thảo thành app.

Bản tin ColorME Newsroom thứ Bảy này mở đầu bằng Shuffle Variable, họ chữ trưng bày (display) của xưởng chữ độc lập Local Type Co., một kiểu chữ có thể trượt từ dáng tròn, phồng, vui mắt sang nét mảnh, sắc cạnh chỉ bằng hai thanh trượt. Tiếp theo là Demi Nguyen, nhà thiết kế gốc Việt ở Texas với kho lưu trữ Vietype về chữ vẽ tay trên bìa sách và biển hiệu Việt Nam thập niên 1960 đến 1980. Phần công cụ có Google Vids chuyển sang mô hình video Omni 1.2 Flash và mẹo biến bản phác thảo trên giấy thành ứng dụng chạy được bằng Gemini. Cuối bản tin là bộ nhận diện của Téléfilm Canada dựng trên góc chiếu của máy chiếu phim, chiếc lưỡi dao giấu trong logo Gillette, và cách đội làm phim The Cat in the Hat dùng Maya để giữ nhiều phong cách hình ảnh trong cùng một bộ phim.

1. Shuffle Variable: họ chữ trưng bày đi từ tròn, phồng tới mảnh, sắc chỉ bằng hai trục biến thiên

Đây là gì. Ngày 05/11, Abduzeedo giới thiệu Shuffle Variable, họ chữ do Matheus Wittkowski thiết kế cho xưởng chữ kỹ thuật số độc lập Local Type Co. Trong khi nhiều kiểu chữ không chân (sans-serif) gần đây cố gắng trung tính tối đa để "tan" vào giao diện, Shuffle đi hướng ngược lại: đây là một họ chữ trưng bày có cá tính rõ, dành cho bao bì, tên tạp chí (masthead) và poster, nơi chữ cần được nhìn thấy trước khi được đọc.

Hai trục, một cá tính. Shuffle có bản font biến thiên (variable font) hai trục, đi kèm 12 kiểu tĩnh (static) cho ai cần file cố định: ba phong cách Sharp, Semi Soft và Soft, mỗi phong cách có bốn độ đậm Regular, Medium, Semibold và Bold, nội suy từ bốn bản gốc (master). Trên tờ mẫu chữ (specimen) của hãng, hai trục được ghi là WGTH (độ đậm) và SOFT (độ mềm), với các tên kiểu như Shuffle Soft, Shuffle SemiSoft và Shuffle Sharp. Ở phía đậm và mềm, thân chữ phồng lên, miệng chữ khép lại, đường chân chữ nảy nhẹ như chữ sắp chữ ảnh (phototypesetting) thập niên 1970. Kéo về phía mảnh và sắc, đường viền chữ gọn lại thành nét thanh với đầu nét nhọn. Abduzeedo nhận xét điểm khó là chữ vẫn giữ được "khung xương" riêng ở mọi điểm trên thanh trượt, không biến thành một kiểu chữ khác.

Nhìn vào điểm neo. Hình dưới đây là phần đáng xem nhất với người đang học vẽ chữ: các chữ Hey, Hola, Oi, Salut, Ciao được đặt ở cỡ 420pt, để lộ toàn bộ điểm neo (anchor point) và tay nắm Bézier. So dòng "Soft 100" với dòng "Soft 0", bạn sẽ thấy cùng một chữ s hay chữ a đổi dáng chỉ nhờ dời vài điểm neo ở góc. Abduzeedo nhắc tới việc đặt điểm Bézier cẩn thận và các rãnh mực (ink trap) để chữ vẫn sắc khi in lớn.

Ký tự thay thế và bộ kiểu. Họ chữ có nhiều ký tự thay thế (alternate) và bộ kiểu (stylistic set) để bạn "vặn" độ vui nhộn lên hoặc giảm xuống khi cần một hệ thứ bậc chữ chặt chẽ hơn. Local Type Co. phát hành kèm trang thử chữ trực tuyến và các tờ mẫu chữ in. Hình bên dưới chụp màn hình phần mềm vẽ chữ trong lúc dựng các chữ cái, cho thấy font biến thiên được làm từ nhiều "bản gốc" (master) có cùng số điểm neo để phần mềm nội suy ở giữa.

Dùng vào đâu. Với một kiểu chữ trưng bày như Shuffle, chỗ hợp nhất là tiêu đề poster, bao bì, tên thương hiệu nhỏ và nội dung mạng xã hội cần cá tính. Lưu ý quan trọng với người dùng Việt: poster giới thiệu của chính Local Type Co. ghi "Basic Latin support", tức bộ ký tự Latin cơ bản, nên nhiều khả năng chưa có đủ chữ có dấu tiếng Việt. Hãy gõ thử các chữ như ẩ, ỗ, ự trên trang thử chữ trước khi đưa vào dự án, hoặc chỉ dùng Shuffle cho chữ tiếng Anh, số và ký hiệu. Nếu đang tìm thêm kiểu chữ tiêu đề có tiếng Việt, xem bài font chữ tiêu đề đẹp; còn các khái niệm như điểm neo, miệng chữ, rãnh mực được giải thích trong bài thuật ngữ typography trong thiết kế đồ họa.

2. Demi Nguyen: nhà thiết kế gốc Việt ở Texas và Vietype, kho lưu trữ chữ vẽ tay Việt Nam 1960 đến 1980

Đây là ai. Ngày 06/11, mục bài gửi từ độc giả của designboom giới thiệu Demi Nguyen, nhà thiết kế sống ở Dallas, bang Texas (Mỹ). Theo designboom, cách làm của chị chịu ảnh hưởng từ những năm sống ở Việt Nam, Hungary và Mỹ, kết hợp nghiên cứu có cấu trúc với chữ thử nghiệm và hệ thống đồ họa dạng mô-đun. Hiện chị là nhà thiết kế đồ họa trong bộ phận vận hành sáng tạo toàn cầu của Texas Instruments, làm đồ họa chiến dịch, tài liệu doanh nghiệp và nhận diện cho các sự kiện kỷ niệm như Ngày Jack Kilby.

Vietype là gì. Trong phần dự án tự khởi xướng, Demi Nguyen làm Vietype, được designboom mô tả là một kho lưu trữ số mở (open digital archive) ghi lại chữ vẽ tay và biển hiệu Việt Nam từ thập niên 1960 đến 1980. Nhìn bìa sách ở trên, bạn sẽ thấy những điều mà font in sẵn ít khi có: dấu tiếng Việt được vẽ như một phần của nét chữ, chữ cái to nhỏ không đều theo nhịp đọc, bóng đổ vẽ tay. Đây là nguồn tham khảo tốt cho ai đang tìm chất liệu chữ Việt cho poster, bao bì hay nhận diện mang hơi hướng hoài cổ, thay vì chỉ dùng lại các font retro của phương Tây.

Từ fintech tới truyền hình công cộng. Danh mục của chị trải rộng. Kivo là một bộ nhận diện fintech giả định, làm cho đồ án tốt nghiệp, biến dịch vụ tài chính thành một hệ thống hình ảnh dễ gần cho người làm nghề sáng tạo, gồm bản mẫu nền tảng AI, trang đích (landing page) và bộ tài liệu marketing. Với công ty tư vấn Team Union, chị dựng một khung thiết kế mô-đun gồm so sánh đối thủ, slide gọi vốn, mẫu đề xuất trên Figma và minh họa riêng. Chị cũng làm đồ họa phát sóng và đồ họa số cho đài truyền thông công cộng KERA ở Bắc Texas, và một báo cáo thường niên 166 trang cho Đại học Texas Christian.

Bài học cho portfolio. Điều đáng học ở bài giới thiệu này không chỉ là sản phẩm đẹp, mà là cách một danh mục được kể: việc làm cho doanh nghiệp đứng cạnh dự án cá nhân về văn hóa, và một dự án nghiên cứu như Vietype cho thấy góc nhìn riêng mà nhà tuyển dụng khó tìm ở nơi khác. Nếu bạn muốn tự thử vẽ chữ Việt theo tinh thần này, bài font chữ viết tay tiếng Việt là điểm bắt đầu để so sánh chữ vẽ tay với font có sẵn.

3. Google Vids chạy mô hình Omni 1.2 Flash, và mẹo biến bản phác thảo thành ứng dụng bằng Gemini

Google Vids đổi mô hình. Ngày 05/11, blog Google cho biết Google Vids, công cụ dựng và chỉnh video của hãng, nay chạy trên mô hình tạo video mới nhất Omni 1.2 Flash. Theo Google, từ ngày công bố, bất kỳ ai có tài khoản Google hoặc gói Google Workspace đều tạo được tối đa ba video dài 15 giây mỗi tháng trong Vids. Bạn mở công cụ tại địa chỉ vids.new.

Thay đổi đáng chú ý. Google nêu ba điểm. Thứ nhất, video giới thiệu sản phẩm có thể tạo một lượt, không cần cắt ghép. Thứ hai, bạn tải ảnh tham chiếu lên (ảnh chuyến đi, tài liệu học, ảnh sản phẩm) và mô hình giữ nhân vật, bối cảnh nhất quán từ khung đầu tới khung cuối. Thứ ba, giọng đọc thuyết minh tự nhiên hơn. Với người làm nội dung, giới hạn 15 giây hợp với clip mạng xã hội, đoạn mở đầu (teaser) hay video giải thích một ý ngắn. Kỹ năng viết mô tả (prompt) cho video vẫn quyết định phần lớn chất lượng; bài Google Veo và cách viết prompt tạo video AI có tiếng có các mẫu câu dùng được cho cả Vids.

Từ giấy sang ứng dụng. Cùng ngày, Google đăng một hướng dẫn ngắn cho ứng dụng Gemini: chụp ảnh bản phác thảo trên giấy, ví dụ khung giao diện ứng dụng, bảng theo dõi thói quen hay bàn cờ trò chơi, tải lên Gemini, chọn công cụ Canvas và hỏi "Can you code this app?". Gemini đọc hình và viết mã, bạn thử ngay trong khung xem trước rồi yêu cầu đổi màu, đổi font hay thêm tính năng.

Dùng thế nào cho người học UI. Đây là cách nhanh để biến wireframe vẽ tay thành bản mẫu bấm thử được, giúp bạn kiểm tra luồng thao tác trước khi vẽ chi tiết trong Figma. Bản mã do AI viết nên coi là bản nháp: kiểm tra lại khoảng cách, cỡ chữ và độ tương phản, vì AI thường đoán sai những chi tiết bạn chưa vẽ rõ. Nếu bạn mới dùng Gemini cho việc sáng tạo, xem thêm cách dùng Gemini tạo ảnh và mẹo viết mô tả tiếng Việt.

4. Téléfilm Canada: bộ nhận diện dựng trên góc chiếu của máy chiếu phim, khóa ở 30, 45 và 70 độ

Bối cảnh. Téléfilm Canada là quỹ văn hóa quốc gia hỗ trợ điện ảnh Canada và điện ảnh của người bản địa, từ khâu phát triển kịch bản tới phát hành ra rạp. Theo Abduzeedo (05/11), trong kế hoạch chiến lược 2024 đến 2027, tổ chức này muốn nghĩ lại cách tổ chức xuất hiện trước công chúng, và studio Caserne ở Montreal trả lời bằng một bộ nhận diện mô-đun dựa trên hình học của máy chiếu phim.

Ba góc cố định. Ý tưởng trung tâm là "chùm sáng chiếu" hình thang. Để mọi người dùng bộ nhận diện không phải ước lượng độ dốc bằng mắt, Caserne khóa đường chéo ở đúng ba góc: 30, 45 và 70 độ. Đây là một quyết định nhỏ nhưng rất đáng học: một hệ thống nhận diện bền là hệ thống mà đội nội bộ và đối tác bên ngoài dùng đúng được mà không cần hỏi lại nhà thiết kế.

Logo và chữ. Logo chữ in hoa TELEFILM có các góc ngoài của chữ T, E, L và M bị vát chéo, nối logic góc chiếu vào ngay trong logo mà vẫn đọc rõ ở cỡ nhỏ. Kiểu chữ chính là SN Skandia với ba độ đậm Regular, Medium và Black, một kiểu chữ grotesque mở, đủ gọn cho bảng số liệu dày đặc của một cơ quan nhà nước và đủ khỏe cho tiêu đề cỡ lớn.

Từ giấy in tới áo khoác. Hình thang được dùng làm phom cho cả vật phẩm: thiệp mời bế (die-cut) màu tím ghi "Celebrating cinema, together." kẹp vào tờ sứ mệnh màu tím nhạt bằng một chiếc kẹp giấy, mép giấy xiên thay cho đồ họa in thêm. Thẻ đeo sự kiện APA 27 dùng nền xanh coban với cùng góc cắt để tách mã sự kiện khỏi dải tên. Trên áo phao đen của đoàn làm phim, một miếng vải dệt hình thang màu trắng mang logo TELEFILM. Xem thêm khi nào một tổ chức nên làm mới nhận diện trong bài rebranding là gì.

5. Gillette xác nhận logo giấu một lưỡi dao cạo

Chuyện gì xảy ra. Theo Creative Bloq (05/11), đội mạng xã hội của Gillette vừa xác nhận trên Instagram điều nhiều người dùng để ý từ lâu: logo chữ của hãng giấu một lưỡi dao cạo, đúng sản phẩm cốt lõi của thương hiệu, nằm ngay trong chữ. Một nhà thiết kế bình luận rằng hai chữ "ll" chính là một lưỡi dao thép không gỉ.

Không phải ai cũng hài lòng. Phần bình luận cũng có góp ý đáng nghe: một nhà thiết kế hỏi sao không thêm các khía ở không gian âm (negative space) để giống lưỡi dao hơn, người khác nhắc rằng logo trước đây từng giấu thiết kế ba lưỡi dao trong chữ G. Creative Bloq nhắc lại các ví dụ kinh điển về chi tiết ẩn trong logo như FedEx, NBC và Nintendo GameCube.

Bài học. Chi tiết ẩn chỉ có giá trị khi nó gắn với chính điều thương hiệu làm, và khi logo vẫn đứng vững dù người xem không bao giờ phát hiện ra. Logo Gillette làm được cả hai: chưa thấy lưỡi dao thì vẫn là một logo chữ khỏe, thấy rồi thì nhớ lâu hơn. Nếu bạn đang tập thiết kế logo, các nguyên tắc như vậy được tóm trong bài 7 nguyên tắc thiết kế logo đơn giản mà đẹp.

6. The Cat in the Hat: hơn 800 người, nhiều phong cách hình ảnh, cùng làm trên Maya

Đây là gì. Ngày 06/11, 80 Level tóm tắt một tập trong loạt phim Made to Make của Autodesk về phim hoạt hình The Cat in the Hat của Warner Bros. Pictures Animation, chuyển thể từ cuốn sách năm 1957 của Dr. Seuss. Hai đạo diễn kiêm biên kịch Erica Rivinoja và Alessandro Carloni kể rằng câu hỏi khởi đầu là "chú mèo đi đâu khi rời khỏi ngôi nhà này?", và vì nhiều nhân vật trong sách chỉ được phác vài nét, đội làm phim phải tự xây tính cách và câu chuyện cho họ.

Vì sao chọn Maya. Studio diễn hoạt của phim là DNEG. Rivinoja cho biết họ cần phần mềm giúp điều phối sản xuất với đội ngũ ở khắp thế giới, nên chọn Autodesk Maya cùng Flow Production Tracking và Flow Capture. Carloni nói phim liên tục chuyển giữa nhiều ngôn ngữ hình ảnh: thế giới "kiểu Seuss" vui nhộn, thế giới thực, và vùng ký ức mơ hồ, và theo ông Maya là công cụ đủ linh hoạt cho sự đa dạng đó. Việc phối hợp hơn 800 người ở nhiều múi giờ là thử thách lớn; các công cụ của Autodesk giữ mọi thông tin ở một nơi để ai cũng truy cập được.

Góc nhìn người diễn hoạt. Họa sĩ diễn hoạt Marek Kochout nói Maya là "cửa sổ" duy nhất để anh chạm vào nhân vật: "Đó là công cụ để tôi diễn hoạt." Với người đang chọn phần mềm 3D để học, câu chuyện này cho thấy vì sao Maya vẫn là tiêu chuẩn trong các xưởng phim lớn, dù Blender ngày càng mạnh. So sánh chi tiết có trong bài Maya là gì, so sánh Maya, Blender và 3ds Max.

Câu hỏi thường gặp

Font biến thiên (variable font) như Shuffle khác gì font thường?

Font thường là từng file riêng cho mỗi độ đậm, còn font biến thiên gói nhiều kiểu vào một file và cho bạn chọn bất kỳ điểm nào trên các trục biến thiên. Shuffle có hai trục là độ đậm và độ mềm, nên cùng một file có thể cho chữ tròn, phồng hoặc mảnh, sắc, và mọi mức ở giữa.

Vietype của Demi Nguyen là gì?

Theo designboom, Vietype là một kho lưu trữ số mở do nhà thiết kế Demi Nguyen thực hiện, ghi lại chữ vẽ tay và biển hiệu Việt Nam từ thập niên 1960 đến 1980, ví dụ tựa sách vẽ tay trên bìa sách cũ. Đây là nguồn tham khảo cho ai muốn dùng chất liệu chữ Việt trong thiết kế.

Tạo video bằng Google Vids có giới hạn gì?

Theo Google, người có tài khoản Google hoặc gói Google Workspace tạo được tối đa ba video dài 15 giây mỗi tháng trong Vids bằng mô hình Omni 1.2 Flash. Có thể tải ảnh tham chiếu lên để giữ nhân vật và bối cảnh nhất quán, và mở công cụ tại vids.new.

Làm sao biến bản phác thảo giao diện thành ứng dụng bằng Gemini?

Chụp ảnh bản phác thảo, tải lên ứng dụng Gemini, bật công cụ Canvas và hỏi "Can you code this app?". Gemini đọc hình, viết mã và hiện bản xem trước để bạn thử, sau đó có thể yêu cầu đổi màu, font hoặc thêm tính năng.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: Zed, họ chữ hơn 500 kiểu của Typotheque và Rosco Jr, kiểu chữ hình học đậm của TypeMates.