Paint Tool SAI là gì? Vì sao dân vẽ anime vẫn dùng

PaintTool SAI là phần mềm vẽ nhẹ cho Windows của SYSTEMAX: tính năng, cấu hình, dùng thử 31 ngày rồi mua giấy phép, SAI 1 và SAI 2, quy trình vẽ anime trong SAI.

Trả lời nhanh: PaintTool SAI là phần mềm vẽ tranh số nhẹ cho Windows của công ty Nhật SYSTEMAX. Hãng giới thiệu SAI là phần mềm "high quality and lightweight", hỗ trợ đầy đủ lực nhấn bảng vẽ và khử răng cưa nét rất đẹp, nên từ lâu được dân vẽ anime và manga ưa dùng để đi nét. SAI không phải phần mềm miễn phí: bạn được dùng đủ tính năng trong 31 ngày dùng thử, sau đó phải mua giấy phép để tiếp tục mở và lưu file.

Bong bóng vẽ trong SAI: vài layer Clipping Group ở chế độ Screen, Overlay, Luminosity.

Trang của SYSTEMAX ghi rõ không được dùng tư liệu trên trang khi chưa xin phép, nên bài này không đăng lại logo hay ảnh chụp từ trang hãng. Tranh minh hoạ trong bài là bài vẽ và hướng dẫn thật làm bằng PaintTool SAI, mình tìm qua Pinterest và truy về trang gốc của tác giả; tên tác giả và nguồn ghi ngay dưới mỗi bức, bản quyền thuộc về tác giả.

PaintTool SAI là gì?

Trang PaintTool SAI của SYSTEMAX liệt kê các đặc điểm chính:

• Hỗ trợ đầy đủ bảng vẽ có lực nhấn.
• Nét vẽ khử răng cưa (anti-aliased) rất mượt.
• Pha trộn màu chính xác với kênh ARGB 16 bit.
• Giao diện đơn giản nhưng mạnh, dễ học.
• Có chức năng bảo vệ dữ liệu khi phần mềm thoát bất thường.

Lý do dân vẽ anime vẫn dùng SAI dù phiên bản ổn định đã từ 2016 nằm ở ba chữ "nhẹ, mượt, đơn giản": máy yếu vẫn chạy, nét đi mượt nhờ bộ ổn định nét, và bộ công cụ ít nhưng đủ cho quy trình nét, màu nền, đổ bóng kiểu anime. Đây là nhận xét thường gặp trong cộng đồng vẽ, không phải số liệu khảo sát.

Cấu hình tối thiểu

Nguồn: trang PaintTool SAI và PaintTool SAI Development Room. Lưu ý từ hãng: SAI Ver.1 không hỗ trợ màn hình DPI cao; nếu dùng màn hình độ phân giải cao, bạn phải đặt độ phân giải thấp hơn khoảng 1920x1200.

SAI có miễn phí không? Mua ở đâu?

Trang chính thức ghi phần mềm có 31 ngày dùng thử với đủ tính năng, không mất phí trong 31 ngày đầu. Hết hạn dùng thử, chức năng mở và lưu file bị tắt ngay, nghĩa là bạn mất phần tranh vẽ từ lần lưu cuối; muốn dùng tiếp phải mua "Software License" trên trang của hãng. Trang chủ SYSTEMAX còn có thông báo năm 2023 cảnh báo về một bên bán sản phẩm trái phép, nên chỉ mua giấy phép từ systemax.jp. Giá hiển thị trên trang hãng theo đồng yên, mình không ghi ở đây.

SAI Ver.2 là gì?

Theo trang Development Room, SAI Ver.2 là bản xem trước kỹ thuật, đang phát triển nên có thể còn lỗi; hãng khuyên không dùng nếu bạn cần bản ổn định. Bản Ver.2 không cài đặt mà giải nén file Zip rồi chạy sai2.exe. Người đã có giấy phép SAI Ver.1 có thể dùng giấy phép đó để mở khoá chức năng lưu và mở file của Ver.2. Trang cũng cho biết SAI do một người phát triển và hỗ trợ khách hàng.

Quy trình vẽ anime quen thuộc trong SAI

SAI có bộ công cụ cố định gồm Pen, AirBrush, Brush, Water, Marker, Eraser, Select, Binary, Ink Pen, Bucket và nhiều brush khác. Bài hướng dẫn của hoạ sĩ Ryky dưới đây cho thấy chỉ ba công cụ Brush, Water và Blur đã đủ vẽ một bức chân dung hoàn chỉnh, đi từ phác nét, mảng sáng tối đen trắng, đến tô màu.

Chỉ với Brush, Water và Blur của SAI: từ nét phác đến bức chân dung tô màu.

Bước 1: Đi nét

Dùng công cụ Pen hoặc Ink Pen trên một layer riêng, bật bộ ổn định nét (Stabilizer) trên thanh công cụ nếu tay còn run. SAI nổi tiếng nhờ nét khử răng cưa mượt, nên rất hợp cho line art kiểu anime.

Bước 2: Tách nét để tô màu

Một mẹo phổ biến trong cộng đồng: với nét vẽ quét từ giấy, dùng Layer, Luminance to Transparency để biến phần trắng thành trong suốt, chỉ giữ lại nét. Sau đó tạo các layer màu nền bên dưới, mỗi phần (da, tóc, áo) một layer hoặc một thư mục.

Bước 3: Đổ bóng bằng Clipping Group

Tạo layer mới trên layer màu nền và tích "Clipping Group": mọi thứ tô trên layer này chỉ hiện trong vùng đã tô của layer dưới. Đây là cách đổ bóng nhanh và sạch nhất trong SAI. Bài hướng dẫn của Diamond-Drops minh hoạ đủ các bước: tách nét, chia thư mục, layer nền, layer bóng có Clipping Group, và dán texture với chế độ Overlay.

Tách nét, chia thư mục màu, đổ bóng bằng Clipping Group trong SAI.

Bước 4: Hiệu ứng bằng chế độ hoà trộn

Các chế độ như Luminosity, Screen, Overlay, Multiply giúp tạo ánh sáng, lửa, bong bóng. Hai bài vẽ lửa dưới đây dùng cùng một ý tưởng: vẽ ngọn lửa bằng màu ấm, rồi thêm các layer Luminosity hoặc Screen để tạo phần sáng rực.

Hai cách vẽ lửa trong SAI: lớp màu ấm, rồi layer Luminosity hoặc Screen cho phần sáng.

Bài tập nhỏ để quen SAI

Các bài ngắn dưới đây dùng đúng những công cụ quan trọng nhất của SAI:

1. Bong bóng: chọn vùng tròn, đặt màu, xoá phần giữa, làm mờ bằng Blur, thêm các layer Clipping Group ở chế độ Luminosity, Screen, Overlay để có ánh sáng.
2. Tuyết rơi: nền xám, một layer phun mờ màu sáng, rồi vài layer chấm tròn bằng AirBrush mềm với kích thước khác nhau, làm mờ mép bằng Blur.
3. Lửa: như hai bài ở trên; bong bóng chính là bức minh hoạ đầu bài.

Tuyết rơi: nền xám, airbrush mềm nhiều cỡ, làm mờ mép bằng Blur.

Lỗi thường gặp khi dùng SAI

• Cài vào thư mục Program Files: hãng cảnh báo SAI Ver.1 có thể chạy sai do UAC trên Windows Vista trở lên; bản cài mặc định đặt vào C:\PaintToolSAI.
• Màn hình độ phân giải cao: SAI Ver.1 không hỗ trợ DPI cao, giao diện sẽ rất nhỏ.
• Bút của Surface hoặc bảng vẽ N-trig: hãng ghi driver WinTab của các bút này không theo đúng chuẩn; có thể phải đổi thiết lập TabletMouseSimulation trong file misc.ini.
• Quên lưu trước khi hết dùng thử: hết 31 ngày là không lưu được nữa.
• Tải từ nguồn lạ: chỉ tải và mua từ trang SYSTEMAX.

SAI hay phần mềm khác?

Đọc thêm: Krita là gì, MediBang Paint là gì, Procreate là gì. Muốn vẽ nhân vật, xem cách vẽ anime cho người mới và cách vẽ chân dung. Muốn học vẽ số có người chữa bài, tham khảo khoá Digital Painting dài hạn của ColorME.

Câu hỏi thường gặp

PaintTool SAI có miễn phí không?

Không. Theo trang chính thức, bạn được dùng đủ tính năng miễn phí trong 31 ngày dùng thử; sau đó phải mua giấy phép, nếu không chức năng mở và lưu file sẽ bị tắt.

PaintTool SAI có chạy trên Mac không?

Không. Trang chính thức ghi hệ điều hành là Windows XP đến Windows 11, và FAQ của hãng có mục người dùng Mac không cài được SAI.

SAI 1 và SAI 2 khác nhau thế nào?

SAI Ver.1 là bản ổn định (1.2.5). SAI Ver.2 là bản xem trước kỹ thuật, có bản 64bit, chạy bằng cách giải nén Zip; giấy phép Ver.1 dùng được để mở khoá lưu file ở Ver.2.

Vì sao dân vẽ anime thích SAI?

SAI nhẹ, chạy được trên máy cấu hình thấp, nét khử răng cưa mượt và giao diện đơn giản, rất hợp với quy trình đi nét, tô màu nền và đổ bóng kiểu anime.

Mua giấy phép SAI ở đâu?

Trên trang của SYSTEMAX. Hãng đã cảnh báo về bên bán sản phẩm trái phép, nên không mua qua bên thứ ba.