Tin sáng tạo quốc tế 20/10: Fulham làm font riêng từ chữ viết tay trên tường sân Craven Cottage

Fulham F.C. ra mắt kiểu chữ FFC Original vẽ từ chữ trên tường sân Craven Cottage; Pentagram làm nhận diện song ngữ Design Doha; Remote, Beemore. Thêm AI: vụ kiện bản quyền nhân vật AI, Boltgun 2.

Bản tin ColorME Newsroom hôm nay nghiêng hẳn về chữ và hệ thống nhận diện. Mở đầu là CLB bóng đá Fulham ở London: họ làm mới nhận diện quanh một kiểu chữ riêng tên FFC Original, vẽ lại từ những dòng chữ viết tay trên tường sân Craven Cottage. Tiếp theo là bộ nhận diện song ngữ Ả Rập và Anh của Pentagram cho Design Doha Biennial 2026, trong đó không ngôn ngữ nào phải đứng sau; bộ nhận diện mới của Remote do Collins làm, xây trên một khối lập phương và bảng màu lấy từ tiền giấy; và bao bì lon nước tăng lực Beemore của studio Boundless. Phần AI và công nghệ có vụ kiện quanh nhân vật AI "Tung Tung Tung Sahur", có thể thay đổi cách hiểu bản quyền với tác phẩm làm bằng AI, và cách đội Boltgun 2 biến mô hình 3D thành pixel art.

1. Fulham đổi nhận diện: kiểu chữ FFC Original vẽ lại từ chữ viết tay trên tường sân Craven Cottage

Đây là gì. Fulham F.C. là câu lạc bộ bóng đá có lịch sử hơn 145 năm ở phía tây London, và sắp tròn 150 tuổi. Ngày 19/10, It's Nice That giới thiệu bộ nhận diện được làm mới của Fulham, do Music, agency sáng tạo ở Manchester và là đối tác lâu năm của câu lạc bộ (từng làm cho Brit Awards, Manchester City và London Fashion Week), thực hiện cùng xưởng chữ F37 Foundry. Bài viết đặt dự án trong một "mùa" đổi nhận diện của bóng đá Anh: Newcastle United vừa ra mắt logo mới, lần đầu kể từ năm 1988, còn Arsenal vừa dùng một kiểu chữ blackletter riêng.

Chữ đi ra từ chính sân bóng. Trọng tâm của đợt làm mới là FFC Original, kiểu chữ riêng làm cùng F37 Foundry. Nó vay hình dáng từ một mảng chữ vẽ tay bên trong Craven Cottage, sân bóng lâu đời nhất London; Music đã nghiên cứu kỹ chính sân vận động trước khi chọn hướng. "Craven Cottage cho chúng tôi câu trả lời. Chữ trong sân có đủ cá tính mà chúng tôi tìm: nó thật sự là của Fulham, chứ không phải thứ được áp lên Fulham", David Simpson, CEO kiêm giám đốc sáng tạo của Music, nói với It's Nice That. Theo ông, điều thú vị nhất là ý tưởng và cách thể hiện là một: di sản không đứng cạnh nhận diện hiện đại, mà chính di sản tạo ra nhận diện hiện đại.

Vì sao phải đổi. Jack Burrows, giám đốc marketing của Fulham, giải thích rằng câu lạc bộ giờ nói chuyện với rất nhiều nhóm khác nhau: cổ động viên lâu năm, fan mới, khán giả trong nước và quốc tế, khách dùng dịch vụ hospitality, mỗi nhóm qua một kênh riêng. Có người đến sân mỗi tuần, có người chưa bao giờ đặt chân tới Craven Cottage. Cùng lúc, khu khán đài Riverside được xây lại và câu lạc bộ có thêm cầu tàu Fulham Pier, nên Fulham không còn chỉ là một đội bóng mà là một điểm đến. Một bộ nhận diện rõ ràng, nhận ra ngay và dễ biến đổi cho môi trường số vì thế trở nên quan trọng hơn.

Đang được dùng ở đâu. Bộ nhận diện mới đã xuất hiện trên đồ hoạ ngày thi đấu, các chiến dịch, cửa hàng và hình ảnh chuyển động. Chiến dịch áo đấu sân khách mùa 2026/27 lấy cảm hứng từ ngôn ngữ thập niên 90, với một đoạn phim kết hợp kiểu chữ mới và giọng điệu tinh nghịch. Trang của câu lạc bộ tóm tắt bằng một câu: văn hoá bóng đá không đứng yên, thương hiệu bóng đá cũng vậy.

Bài học cho người học thiết kế. Khi làm nhận diện cho một nơi có lịch sử, hãy bắt đầu bằng việc đi tìm chữ có sẵn ở đó: biển hiệu cũ, chữ khắc trên cổng, chữ sơn tay trên tường. Một vài ký tự chụp được là đủ làm điểm khởi đầu; việc của designer là "hoàn thiện" chúng thành cả bảng chữ, rồi chia ra các độ rộng và độ đậm để dùng cho nhiều chỗ, như FFC Original. Ở Việt Nam, chữ trên biển hiệu tiệm cũ, chữ trên bảng tên chợ hay chữ sơn trên xe tải đều là nguồn như vậy. FFC Original là kiểu chữ riêng của câu lạc bộ, không bán ra ngoài.

2. Pentagram làm nhận diện song ngữ cho Design Doha Biennial 2026: chữ Ả Rập và chữ Latinh "nối dây" với nhau, không bên nào đứng sau

Đây là gì. Design Doha Biennial là sự kiện thiết kế lớn nhất khu vực Ả Rập, gồm triển lãm, dự án công cộng và các hoạt động hợp tác khắp thủ đô Doha của Qatar. Lần thứ hai, mở rộng hơn, diễn ra từ ngày 5/11/2026 tới 31/1/2027. Ngày 19/10, Creative Boom giới thiệu bộ nhận diện của sự kiện do Samar Maakaroun, partner của Pentagram, và nhóm của bà thực hiện.

Bài toán song ngữ. Ai từng thiết kế cho hai thứ tiếng đều biết: dù cố gắng thế nào, một ngôn ngữ thường vô tình thành "chính", ngôn ngữ còn lại trông như phụ. Thay vì xếp chữ Ả Rập trên chữ Anh (hay ngược lại), nhóm của Maakaroun đan hai hệ chữ vào cùng một bố cục. Trong logo, ký tự Latinh và Ả Rập đứng cạnh nhau với cùng một độ dày nét mảnh và đều, nên nhìn giống một gia đình chữ hơn là hai hệ chữ khác nhau. "Đây là một cấu trúc song ngữ cho tiếng Ả Rập và tiếng Anh hiện diện ngang nhau, phản ánh thực tế văn hoá của khu vực", Maakaroun giải thích.

Nét chữ kéo dài làm dây nối. Chìa khoá của hệ thống là những nét chữ được kéo dài ra như các đường trong một mạng lưới, nối chữ này với chữ kia, phần này với phần kia. Các nét có thể co giãn theo từng khổ, nên thương hiệu trông luôn biến đổi; trên poster, chữ đặt chồng lên ảnh các tác phẩm trưng bày, còn ở bố cục khác, con số "26" rất lớn uốn vòng quanh một hình ảnh ở giữa. Bảng màu cân bằng giữa chất liệu và năng lượng: màu be gợi đá travertine và màu đỏ nâu sẫm gợi kiến trúc, địa chất của vùng; màu cam rực cho cảm giác lạc quan; và màu xanh Design Doha được giữ lại từ nhận diện lần trước để nối hai kỳ sự kiện với nhau.

Một "giọng" đậm cho triển lãm chính. Pentagram làm thêm một nhánh nhận diện riêng cho triển lãm trung tâm Arab Design Now. Nhánh này giữ cùng cách sắp chữ song ngữ và các nét nối, nhưng đẩy sang một giọng đậm hơn: thay cho nét mảnh, chữ và số được ghép từ những khối hình học đặc, khớp vào nhau như đồ chơi lắp ghép. Nhờ vậy triển lãm nổi bật riêng mà vẫn rõ ràng thuộc cùng một gia đình.

Bài học cho người học thiết kế. Thiết kế song ngữ Việt và Anh cũng gặp đúng bài toán này, ví dụ trên menu, biển chỉ đường, poster sự kiện hay bao bì xuất khẩu. Ba điều có thể học từ Doha: chọn hai kiểu chữ có cùng độ dày nét và "nhiệt độ" để chúng trông như một gia đình; đừng mặc định một ngôn ngữ to hơn, mà hãy thử đặt hai dòng ngang hàng, cùng cỡ; và tìm một chi tiết hình ảnh (ở đây là nét nối) để gắn hai hệ chữ với nhau. Với tiếng Việt, nhớ thử đủ dấu trên chữ hoa trước khi chốt font.

3. Remote đổi nhận diện cùng Collins: một khối lập phương lặp lại, bảng màu lấy từ tiền giấy

Đây là gì. Remote là công ty trả lương và tuyển dụng toàn cầu, trụ sở ở San Francisco, ra đời năm 2019. Hiện họ trả lương cho người lao động ở hơn 150 quốc gia, cho hàng chục nghìn doanh nghiệp. Ngày 19/10, Creative Boom giới thiệu bộ nhận diện mới của Remote do công ty tư vấn thương hiệu Collins làm, gồm logo, kiểu chữ, bảng màu, hình ảnh, giọng văn và website mới.

Khối lập phương và một quy tắc. Collins không cố làm cho chuyện trả lương trông vui nhộn, mà muốn nó trông vững chắc, đáng tin và lớn. Hình lặp lại khắp bộ nhận diện là một khối lập phương, lời tri ân dành cho "hạ tầng": hạ tầng luôn được ghép từ một đơn vị lặp lại như viên gạch, thùng container hay tấm pallet, mỗi cái bình thường nhưng ghép lại thì rất mạnh. Khối lập phương được vẽ theo ba cách: nét phẳng cho sơ đồ và số liệu, phối cảnh một điểm tụ với mặt sau kéo về một điểm, và hình chiếu isometric giữ nguyên tỉ lệ mọi chiều. Các khối có thể xoay, ghép, chồng và nhập vào nhau, nhưng có một quy tắc cứng: dù có bao nhiêu khối, mọi cạnh phối cảnh phải hội tụ về cùng một điểm tụ. Remote gọi đó là "nhiều phần, một hệ thống".

Chữ và màu. Logo mới là chữ remote vẽ riêng, ghép từ các hình học khối: nửa hình tròn, đỉnh phẳng và thân chữ dày; các chữ cái khớp vào nhau thành một khối liền, gợi lại ý tưởng khối lập phương. Kiểu chữ đi kèm là Rotina, được Remote mô tả là một kiểu không chân hiện đại, chắc chắn, dựng trên nền tảng thực dụng. Bảng màu lấy cảm hứng từ tiền giấy các nước, với các dải chuyển màu đỏ, cam, xanh lá, xanh dương và tím, một lời nhắc tới hơn 77 loại tiền tệ mà Remote chuyển mỗi ngày, khác hẳn kiểu một màu chủ đạo quen thuộc của các thương hiệu tài chính.

Chiến dịch đi kèm. Đổi nhận diện đi cùng chiến dịch quảng cáo lớn nhất từ trước tới nay của Remote, khẩu hiệu "For a World That Works". Thay vì nói về phần mềm, mỗi hình ảnh ghép một người lao động với ba dòng chữ kể hành trình công việc qua biên giới, ví dụ "Coded in Amsterdam / Deployed in Nairobi / Paid through Remote", mỗi tấm một màu trong bảng màu. Chiến dịch chạy trên kênh số và biển ngoài trời ở Amsterdam, Frankfurt, Madrid, New York, London, San Francisco và Paris tới hết quý 4/2026.

Bài học cho người học thiết kế. Remote là ví dụ đẹp về việc biến một khái niệm vô hình (hạ tầng trả lương) thành một hình cụ thể (khối lập phương) và đặt ra một quy tắc để hệ thống không bị rối (mọi khối chung một điểm tụ). Nếu bạn đang tập vẽ khối isometric và phối cảnh một điểm tụ, thử dựng lại ba cách vẽ khối của Remote trong Illustrator: đó là bài tập lưới và phối cảnh rất tốt, và ColorME có khoá Illustrator cho người mới bắt đầu.

4. Beemore: lon nước tăng lực với "vị thần" que, mắt mặt trời và chữ khắc tay

Đây là gì. Ngày 18/10, Abduzeedo giới thiệu bao bì mới của Beemore, thức uống tăng lực "lành mạnh" dùng mật ong manuka và rễ maca, do studio Boundless ở London làm lại toàn bộ thương hiệu. Ý tưởng lớn nằm ngay trên lon: năng lượng từ nguyên liệu cổ xưa, với khẩu hiệu "Ancient Energy for Modern Civilisation", thay vì một liều tăng lực tổng hợp.

Cách bao bì làm việc. Logo chữ BEE MORE dùng một kiểu không chân rất đậm, cạnh gồ ghề như cắt tay, xếp sát thành hai dòng, có một hình con ong vẽ nét lượn qua các chữ hoa. Tên vị in chữ hoa đơn cách (monospace): GOOD MOOD ENERGY rồi tới tên vị. Các dòng chữ nhỏ chạy vòng quanh hình người, "POWERED BY MANUKA HONEY" và "POWERED BY MACA ROOT", vừa trang trí vừa là lời giới thiệu thành phần. Thứ bậc thông tin giữ nguyên trên mọi màu: logo ở trên, hình người ở giữa, tên vị ở dưới. Nền màu pastel giữ cho kệ hàng không quá chói, để hình người màu đen nổi bật hơn. Hộp 4 lon in một mặt là lon, mặt kia là hoạ tiết hình bậc thang gồm núi, lá và tia nắng; khi xếp thành tường hộp, hoạ tiết nối thành một bức tranh lớn ở cửa hàng.

Bài học cho người học thiết kế. Với bài tập bao bì có nhiều vị, hãy làm như Beemore: chốt một khung cố định (logo, hình chính, tên vị), rồi chỉ đổi màu nền và một chi tiết nhỏ cho từng vị. Người mua nhận ra thương hiệu từ xa, rồi phân biệt vị khi lại gần.

AI và công nghệ

Vụ kiện "Tung Tung Tung Sahur": nhân vật làm bằng AI có được bảo hộ bản quyền không?

Ngày 18/10, Creative Bloq phân tích một vụ kiện có thể ảnh hưởng tới mọi designer dùng AI tạo sinh. Tung Tung Tung Sahur là một nhân vật trong trào lưu "Italian brain rot" trên mạng: một hình gỗ cầm gậy, nhân hoá từ chiếc trống gỗ dùng để gọi người dậy ăn bữa trước bình minh trong tháng Ramadan ở Đông Nam Á. Theo bài viết, nhân vật do một thiếu niên Indonesia có tên Noxa tạo bằng công cụ tạo ảnh của OpenAI, sau đó được một agency Pháp tên Mementum đại diện. Tháng 9/2025, Mementum gửi thư yêu cầu ngừng sử dụng tới Do Big Studios, công ty làm trò chơi Roblox "Steal a Brainrot"; thương lượng thất bại, Do Big kiện ngược Mementum ra toà liên bang ở California. Ở Mỹ, bản quyền chỉ bảo hộ tác phẩm do con người làm ra; báo cáo năm 2025 của Cục Bản quyền Mỹ nói tác phẩm hoàn toàn do AI tạo không được bảo hộ, còn tác phẩm có đủ đóng góp sáng tạo của con người thì xét từng trường hợp. Creative Bloq ghi nhân vật này được tạo trong khoảng 15 phút với bảy câu lệnh. Toà chưa phán quyết. Điều đáng để ý với người làm nghề: nếu bạn giao cho khách một logo, nhân vật hay minh hoạ làm một phần bằng AI, quyền bảo hộ của nó có thể yếu hơn bạn nghĩ. Hãy lưu lại phác thảo, các bước chỉnh sửa và file làm việc để chứng minh phần đóng góp của mình, và nói rõ với khách phần nào có dùng AI.

Boltgun 2: pixel art "kiểu cũ" nhưng làm từ mô hình 3D, chụp từ 8 hướng

Ngày 19/10, Creative Bloq phỏng vấn Mark Chambers, hoạ sĩ chính của studio Auroch Digital, về cách làm hình cho trò chơi Warhammer 40,000: Boltgun 2. Nhân vật trong game trông như sprite pixel thập niên 90, nhưng quy trình rất hiện đại: đội dựng mô hình 3D trước, dùng một hệ thống render riêng chụp nhân vật từ 8 hướng máy quay, rồi một đoạn script chuyển kết quả thành bảng sprite (sprite sheet) có nhiều lớp dữ liệu: normal map và ambient occlusion để "giả" chiều sâu 3D trên hình 2D, lớp phát sáng (emission), mặt nạ phản chiếu và một lớp SDF cho hiệu ứng trạng thái. Cuối cùng sprite được chiếu lên một mặt phẳng luôn quay về phía người chơi (billboard). Chambers kể những chi tiết quá dày như lưới giáp hay tóc được chuyển thành "ấn tượng" về vật thể thay vì vẽ chính xác, vì vẽ đúng sẽ bị nhiễu; số khung hình chuyển động cũng được cắt bớt, chỉ giữ những góc quan trọng nhất, và đội tô thêm viền sáng bằng tay để hình nổi khối. Với người học vẽ pixel hay làm game, đây là cách hay để tận dụng 3D mà vẫn giữ chất "cổ điển". Game đã ra trên PC, PlayStation 5 và Xbox Series X|S, bản Nintendo Switch 2 ra sau.

Đọc thêm

Một cuốn sách về chữ "không đọc được". Ngày 19/10, It's Nice That phỏng vấn Laurenz Brunner, giám đốc sáng tạo của SourceType ở Zurich, về cuốn Dictionary of the Illegible. Cuốn sách đi qua những lúc chữ méo đi, vỡ ra và mất nghĩa: từ logo ban nhạc metal rối như tia sét mà fan vẫn "đọc" được, tới chuỗi ký hiệu kiểu #@$%! trong truyện tranh (gọi là grawlix) để thay lời chửi. Đặt cạnh FFC Original ở tin đầu, đây là mặt bên kia của typography: có khi chữ truyền đạt bằng hình dáng nhiều hơn bằng nghĩa.

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: Ciel, kiểu chữ thư pháp đan nút đoạt Best of Show và Godox A2 gắn đèn flash xenon lên iPhone. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.