Tin sáng tạo quốc tế 24/10: TT Norms Pro 4.100 vẽ lại các nét đậm, lên 104 kiểu chữ, hỗ trợ hơn 290 ngôn ngữ có tiếng Việt

TT Norms Pro 4.100: vẽ lại nét đậm, 104 kiểu, hơn 290 ngôn ngữ; nhận diện Mostai và Puustelli Miinus; bìa sách cắt dán của Matúš Hnát. Thêm AI: Canva Craft, Framer MCP.

Bản tin ColorME Newsroom cuối tuần này nghiêng hẳn về chữ. Mở đầu là TT Norms Pro 4.100, bản cập nhật lớn của họ chữ không chân hình học quen mặt từ TypeType Foundry: các nét đậm nhất được vẽ lại, họ chữ lên 104 kiểu và hỗ trợ hơn 290 ngôn ngữ, trong đó có tiếng Việt. Tiếp theo là bộ nhận diện kiểu poster thể thao thập niên 1970 cho câu lạc bộ padel Mostai, nhận diện "bớt đi cho đủ" Puustelli Miinus của BOND, và bìa sách cắt dán đầy màu của Matúš Hnát. Phần AI và công nghệ có Canva Craft, mô hình tạo ảnh đầu tiên do Canva tự làm, và Framer MCP cho phép trợ lý AI làm việc thẳng trên canvas của Framer.

1. TT Norms Pro 4.100: vẽ lại các nét đậm, lên 104 kiểu chữ, hỗ trợ hơn 290 ngôn ngữ có tiếng Việt

Đây là gì. Ngày 22/10, Abduzeedo giới thiệu TT Norms Pro phiên bản 4.100 của xưởng chữ TypeType Foundry. Đây là họ chữ không chân hình học (geometric sans-serif) đã thành "giọng nói" của nhiều thương hiệu lớn như ASUS, Doordash, Intercom, CBSN và DreamWorks. Ở bản mới, nhóm thiết kế không chỉ vá vài cặp kerning mà quay lại bàn vẽ: ba độ đậm ExtraBold, Black và ExtraBlack được vẽ lại hoàn toàn ở mọi độ rộng.

Nét đậm "điềm tĩnh" hơn. Theo Abduzeedo, các độ đậm nặng nhất giờ trông bình tĩnh hơn: đầu nét được chỉnh lại, nhịp bên trong chữ chặt hơn, tỉ lệ giữa nét ngang và nét dọc được cân lại, nên những kiểu tối nhất vẫn giữ dáng khi đặt trong bố cục dày đặc. Toàn bộ được hinting thủ công và căn lại kerning. Với người làm poster hay tiêu đề lớn, đây chính là vùng hay "vỡ" nhất của một họ chữ không chân hình học.

Họ chữ lớn cỡ nào. Cả "siêu họ" có 104 kiểu, gồm 44 kiểu đứng, 44 kiểu nghiêng và hai font biến thiên (variable font): TT Norms Pro Variable với ba trục, và TT Norms Pro Mono Variable với trục độ đậm và độ nghiêng. Có bốn độ rộng tỉ lệ là Basic, Compact, Condensed, Expanded, cộng thêm bản đơn cách (monospaced). Mỗi kiểu chứa hơn 2.564 ký tự, 46 tính năng OpenType, 20 bộ ký tự thay thế (stylistic set), và các ký hiệu tiền tệ, kể cả đồng dirham. Họ chữ hỗ trợ hơn 290 ngôn ngữ; trang mẫu ngôn ngữ của TypeType có chữ "Trước" ghi nhãn Vietnamese, đặt cạnh tiếng Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp. Bản mở rộng còn thêm chín ngôn ngữ dùng chữ Ả Rập, vẽ theo lối thư pháp Naskh tròn và ấm.

Biểu tượng giao diện đi kèm. Điểm đáng chú ý cho người làm UI là bộ biểu tượng giao diện mới, khớp đúng chiều cao chữ hoa và độ dày nét của chữ, nên theo Abduzeedo việc bàn giao thiết kế giao diện trong Figma và Illustrator trở nên đơn giản. Trang mẫu dùng chữ từ cỡ 203 pt cho tiêu đề tới 24 pt cho thân bài, dàn trang trong InDesign. Bài viết không nói về giá hay giấy phép; muốn dùng cho dự án thương mại, hãy xem điều khoản trên trang của TypeType. ColorME chưa thử phần tiếng Việt của bản 4.100. Trước khi chọn font cho một dự án tiếng Việt, bạn có thể gõ thử dấu bằng công cụ thử font chữ online, tìm cặp font hợp với công cụ gợi ý ghép font, rồi dựng thang cỡ chữ cho cả hệ thống.

2. Mostai Padel Club: nhận diện kiểu poster thể thao thập niên 1970, chữ M như cú vung vợt

Đây là gì. Ngày 22/10, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện andstudio làm cho Mostai, một câu lạc bộ padel ở Vilnius (Litva). Thay vì vẻ tối giản lạnh mà các câu lạc bộ thể thao hay chọn, andstudio đi theo lịch sử đầy nắng của môn này: padel ra đời ở Mexico thập niên 1960 và thành môn chơi xã giao trên bờ biển Costa del Sol (Tây Ban Nha) thập niên 1970. Ngay cái tên cũng ăn khớp: "mostai" là cách nói thân mật trong tiếng Litva chỉ một cú vung vợt.

Bảng màu ấm và chữ M "vung vợt". Bảng màu gồm đỏ cà chua, vàng cúc vạn thọ, xanh lá sân đấu đậm và cam đất sét. Logo chữ MOSTAI được đặt bằng kiểu chữ đậm, xếp sát, có chút mềm kiểu cổ điển, trông như huy hiệu cắt ra từ một poster thể thao thập niên 1970. Điểm hay nhất là chữ M: các nét của nó kéo dài thành những đường gợi cây vợt đang vung, nên chỉ một chữ cái đã mang cả động tác của môn thể thao.

Chữ chính là hình. andstudio ghép logo với kiểu chữ gợi bưu thiếp du lịch và poster giải đấu cũ, xếp các tiêu đề hẹp chồng lên những mảng màu rộng. Bố cục cố ý đơn giản: một thông điệp, một màu, tương phản tối đa. Theo Abduzeedo, không gì tranh chỗ với chữ, vì chữ chính là hình ảnh. Đây là bài tập rất đáng thử khi bạn làm poster: bỏ ảnh đi, chỉ dùng chữ và một mảng màu.

Hệ thống chạy được ngoài đời. Bộ nhận diện trải trên biển chỉ dẫn sân, loạt poster, áo phông, menu đồ uống, chai nước ép, huy hiệu men, móc khóa và nội thất câu lạc bộ, nơi gạch màu đất, cây xanh và họa tiết câu lạc bộ phương nam giữ cùng một độ ấm. Hình minh họa hai màu và mảng màu phẳng giúp sản xuất đơn giản, in lụa trên vải hay dán quanh chai đều đồng nhất. Muốn tự dựng một bảng màu có câu chuyện như vậy, đọc thêm bài phối màu cho thương hiệu.

3. Puustelli Miinus: BOND làm nhận diện cho dòng bếp "bớt đi", từ logo có dấu trừ tới con dao bơ bằng vật liệu tủ bếp

Đây là gì. Ngày 22/10, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện của BOND Creative Agency (Helsinki) cho Miinus, hệ tủ bếp thân thiện môi trường mà hãng Phần Lan Puustelli phát triển nhiều năm theo nguyên tắc "giảm triệt để". Miinus nghĩa đen là "trừ" trong tiếng Phần Lan: cái gì không cần thiết thì cắt. Bộ nhận diện ra mắt tại hội chợ Habitare và Helsinki Design Week, chọn vật liệu thật và con số cụ thể thay cho kiểu "tẩy xanh" (greenwashing) bóng bẩy.

Logo mang cả ý tưởng. Logo chữ thường "miinus" được vẽ trong Illustrator, nối hai nét đứng ở giữa bằng một thanh ngang đậm như dấu trừ, còn chữ Puustelli viết hoa, hẹp, nằm gọn phía trên mép phải. Trên các ấn phẩm dàn trang bằng InDesign, BOND biến số liệu vòng đời sản phẩm thành đồ họa thông tin dạng mô-đun: in xanh ngọc lục bảo trên giấy trắng không tráng phủ, hoặc màu da bò trên danh thiếp xám than. Các con số được đặt thật lớn: 0% formaldehyde ở khung và ngăn kéo, dấu chân carbon khi vận chuyển nhỏ hơn 45%, khối lượng vật liệu ít hơn 49%, và 80% nguyên liệu lấy trong nước, trong bán kính 300 km.

Chạm vào là hiểu. Bìa hồ sơ giấy kraft chưa tẩy được đóng bằng dây và khuy tròn, đóng con dấu cao su đen ghi SMART INUTI và SISÄLTÄ VIISAS ("thông minh bên trong" bằng tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan); phong bì buộc dây gai, ghi địa chỉ bằng bút lông. Quà tặng cũng kể chuyện vật liệu: kẹp gỗ quấn băng dính in logo, và những con dao phết bơ màu trắng ngà đúc từ chính vật liệu sinh học tổng hợp (biocomposite) chịu nước, tái chế được của tủ bếp, dập chìm logo. Ảnh trong brochure do Paavo Lehtonen và Angel Gill chụp.

Bài học. Khi thương hiệu có số liệu thật, hãy để con số làm nhân vật chính thay cho hình lá cây và màu xanh chung chung. Nếu bạn đang học vẽ logo chữ và dựng hệ ấn phẩm, khóa học Illustrator và khóa học InDesign của ColorME đi đúng hai bước BOND đã làm.

4. Bìa sách của Matúš Hnát cho tiểu thuyết Esterházy: cắt dán kỷ vật sông Danube thành các mảng màu

Đây là gì. Ngày 22/10, Abduzeedo giới thiệu thiết kế sách của Matúš Hnát (Bratislava) cho bản tiếng Slovakia của tiểu thuyết "The Glance of Countess Hahn-Hahn" của Péter Esterházy, do nhà xuất bản độc lập BRAK phát hành. Cuốn sách in lần đầu năm 1990, kể về một người được thuê đi dọc sông Danube từ nguồn tới vùng châu thổ Biển Đen. Thay vì bìa văn chương nghiêm trang, Hnát dựng một bức cắt dán sắc nét từ kỷ vật trên dòng sông.

Bìa như cuốn sổ lưu niệm du lịch. Làm trong InDesign và Illustrator, Hnát chia mặt bìa vân vải lanh thành các mảng chữ nhật vàng, xanh lơ, xanh xám, cam và xanh cobalt. Ở góc vàng, tên "Péter" nằm trong huy hiệu đỏ hình giọt, nháy mắt với nhãn súp Maggi có trong mọi gian bếp dọc sông. Ngay cạnh, chữ Esterházy màu cam kiểu chữ hẹp nằm trên một đường sóng; một con dấu tròn màu đỏ ghi tên dịch giả Renata Deáková quanh hình sà lan nét mảnh. Bên trái là phiến đá xanh in lưới điểm (halftone) khắc đường uốn của sông Danube, cạnh khuôn bánh Gugelhupf và giàn cầu sắt.

Chữ và vật liệu. Tựa tiếng Slovakia "Pohľad grófky Hahn-Hahn" được xếp bằng chữ không chân hẹp màu hồng tím và đỏ thẫm ở các mảng dưới bên phải, rồi lặp lại cùng hình khối trên gáy xanh băng nhạt. Mặt sau xanh cobalt đặt phần tóm tắt bằng chữ serif trắng, phía trên logo BRAK cao và hình học. Bất ngờ nằm ở hai vạt gập: mở ra là mặt trong xanh cobalt đóng dấu tàu sông trắng "Dolu Dunajom", rồi một trang trải đầy sọc sóng ngang xanh, xanh dừa cạn và trắng như dòng nước đang chảy.

Học được gì. Một bìa sách hay không cần một hình minh họa lớn: Hnát gom nhiều vật nhỏ có nghĩa với câu chuyện, đặt mỗi vật vào một mảng màu, rồi dùng chữ để nối chúng lại. Dàn trang bìa, gáy và vạt gập như vậy là việc của InDesign; bạn có thể bắt đầu từ khóa học InDesign.

AI và công nghệ

Canva Craft: mô hình tạo ảnh đầu tiên của Canva "lên bố cục" trước rồi mới vẽ

Ngày 22/10, The Verge đưa tin Canva ra mắt Canva Craft, mô hình tạo ảnh do Canva tự phát triển, cạnh tranh trực tiếp với mô hình của OpenAI, Microsoft và Google. Craft dùng kiến trúc hai giai đoạn: lên kế hoạch bố cục trước, sau đó mới tạo ảnh, nhằm cho độ chính xác, nhất quán và khả năng kiểm soát cao hơn; theo Canva, cách này giúp tạo đúng hơn những ảnh cần chữ đọc được và vật thể đặt đúng chỗ. Ảnh tạo ra tối đa 2K, với hơn 30 tỉ lệ khung hình. Canva cho biết Craft được huấn luyện trên "hàng triệu template do con người làm" trong thư viện của Canva, như bài đăng mạng xã hội, slide, đồ họa thông tin và menu. Mô hình đang đứng thứ tư trên bảng xếp hạng tạo ảnh của Design Arena, sau GPT-Image-2.5 Sunburst, GPT-Image-2.5 Flare và GPT-Image-2. Canva dự định cho các trợ lý AI kết nối với Craft qua giao thức MCP, và sẽ ra thêm bản Craft-fast, Craft-ultrafast. Craft đã mở cho mọi người dùng trên toàn cầu: bấm biểu tượng ba chấm ở menu bên trái rồi chọn Dream Lab. ColorME chưa thử. Ảnh AI vẫn nên được bạn kiểm tra lại chữ và bố cục trước khi dùng; nếu đang dùng Canva cho việc học, xem thêm mẹo thiết kế trên Canva.

Framer MCP: trợ lý AI làm việc trên canvas, quản lý CMS và xuất bản trang web

Ngày 22/10, Framer giới thiệu Framer MCP, cho phép kết nối các công cụ AI bạn đang dùng với Framer qua giao thức Model Context Protocol. Theo trang cập nhật của Framer, trợ lý AI khi đó có thể làm việc trên canvas, quản lý nội dung CMS, xuất bản trang và hơn thế; tính năng chạy ở bất cứ đâu công cụ AI của bạn chạy, từ máy tính tới điện thoại. Framer có bài học trên Framer Academy hướng dẫn từng bước. ColorME chưa thử. Với người học thiết kế web, đây là một bước nữa trong xu hướng "giao việc cho AI, duyệt trên canvas", nhưng bố cục và chữ vẫn cần mắt người thiết kế kiểm tra trước khi xuất bản.

Đọc thêm

Museum Department: kho lưu trữ thiết kế đương đại nối mọi thứ với nhau. Ngày 23/10, Abduzeedo giới thiệu Museum Department, một trang lưu trữ thiết kế được xây như một chỉ mục có liên kết, thay vì một blog trôi theo ngày. Studio, dự án, designer, xưởng chữ, font, địa điểm và chuyên ngành đều nối với nhau: mở một dự án là thấy studio làm nó và các kiểu chữ đã dùng, mỗi font dẫn ngược về xưởng chữ gốc; mở xưởng Dinamo là thấy mọi dự án dùng chữ của họ, mở ABC Arizona Serif là thấy lịch sử thiết kế và các dự án đang dùng nó. Gõ "Stockholm" vào ô tìm kiếm sẽ hiện mọi studio và xưởng chữ ở thủ đô Thụy Điển; phím tắt CMD + K mở ô tìm kiếm. Đây là chỗ hay để tra "font này được dùng ở đâu" khi bạn tìm cảm hứng chữ cho đồ án. Nếu thích chữ, đọc tiếp kho font chữ Việt hóa cho designer.

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: Webster Green là màu của năm 2027 và Pieni III, máy ảnh số 18 gram không màn hình. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.