Tin sáng tạo quốc tế 09/10: Figma agent rời beta, bắt đầu tính AI credit

Figma agent hết beta và đọc được quy tắc của design system; Instagram Edits có trình dựng carousel, ascii.rest tặng 196 hình ASCII động. Thêm phần AI và công nghệ: GPT-6, SynthID, JPEG XL.

Bản tin ColorME Newsroom hôm nay có bốn tin về công cụ cho người làm thiết kế, và từ số này có thêm một phần cố định: AI và công nghệ, điểm nhanh những ra mắt và nâng cấp đáng biết trong ngày. Mỗi tin có đường dẫn để bạn đọc bản gốc, và hình được ghi nguồn ngay bên dưới.

1. Figma agent rời beta: đọc được "luật" của design system và bắt đầu tính AI credit

Ngày 6/10, Figma thông báo Figma agent, trợ lý AI làm việc ngay trên canvas của Figma Design, chính thức hết giai đoạn beta. Theo ghi chú phát hành, bản chính thức phản hồi nhanh hơn và có thêm một loạt thay đổi:

• Guidelines cho thư viện thiết kế: người quản lý design system có thể tải lên các tệp Markdown ghi quy tắc, cách làm tốt và những lỗi cần tránh. Agent đọc các tệp này mỗi khi ai đó ra lệnh với thư viện đang bật.
• Tìm tệp bằng lời: nhờ agent tìm và chèn tệp thiết kế, giấy ghi chú từ FigJam hay nội dung từ Figma Slides.
• Đính kèm ngữ cảnh: bấm dấu + ở ô nhập lệnh để gắn tệp Figma, hoặc dán thẳng một phần thiết kế vào ô lệnh làm hình tham chiếu.
• Xem agent của đồng đội làm việc trực tiếp trên canvas.
• Chọn mô hình tạo ảnh khi sửa ảnh bằng agent.
• Generative plugins cũng hết beta, và custom skills (kỹ năng tự tạo cho agent) nay có trên gói Starter.

Điểm cần đọc kỹ nằm ở dòng cuối của ghi chú: từ ngày 6/10, Figma agent dùng AI credit. Trang hỏi đáp của Figma cho biết agent trong Figma Design và các công cụ Weave nay trừ vào cùng quỹ credit với những tính năng AI đã phát hành chính thức khác như Figma Make. Mỗi tài khoản (seat) ở mọi gói vẫn có một lượng credit hằng tháng để dùng thử; cần nhiều hơn thì quản trị viên phải mua thêm.

Về guidelines, bài hướng dẫn của Figma khuyên dùng từ ba đến tám tệp ngắn, tổng dung lượng dưới 100 KB, và bắt đầu từ ba thứ ảnh hưởng nhiều nhất tới kết quả: màu, khoảng cách và bo góc. Với mỗi tình huống dễ nhầm, hãy ghi rõ nên làm gì, không nên làm gì và vì sao. Tính năng guidelines có trên các gói Professional, Organization và Enterprise.

Vì sao đáng để ý: Figma giờ cho phép viết "luật" của design system thành văn bản để AI làm theo. Kỹ năng mô tả quy tắc thiết kế bằng lời (màu nào dùng cho việc gì, khoảng cách theo thang nào) vì thế trở thành một phần công việc của người làm UI. Nếu bạn đang học, hãy thử viết một trang quy tắc cho chính bài tập của mình: bạn sẽ thấy ngay chỗ nào mình còn làm theo cảm tính. Và nếu bạn dùng agent thường xuyên, hãy xem lượng credit còn lại trước khi giao việc lớn. Bạn muốn đi theo hướng thiết kế giao diện có thể tham khảo khóa học UI/UX.

Nguồn: Figma Release Notes, hướng dẫn về guidelines và hỏi đáp về AI credit.

2. Instagram Edits có trình dựng carousel: ghép ảnh, video và chữ trên cùng một khung

Ngày 7/10, Instagram đưa tính năng làm carousel (bài đăng nhiều trang, vuốt ngang để xem) vào Edits, ứng dụng dựng video miễn phí của hãng. Theo bài viết của Dan Moreno, Design Engineer trong nhóm Edits, đây là tính năng được các nhà sáng tạo đề nghị nhiều lần.

Trình dựng mới coi cả carousel là một khung liền: bạn thêm ảnh, video và chữ, chọn bố cục có sẵn, cắt chủ thể thành sticker bằng công cụ cutout, rồi thêm bộ lọc hoặc chỉnh màu. Một tấm ảnh có thể tràn từ trang này sang trang kế, một dòng tiêu đề có thể chạy xuyên qua nhiều trang, để chính động tác vuốt trở thành một phần của câu chuyện.

Những thứ bạn đã lưu trong Edits (thiết lập chỉnh màu, màu sắc, âm thanh, kiểu chữ) đều dùng lại được, nên các bài carousel giữ cùng một phong cách với video của bạn. Làm xong, bạn đăng thẳng lên Instagram hoặc tải về để đăng nơi khác.

Cách mở: vào Edits, chọn thẻ Projects, bấm dấu + rồi chọn Carousel. Tính năng hiện có trên iOS; Instagram ghi bản Android "sắp có".

Vì sao đáng để ý: carousel là dạng bài mà người làm nội dung và sinh viên thiết kế dùng nhiều nhất để khoe dự án, và trước đây muốn có ảnh tràn qua nhiều trang thì phải dựng trong Photoshop hay Figma rồi cắt ra. Giờ việc đó làm được ngay trên điện thoại. Nguyên tắc bố cục thì vẫn vậy: một ý chính mỗi trang, chữ đủ lớn và đủ tương phản với nền. Bạn có thể thử cặp phông cho carousel bằng công cụ ghép cặp font của ColorME.

Nguồn: Instagram for Creators: New to Edits, an editor for your carousels.

3. ascii.rest: 196 hình ASCII chuyển động, miễn phí, gắn vào trang web bằng một thẻ HTML

ascii.rest là một thư viện mã nguồn mở vừa xuất hiện trên GitHub ngày 7/10: 196 hình ASCII (hình vẽ bằng ký tự) chuyển động dành cho trang web. Trong đó có 13 cảnh nhiều màu như cực quang, Kyoto lúc chạng vạng hay đền Taj Mahal lúc bình minh, cùng các biểu tượng chờ tải, biểu đồ, kiểu chữ, 27 logo ngôn ngữ lập trình, 22 logo bản phân phối Linux, hình khối 3D và các mô phỏng vật lý.

Theo trang giới thiệu, mỗi hình là một mô-đun TypeScript nhỏ, không phụ thuộc thư viện nào khác, dùng được với React, Next.js, Astro hoặc một trang HTML thường. Cách đơn giản nhất chỉ cần hai dòng: nạp tệp ascii.js rồi đặt thẻ <ascii-art piece="donut"> vào chỗ muốn hiện hình, không cần cài đặt hay build. Hình chỉ chạy khi đang nằm trong màn hình, và giữ nguyên khung đầu với người đã bật chế độ giảm chuyển động trên máy.

Dự án phát hành theo giấy phép MIT, tức được dùng và sửa tự do, kể cả cho sản phẩm thương mại. Chiều 8/10, sau hơn một ngày, kho mã có gần 400 lượt gắn sao trên GitHub.

Vì sao đáng để ý: phong cách ký tự, chấm điểm và màn hình terminal đang trở lại trong thiết kế web, nhất là ở các trang portfolio và trang sản phẩm công nghệ. Đây là một nguồn miễn phí để thử phong cách đó cho trang chờ tải, trang 404 hay phần đầu trang, mà không phải tự vẽ từng khung. Lưu ý khi dùng: hình động là để trang trí, đừng đặt thông tin quan trọng vào trong hình vì trình đọc màn hình không đọc được. Dự án còn rất mới, nên hãy thử kỹ trên điện thoại trước khi đưa vào trang thật.

Nguồn: ascii.rest và kho mã trên GitHub.

4. Blender mở khảo sát người dùng 2026

Ngày 6/10, Blender Foundation mở khảo sát người dùng thường niên. Theo thông báo của Francesco Siddi, khảo sát muốn hiểu rõ hơn: người dùng Blender là ai (độ tuổi, nơi sống, nghề nghiệp), họ dùng Blender vào việc gì và theo quy trình nào, họ muốn ưu tiên cải thiện điều gì nhất, họ tham gia đóng góp cho dự án ra sao, và cộng đồng chi tiền vào đâu (quỹ phát triển, chợ tài nguyên, khóa học).

Để trả lời, bạn đăng nhập bằng tài khoản Blender ID. Kết quả đã ẩn danh sẽ được công bố công khai, gồm một báo cáo có minh hoạ kèm bình luận và bộ dữ liệu thô.

Vì sao đáng để ý: Blender là phần mềm 3D miễn phí, và hướng phát triển của nó phụ thuộc nhiều vào ý kiến cộng đồng. Nếu bạn đang học hay làm 3D bằng Blender, đây là dịp để nói điều mình cần, và người dùng ở Việt Nam càng trả lời nhiều thì nhu cầu của khu vực càng dễ được nhìn thấy. Bản báo cáo sau khảo sát cũng là tài liệu tốt để biết nghề 3D đang dùng Blender vào việc gì.

Nguồn: blender.org: Blender Survey 2026.

AI và công nghệ

Ba cập nhật trong hai ngày qua mà người làm sáng tạo nên biết.

ChatGPT: GPT-6 đến với gói miễn phí, câu trả lời có thể là một giao diện tương tác

Ngày 7/10, OpenAI giới thiệu Intelligent UI cùng mô hình GPT-6 trong ChatGPT. Thay vì chỉ trả lời bằng chữ, ChatGPT có thể tự ghép câu trả lời từ chữ, hình, nút bấm, biểu mẫu, biểu đồ và các phần tương tác, tùy theo câu hỏi: một phép so sánh có thể hiện thành hai cột, một lời giải thích có thể thành sơ đồ bấm được. Khi câu trả lời bằng chữ là đủ, ChatGPT vẫn trả lời bằng chữ.

OpenAI cho biết bản này bắt đầu đến các gói Plus, Pro, Business và Enterprise từ 7/10, và mở rộng sang gói Free và Go từ 8/10. Gói trả phí dùng mô hình GPT-6 Sol; gói Free và Go dùng GPT-6 Luna. Hãng cũng nói ChatGPT nay có thể vừa suy nghĩ vừa bắt đầu trả lời, và với câu hỏi cần tìm trên web, GPT-6 Instant bắt đầu trả lời sớm hơn bản trước trung bình 44% (số đo nội bộ của OpenAI).

Vì sao đáng để ý: với người học thiết kế, đây là một ví dụ đáng quan sát về giao diện do máy tự dựng từ một thư viện thành phần có sẵn. OpenAI viết rõ rằng mô hình được dạy cách sắp xếp thông tin và chọn lúc nào nên dùng tương tác, và cũng thừa nhận "khả năng phán đoán thiết kế" của nó còn phải cải thiện. Bản thông báo không nói tính năng đến từng nước vào ngày nào, nên nếu tài khoản của bạn chưa thấy thì có thể đợt mở rộng chưa tới.

Nguồn: OpenAI: GPT-6 and Intelligent UI for everyone.

Google mở SynthID Detector cho mọi người: kiểm tra một tệp có phải do AI tạo ra

Cũng ngày 7/10, Google mở SynthID Detector cho mọi người dùng trên toàn cầu, hiện bằng tiếng Anh, tại synthid.com. Bạn tải lên một tệp ảnh, video hoặc âm thanh, và công cụ cho biết tệp đó có mang dấu SynthID hay không. SynthID là dấu chìm mà mắt và tai người không nhận ra, được gắn vào nội dung ngay lúc AI tạo ra. Theo Google, đến nay đã có hơn 180 tỷ ảnh và video được gắn dấu này.

Điều phải nhớ khi dùng, và chính trang công cụ cũng ghi rõ: đây không phải máy dò AI nói chung. Nó chỉ nhận ra nội dung từ các hãng đã dùng SynthID: Google và các đối tác OpenAI, NVIDIA, Kakao, và theo Google là sắp có Apple. Một tấm ảnh không có dấu vì thế chưa chắc là ảnh thật. Google khuyên tải lên tệp có chất lượng cao nhất có thể để kết quả chính xác hơn.

Vì sao đáng để ý: người làm thiết kế và nội dung ngày càng phải trả lời câu hỏi "hình này từ đâu ra" khi nhận ảnh tham khảo, ảnh từ khách hàng hay ảnh tải trên mạng. Đây là một bước kiểm tra nhanh và chính thống, miễn là bạn hiểu giới hạn của nó.

Nguồn: Google: We're making it easier to identify AI-generated content globally và SynthID Detector.

Chrome 155 đọc được ảnh JPEG XL

Nhóm Chrome thông báo ngày 6/10 rằng từ Chrome 155, trình duyệt hiển thị được ảnh định dạng JPEG XL (đuôi .jxl). Theo bài viết, JPEG XL nén tốt hơn JPEG từ 30 đến 50%, có chế độ nén không mất dữ liệu, hỗ trợ HDR sẵn, và chuyển được ảnh JPEG cũ sang mà không mất chất lượng. Bộ giải mã được viết lại bằng ngôn ngữ Rust để an toàn hơn về bộ nhớ.

Nhóm Chrome không khuyên bỏ AVIF: lời khuyên là thử cả AVIF và JPEG XL, và JPEG XL có lợi nhất với ảnh chụp cần giữ chi tiết cao, ảnh nén không mất dữ liệu, hoặc khi muốn ảnh hiện dần trong lúc tải.

Vì sao đáng để ý: với nhiếp ảnh gia và người làm web, đây là một lựa chọn mới để ảnh portfolio vừa nhẹ vừa giữ chi tiết. Nhưng đừng đổi hết ngay: khách của bạn có thể dùng trình duyệt chưa đọc được .jxl, nên vẫn cần kèm một bản JPEG hoặc WebP dự phòng (thẻ <picture> làm được việc này).

Nguồn: Chrome for Developers: Shipping JPEG XL in Chrome.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME, và bản tin hôm qua có tin về bộ ứng dụng mã nguồn mở làm theo Adobe. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.