Tin sáng tạo quốc tế 31/10: Gregory Grotesk, kiểu chữ không chân 24 kiểu của TypeMates có tiếng Việt, nét nối bo tròn như chữ in gỗ

Gregory Grotesk của TypeMates: 24 kiểu, nét nối bo tròn, có tiếng Việt; PP Altera 9 họ chữ; nhận diện Omlet và Oslo Tennisklubb. Thêm AI: Atelico, Gemini.

Bản tin ColorME Newsroom thứ Bảy này dành gần trọn cho chữ. Mở đầu là Gregory Grotesk của xưởng chữ TypeMates (Đức): 24 kiểu chữ không chân gom trong một font biến thiên, nét nối bo tròn như chữ in gỗ thế kỷ 19, và theo trang của TypeMates thì có hỗ trợ tiếng Việt. Tiếp theo là PP Altera, kiểu chữ biến thiên mới của Pangram Pangram với 9 họ chữ, từ không chân tới có chân, dùng chung một bộ khung. Sau đó là hai bộ nhận diện đáng xem cách dùng chữ và màu: Omlet của Ragged Edge, với chữ O hình quả trứng, và câu lạc bộ quần vợt Oslo Tennisklubb của Garcy Studio, với bốn kiểu chữ và bảng năm màu có sẵn mã. Cuối bài là phần AI và công nghệ.

1. Gregory Grotesk: kiểu chữ không chân 24 kiểu của TypeMates, nét nối bo tròn như chữ in gỗ, có tiếng Việt

Đây là gì. Ngày 29/10, Abduzeedo giới thiệu Gregory Grotesk, họ chữ không chân do Jakob Runge vẽ cho TypeMates, xưởng chữ ở Đức. Họ chữ có 24 kiểu: 8 độ đậm nhân với 3 độ rộng là Normal, Condensed và Compressed. Trang của TypeMates ghi cả 24 kiểu được gom trong một font biến thiên (variable font) có hai trục là độ đậm và độ rộng, và họ chữ "có mặt trong hơn 270 ngôn ngữ, gồm cả tiếng Việt". Bảng chữ Hy Lạp và Kirin (Cyrillic) được người bản ngữ duyệt.

Sinh ra từ việc "trốn việc". Trong bài phỏng vấn đăng trên TYPE01 ngày 7/9, Runge kể lúc đang ngập việc hoàn thiện họ chữ có chân Gregory, anh thấy mình "như con thỏ bị đèn pha chiếu vào", nên tạm quay sang phác thử xem tỷ lệ của Gregory sẽ ra sao khi bỏ chân chữ. Bản phác đó thành Gregory Grotesk.

Điểm nhận ra ngay: "rãnh mực mềm". Nhiều kiểu chữ hiện đại dùng rãnh mực (ink trap), tức những vết khía nhọn ở chỗ hai nét gặp nhau. Runge làm ngược lại: ở chỗ nét chéo gặp nét đứng, góc trong được bo tròn, khiến nét chữ thon lại ngay tại điểm nối. Anh lấy cảm hứng từ chữ in gỗ khổ lớn thế kỷ 19, và gọi đây là "soft anti-ink trap". Theo Abduzeedo, chính chi tiết này giữ cho các kiểu hẹp Condensed và Compressed không bị nhạt thành "chữ không chân hẹp" bình thường.

Ba độ rộng, cùng một tính cách. Runge nói với TYPE01 rằng anh thấy khó vẽ kiểu hẹp, vì khoảng trắng đóng vai trò lớn và cá tính của chữ dễ mất đi; góc nối mềm đã giúp giữ chất Gregory ngay cả ở độ rộng hẹp nhất. Chữ hoa như G và R nặng phần trên, đặt cỡ lớn làm tiêu đề poster rất nổi.

Ký tự thay thế và tính năng OpenType. Các bộ ký tự thay thế (stylistic set) cho phép đổi sang chữ R chân thẳng, chữ a một tầng, chữ l và số 6 dễ phân biệt, chữ g hai tầng, cùng các biểu tượng bàn tay chỉ (manicule). TypeMates liệt kê thêm số kiểu cũ (oldstyle figures), ký tự thay thế để dễ đọc, bản địa hóa theo ngôn ngữ, ký hiệu và emoji.

Ghép với chữ nào. Runge gợi ý hai cách: Gregory Grotesk Condensed làm tiêu đề, đi với Weymann Serif cho phần chữ phụ; hoặc dùng Gregory Grotesk cho chữ thân bài bên dưới tiêu đề đặt bằng Nobert, kiểu chữ chỉ mạnh ở cỡ lớn. Theo TYPE01, TypeMates đang làm thêm một kiểu có chân dành cho chữ thân bài để hoàn tất bộ ba Gregory. Trong bài TYPE01, Runge nói: "Free demo fonts are available for all weights plus variable fonts" (có font demo cho mọi độ đậm và bản biến thiên). ColorME chưa thử font này, kể cả phần dấu tiếng Việt.

Học được gì. Khi chọn font cho dự án tiếng Việt, hãy xem trang của xưởng chữ có ghi rõ "Vietnamese" không, rồi gõ thử những chữ khó như "Ặ", "ỗ", "ữ" ở cỡ lớn. Danh sách font Việt hóa tốt có trong bài kho font chữ Việt hóa chất lượng cho designer.

2. PP Altera: kiểu chữ biến thiên mới của Pangram Pangram, 9 họ chữ dùng chung một bộ khung

Đây là gì. Cũng ngày 29/10, Abduzeedo giới thiệu PP Altera, kiểu chữ mới của Pangram Pangram Foundry do Caio Kondo, Francesca Bolognini và Mat Desjardins thiết kế. Trang sản phẩm gắn nhãn "New" và ghi: 3 trục biến thiên, 9 họ chữ con, mỗi họ 8 kiểu cộng một bản biến thiên, tổng 72 kiểu, mỗi kiểu 510 ký tự, phiên bản 1.0. Trang sản phẩm mà ColorME đọc được không nhắc tới tiếng Việt, nên nếu định dùng cho chữ Việt cần thử trước.

Một kiểu chữ, chín giọng. Ý tưởng lấy từ những lần biến hình trong thần thoại Hy Lạp, tên gọi gợi đến chữ Latin "alter" (khác, một cái khác). Chín họ chữ chia làm ba nhóm: Lineal gồm Elegant, Sleek, Sans; Humane gồm Ancient, Text, Wedge; Classic gồm Sharpe, Carve, Serif. Mỗi họ chạy 8 độ đậm từ Thin tới Extrabold. Vì cả chín họ dùng chung tỷ lệ và cặp kerning, theo Abduzeedo, người dùng có thể nhảy từ đoạn thân bài không chân sang tiêu đề có chân mà lưới chữ không bị lệch.

Chiến dịch ra mắt như tài liệu khoa học cũ. Studio Demande Spéciale làm loạt poster theo kiểu bản vẽ khoa học giữa thế kỷ 20 để giải thích chữ biến thiên: bánh răng ăn khớp cho các trục độ tương phản, phong cách, ký tự thay thế; quỹ đạo nguyên tử "phóng to 100.000.000 lần" cho các độ đậm; và bản dựng hình cho thấy chữ A đi từ Sans Semibold sang Sharpe Light.

Học được gì. Loạt poster này là ví dụ hay về cách "bán" một kiểu chữ: không chỉ in bảng chữ cái mà biến từng tính năng (trục, độ đậm, ký tự thay thế) thành một hình ảnh dễ nhớ. ColorME chưa thử PP Altera.

3. Omlet: Ragged Edge biến chữ O thành quả trứng cho hãng đồ dùng thú cưng

Đây là gì. Abduzeedo ngày 29/10 viết về bộ nhận diện mới mà studio Ragged Edge (London) làm cho Omlet. Những người sáng lập Omlet là nhà thiết kế công nghiệp, bắt đầu từ một câu hỏi "gà có thể là thú cưng không?" và làm ra chuồng gà Eglu Cube. Khi Ragged Edge nhận việc, Omlet đã bán 150.000 chuồng gà trên khắp thế giới và muốn mở rộng sang cả thị trường đồ thú cưng.

Ý tưởng "World Of Wonder". Thay vì dấu chân thú cưng và hình ảnh ủy mị, studio lấy thói quen đặt câu hỏi của Omlet làm gốc. Bộ màu đặt xanh rừng đậm cạnh vàng chanh; poster dùng chữ hoa khối đậm màu trắng ngà trên nền xanh cobalt, cam quýt, nâu đất, với những câu dí dỏm như "CURIOSITY IS NOT JUST FOR THE CAT". Đi kèm là "Curious Collective", một nhóm nhân vật 3D về những chuyện hài hước khi nuôi thú cưng.

Gắn với sản phẩm thật. Mọi chi tiết đồ họa đều quay về sản phẩm: cuốn cẩm nang sản phẩm đặt trang chữ vàng chanh cạnh ảnh chụp trứng nằm trên khay Egg Ramp, ảnh chụp ngoài vườn cho thấy gà bước xuống thang của chuồng Eglu.

Học được gì. Một chữ cái được vẽ khéo (ở đây là chữ O) có thể gánh cả câu chuyện thương hiệu, còn giọng văn hóm hỉnh trên poster làm phần còn lại. Muốn hiểu một bộ nhận diện gồm những gì, xem bài bộ nhận diện thương hiệu bao gồm những gì.

4. Oslo Tennisklubb: Garcy Studio làm mới câu lạc bộ 125 năm bằng bốn kiểu chữ và năm màu

Đây là gì. Theo Abduzeedo ngày 29/10, Garcy Studio làm lại nhận diện và trang web cho Oslo Tennisklubb, câu lạc bộ quần vợt có mặt ở Oslo từ năm 1900. Đề bài là làm cho lịch sử 125 năm sắc nét hơn mà không xóa đi những thứ hội viên đã quen. Huy hiệu cũ (hai cây vợt bắt chéo, quả bóng và năm 1900) được giữ ở trung tâm, chỉ vẽ lại cho gọn tỷ lệ và nét, để dùng được từ lưới sân tới icon nhỏ trên điện thoại. Logo chữ đặt "Oslo" đậm cạnh "Tennisklubb" mảnh để tạo độ căng thị giác.

Bốn kiểu chữ, mỗi kiểu một việc. Helvetica Extended cho cấu trúc và sự chắc chắn; Tartuffo mang sức nặng truyền thống; Restart là giọng biểu cảm, hiện đại; Exposure Italic thêm cảm giác chuyển động của con người. Bộ màu gốc là Dark Green #264739 và Beige #ECE2B6, được đẩy lên bằng Clay #C96027 (màu sân đất nện), Vivid Orange #FF4C00 và Vivid Green #3BFA91 (màu bóng tennis). Cẩm nang thương hiệu gom các mã màu đó cùng hình minh họa vẽ tay, sticker và quy tắc chuyển động.

Học được gì. Giao cho mỗi kiểu chữ một vai trò rõ ràng và ghi sẵn mã cho mỗi màu là cách giúp đối tác dùng bộ nhận diện đúng mà không cần mẫu cứng. Có thể dán các mã màu trên vào công cụ chuyển mã màu của ColorME để đổi sang mã RGB hay CMYK, và đọc thêm cách chọn bảng màu trong bài phối màu trong thiết kế đồ họa.

AI và công nghệ

Atelico AI Engine: bộ công cụ cho nhân vật trong game "nhớ" người chơi, chạy ngay trên máy

Ngày 29/10, Ian Dean viết trên Creative Bloq rằng studio độc lập Atelico mở Early Access theo đăng ký cho Atelico AI Engine, bộ công cụ thêm mô hình ngôn ngữ, tạo ảnh, giọng nói và hành vi nhân vật bằng AI vào game. Bộ công cụ làm việc với Unreal Engine, Unity và Godot, và chạy trên phần cứng của người chơi thay vì máy chủ đám mây. Theo Atelico, nhà phát triển có thể cho nhân vật không do người chơi điều khiển (NPC) có tính cách, động cơ, quan hệ và ký ức; video demo cho thấy một người bán hàng "nhớ" hôm trước người chơi từng chịu trả nhiều xu hơn cho thanh kiếm nên đòi thêm.

Bài viết cũng nêu những câu hỏi còn bỏ ngỏ: Atelico nói dùng mô hình ngôn ngữ mã nguồn mở và công nghệ tạo ảnh riêng nhưng không nói các mô hình được huấn luyện thế nào; studio có "đường ống an toàn" viết lại câu trả lời có vấn đề thay vì chặn; và có một khung thỏa thuận với nghệ sĩ tên ARC (Artist Rights Contract). Creative Bloq dẫn khảo sát GDC 2026: 52% người trong ngành cho rằng AI tạo sinh có hại cho ngành, tăng từ 30% năm trước. Chưa có game nào được nêu tên là dùng hệ thống này. ColorME chưa thử.

Gemini cho tạo, xem trước và sửa file ngay trong khung chat

Theo blog của Google ngày 29/10, ứng dụng Gemini nay tạo, xem trước và chỉnh sửa tài liệu, PDF, bài thuyết trình, bảng tính và code ngay trong khung chat: mở toàn màn hình để gõ sửa trực tiếp, bôi đen một đoạn để hỏi, hoặc nhờ Gemini sửa tiếp. PDF xem và sửa được trên web lẫn điện thoại; các định dạng khác (Google Docs, Sheets, slide, Markdown, TXT, code) chỉ trên web. Ví dụ Google đưa ra là tạo một tài liệu ôn tập dạng PDF từ ảnh chụp ghi chép viết tay trên lớp. Google viết tính năng có cho mọi người dùng, ở mọi ngôn ngữ mà ứng dụng Gemini hỗ trợ. ColorME chưa thử.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: bao bì nước hoa Aplomb như một lá thư và Material Maker 1.8 dựng vật liệu 3D bằng node.