Tin sáng tạo quốc tế 27/10: Exemplar, kiểu chữ Letters from Sweden vẽ suốt ba mươi năm, ra mắt bằng ba tấm biển khắc trên đá cẩm thạch

Kiểu chữ Exemplar của Letters from Sweden; nhận diện Fjord, Rothfield, Arado 2026; Peng Lu vẽ bìa sách rồng bằng Photoshop và Blender. Thêm: AI và ảnh món ăn.

Bản tin ColorME Newsroom thứ Ba này mở đầu bằng một kiểu chữ: Exemplar của xưởng chữ Letters from Sweden, được vẽ đi vẽ lại suốt ba mươi năm và vừa hoàn thành, kèm ba tấm biển tên đường khắc trên đá cẩm thạch để đánh dấu ngày ra mắt. Tiếp theo là ba bộ nhận diện đáng học: Fjord, phòng xông hơi nổi trên vịnh San Francisco, thay chữ "o" bằng ký hiệu độ; Rothfield ở Úc dựng cả hệ thống trên các vạch chia của thước đo; và lễ hội múa Arado 2026 ở Bồ Đào Nha với chữ viết tay và vệt mực. Mục thứ năm dành cho người vẽ minh họa: họa sĩ Peng Lu kể cách làm bìa sách rồng bằng Photoshop và Blender, kèm bộ cọ vẽ sóng. Cuối bài là phần AI và công nghệ.

1. Exemplar: kiểu chữ ba mươi năm của Letters from Sweden, khắc lên đá cẩm thạch để mừng ngày hoàn thành

Đây là gì. Ngày 26/10, Abduzeedo giới thiệu Exemplar, họ chữ mới của Letters from Sweden, xưởng chữ ở Thụy Điển. Theo trang giới thiệu riêng của Exemplar, nhà thiết kế chữ Göran Söderström bắt đầu vẽ những nét đầu tiên từ năm 1994, trên một chiếc máy Power Macintosh 7100, rồi vẽ lại qua nhiều đời phần mềm thiết kế chữ cho tới bản cuối năm 2026. Trang này viết: "Nó đã hoàn thành."

Thông số. Theo trang của Exemplar, họ chữ có 5 độ đậm (Light, Regular, Medium, SemiBold, Bold), mỗi độ đậm có bản nghiêng, tổng cộng 10 kiểu chữ với 1.018 ký tự (glyph), hỗ trợ 370 ngôn ngữ trên bốn hệ chữ Latinh, Hy Lạp, Kirin và Ả Rập. Trang giới thiệu không nhắc riêng tới tiếng Việt, nên ColorME chưa xác nhận được chữ có đủ dấu tiếng Việt hay không. Trong bảng gõ thử có bộ kiểu thay thế (stylistic set) mang tên ba năm 1994, 2008 và 2026, để xem dáng chữ đã đổi ra sao qua từng giai đoạn.

Khắc lên đá thay vì chỉ làm bảng mẫu số. Để đánh dấu bản cuối, Letters from Sweden mang chữ tới Pietrasanta, thị trấn khắc đá gần mỏ cẩm thạch Carrara ở Ý. Thợ khắc dùng đục và vồ để chuyển nét vector của Exemplar thành ba tấm biển tên đường bằng đá cẩm thạch trắng. Trang của Exemplar giải thích mỗi tấm ứng với một địa chỉ và một thập kỷ, nơi và lúc kiểu chữ thành hình. Các rãnh khắc hình chữ V bắt ánh nắng xiên, nên chữ nổi khối như tượng. Có kèm một phim ngắn 1 phút 28 giây về quá trình này.

Bảng mẫu trên web. Trang giới thiệu do studio Here-Now làm, nền tối, có thanh kéo độ đậm, ô gõ thử chữ ở cỡ lớn và chuyển qua lại giữa các hệ chữ, kể cả viết từ phải sang trái cho tiếng Ả Rập.

Học được gì. Một kiểu chữ chuyên nghiệp là việc của nhiều năm: cân lại độ tương phản nét, sửa từng đầu nét, thử trên nhiều ngôn ngữ. Khi chọn chữ có chân cho tiêu đề, hãy gõ thử đúng câu bạn định dùng và kiểm tra dấu tiếng Việt trước. Bài font chữ có chân đẹp có tiếng Việt có danh sách chữ đã đủ dấu để bắt đầu.

2. Fjord: phòng xông hơi nổi trên vịnh San Francisco thay chữ "o" bằng ký hiệu độ

Đây là gì. Ngày 26/10, Creative Boom giới thiệu bộ nhận diện mà studio DutchScot ở London làm cho Fjord, phòng xông hơi và bể ngâm nước lạnh nổi trên mặt nước ở Sausalito, bên vịnh San Francisco (Mỹ). Theo bài, DutchScot cố tránh những thứ quen thuộc của ngành spa như màu trung tính nhạt, chữ có chân mềm mại hay ảnh người nhắm mắt thư giãn, và lấy cảm hứng từ quá khứ công nghiệp của khu vực: hệ thống chỉ có đen và trắng, gần với xưởng đóng tàu hơn là spa.

Mẹo chữ. Studio làm cùng xưởng chữ Playtype (Đan Mạch) một kiểu chữ riêng với nét vuông bo góc, chắc và mang tính công cụ. Điểm nhấn là chữ logo FJ°RD: chữ "o" được thay bằng ký hiệu độ, vì xông hơi gắn với nhiệt độ hơn bất cứ thứ gì khác. Ký hiệu độ được dùng riêng như một chi tiết đồ họa và ghép với chữ F thành biểu tượng F° gọn cho biển chỉ dẫn.

Poster nói bằng con số. Một poster đặt nhiệt độ phòng xông 189°F (khoảng 87°C) cạnh nhiệt độ nước vịnh 55°F (khoảng 13°C) bằng chữ số cỡ cực lớn, kèm ảnh đá xông bốc hơi và một cú té nước. Poster khác ngắt chữ "Saunalito" (chơi chữ giữa sauna và Sausalito) thành ba dòng, kết bằng một ký hiệu độ khổng lồ.

Ngoài poster. Trên website, một "nhiệt kế" chạy lên xuống khi cuộn trang và thanh điều hướng mô phỏng vạch chia nhiệt kế. Biển chỉ dẫn bằng kim loại đen gắn trên vách gỗ, mũ xông hơi bằng nỉ có nhãn FJ°RD nhỏ, và phiếu quà tặng được làm thành bánh xà phòng thủ công trong bao bì riêng thay vì thẻ nhựa.

Học được gì. Một ý tưởng nhỏ, đúng bản chất sản phẩm (nhiệt độ), đủ gánh cả hệ thống nếu được lặp lại nhất quán từ logo tới poster, web và quà tặng. Muốn tự làm những poster chữ lớn kiểu này, khóa học Illustrator có phần dàn chữ và dựng logo.

3. Rothfield: Studio Julius dựng nhận diện từ vạch chia của thước đo, tới cả bộ icon 28 hình

Đây là gì. Ngày 26/10, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện mà Studio Julius ở Melbourne làm cho Rothfield, công ty Úc lo in ấn, sản xuất và vận chuyển ấn phẩm quảng cáo cho nhiều thương hiệu lớn. Studio làm cùng Stake Reputation (chiến lược) và Josh Le Good (chuyển động). Thay vì hình ảnh quen thuộc của ngành kho vận, cả hệ thống xoay quanh một ý: hiệu chuẩn và đo đạc chính xác.

Chữ logo trên lưới đơn vị. Chữ không chân hình học đặt giữa các vạch dọc, cách nhau theo các khoảng 1, 8, 8,5 và 19 đơn vị, gợi thước tỷ lệ kiến trúc, dấu xén và dấu căn chồng màu khi in. Ở chỗ chật như nhãn áo hay biểu tượng trang web, logo thu lại thành chữ R kẹp giữa hai vạch.

Từ phần mềm tới đồ vật. Cho nền tảng Rothfield Connect, studio vẽ bộ 28 icon trên lưới 16 đơn vị, cho các mục như quản lý in, vận chuyển, kho hàng và báo cáo. Đồ vật thật gồm thước tỷ lệ kim loại đen chia vạch 1:100, thảm cắt có vạch góc từ 30 tới 75 độ, bút kim loại nhám và băng dính đóng thùng in logo.

Học được gì. Khi khách hàng làm việc "phía sau" như in ấn, kho vận, hãy tìm hình ảnh từ chính công cụ nghề của họ (thước, dấu xén, lưới). Bộ icon cũng là bài tập tốt: dựng mọi icon trên một lưới chung để nét và khoảng trống đều nhau.

4. Arado 2026: Senhor Paulinho làm nhận diện lễ hội múa bằng chữ viết tay và sáu loại vệt mực

Đây là gì. Ngày 26/10, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện của nhà thiết kế Bồ Đào Nha Paulo Graça (biệt danh Senhor Paulinho) cho ARADO 2026, lễ hội múa và nghệ thuật trình diễn do Madrasta Dance tổ chức ở Pias và Ferreira do Zêzere. "Arado" nghĩa là cái cày, ý mở một lối đi xuyên qua đất thô. Bảng màu chỉ có vàng đất (#F6CE60), đen than và trắng.

Chữ biết chuyển động. Mọi thứ bắt đầu từ việc vẽ tay trên giấy: một kiểu chữ viết tay cao, nét xước, đi cùng sáu loại vệt mực và cọ khô (chấm than dày, nét chải dọc song song, nét bút gạch chéo). Năm chữ ARADO đổi độ rộng và độ nghiêng qua bốn phiên bản, nên logo không bao giờ đứng yên như một con dấu.

Học được gì. Một lễ hội không cần mẫu dàn trang cứng nhắc để nhất quán: giữ chặt bảng ba màu và bộ vệt mực, còn bố cục thì để "ứng tác" như chính điệu múa. Bạn có thể tự quét vệt mực, nét cọ trên giấy rồi dùng làm lớp texture trong Photoshop.

5. Peng Lu kể cách vẽ bìa sách rồng bằng Photoshop và Blender, kèm bộ cọ vẽ sóng

Đây là gì. Ngày 26/10, Creative Bloq đăng lại bài hướng dẫn từ tạp chí ImagineFX của Peng Lu, họa sĩ ý tưởng tự do chuyên đề tài kỳ ảo và khoa học viễn tưởng. Anh vẽ bìa cho A Bleeding of Heavens, tập thứ năm trong loạt Dragon Breaker của nhà văn Jasmine Young: con rồng chính lao thẳng về phía người xem, phía dưới là đoàn thuyền giao chiến giữa mây và biển lúc hoàng hôn.

Quy trình. Theo Peng Lu, anh phác bố cục và không khí trước, ghép ảnh (photobash) vài ảnh phong cảnh ở lớp dưới cùng rồi hòa vào bằng nét cọ texture rộng. Dáng rồng được tham khảo từ mô hình 3D tạo dáng trong Blender, các con thuyền cũng xếp bằng mô hình 3D để có nhiều hướng khác nhau mà không phải vật lộn với phối cảnh. Khi tranh xong khoảng 60 tới 70%, anh gửi khách duyệt; khách yêu cầu đoàn thuyền phải đang giao chiến cho hợp không khí truyện, và anh sửa theo.

Mẹo vẽ mây và sóng. Anh dùng cọ mây để chặn khối nhanh, cố ý cho mây gần và xa khác cỡ để có chiều sâu, và tách rõ tông ấm ở mặt được chiếu sáng với tông lạnh (xanh) ở mặt sau. Bóng của mây nên để thống nhất, chỉ tập trung chi tiết vào phần sáng. Với biển, anh chỉ vẽ bọt sóng ở chỗ nước được chiếu sáng, để trống vùng tối dưới thuyền: mắt người xem bị kéo về điểm sáng, lại đỡ công vẽ.

Bộ cọ. Peng Lu dùng ba kiểu cọ để vẽ sóng, kết hợp công cụ Lasso để cắt nhanh nhiều hình bọt khác nhau. Bài gốc trên ImagineFX đi kèm file cọ ABR tên penglu_brush dùng được ngay trong Photoshop.

Học được gì. Họa sĩ chuyên nghiệp không vẽ mọi thứ bằng tay: họ ghép ảnh để có không khí, dựng 3D để giải phối cảnh, rồi mới vẽ đè. Nếu chưa biết cài file cọ .abr, xem bài cách cài brush Photoshop; khóa học Photoshop có phần layer và ghép ảnh, còn bài học 3D trên Blender cho người mới giúp bạn tự tạo dáng mô hình tham khảo.

AI và công nghệ

Just Eat xin lỗi vì ảnh món ăn tạo bằng AI hiểu chữ theo nghĩa đen

Ngày 25/10, Creative Bloq đưa tin ứng dụng giao đồ ăn Just Eat ở Anh đã xin lỗi và gỡ những ảnh món ăn tạo tự động bằng AI từ tên món trong thực đơn của nhà hàng. Theo bài (dẫn BBC), AI hiểu tên món theo nghĩa đen: món khoai tây nướng nguyên vỏ "jacket potato" thành một chiếc áo khoác in hình khoai tây, tôm sú "tiger prawns" thành một bát hổ con, bánh mì bơ tỏi "garlic bread" thành hình chiếc máy bay vì một lỗi chính tả. Người dùng chia sẻ ảnh so sánh "AI và thực tế", có người phàn nàn không được hoàn tiền dù món nhận được khác hẳn ảnh. Bài kết bằng câu hỏi: kể cả khi AI tạo đúng, dùng ảnh sản phẩm giả cho đồ ăn vẫn là cách chắc chắn làm khách thất vọng. Với người làm ảnh sản phẩm và thiết kế thực đơn, đây là lý do để giữ ảnh chụp thật.

r/opensource cấm dự án dùng AI, cộng đồng phản đối

Ngày 25/10, The Verge đưa tin ban quản trị nhóm r/opensource trên Reddit ra quy định mới: dự án "dùng AI, được làm bằng AI hoặc làm cho AI" không còn được đăng. Họ còn yêu cầu dự án phải có ít nhất một năm tuổi, đang được duy trì và có nhiều người đóng góp, và không nhận bài từ người không nói tiếng Anh vì không phân biệt được bài do AI viết hay AI dịch. Quy định gây phản ứng mạnh, có người lập nhóm mới r/trueopensource; nhiều người chỉ ra nhân Linux nay cũng có mã do AI tạo. Một quản trị viên nói vẫn có ngoại lệ, chẳng hạn phần mềm có tính năng hỗ trợ tiếp cận dùng AI như phụ đề tự động. Với người làm công cụ và tài nguyên thiết kế mã nguồn mở, các cộng đồng đang tự đặt luật riêng về AI, nên đọc kỹ quy định trước khi chia sẻ dự án.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: cuộc thi thiết kế phụ kiện tai nghe in 3D và Kanal Centre Pompidou và kiểu chữ biến thiên. Muốn hiểu các thuật ngữ như chữ có chân, độ tương phản nét hay glyph, xem bài thuật ngữ typography trong thiết kế đồ họa.