Tin sáng tạo quốc tế 29/10: Material Maker 1.8, phần mềm mã nguồn mở dựng vật liệu 3D bằng node, thêm node trim sheet cho game

Material Maker 1.8 dựng vật liệu 3D bằng node; A2 Type vẽ 4 kiểu chữ cho bảo tàng Louisiana; COLLINS và Muse Group; logo dấu bằng của Span. Thêm: AI Genie 4.

Bản tin ColorME Newsroom thứ Năm này mở đầu bằng một công cụ cho người học 3D: Material Maker 1.8, phần mềm mã nguồn mở dựng vật liệu bằng sơ đồ node, nay có node xuất trim sheet cho game và node tự xuất lại texture. Tiếp theo là bốn kiểu chữ A2 Type vẽ riêng cho bảo tàng Louisiana ở Đan Mạch; bộ nhận diện COLLINS làm cho Muse Group, công ty đứng sau Audacity và MuseScore; logo dấu bằng của studio Span cho cơ quan nhân quyền bang Illinois; và trang web chữ chuyển động của Ballet National de Marseille. Cuối bài là phần AI và công nghệ.

1. Material Maker 1.8: phần mềm mã nguồn mở dựng vật liệu 3D bằng node, thêm node trim sheet và tự xuất texture

Đây là gì. Ngày 26/10, CG Channel đưa tin nhà phát triển RodZilla phát hành Material Maker 1.8. Đây là phần mềm tạo vật liệu thủ tục (procedural, tức vật liệu sinh ra từ các phép tính thay vì từ ảnh chụp) và vẽ texture lên mô hình 3D, ra đời năm 2018 và dựng trên game engine Godot. CG Channel so sánh cách làm việc của nó với Substance 3D Designer, công cụ dựng vật liệu quen thuộc trong ngành game. ColorME chưa thử bản 1.8; thông tin dưới đây lấy từ bài của CG Channel và nhật ký phát hành trên itch.io.

Làm việc thế nào. Bạn kéo các node (hiện có khoảng 200 node) từ thư viện vào vùng sơ đồ rồi nối đầu ra của node này vào đầu vào của node kia; vật liệu được xem trước ngay trên một mô hình 3D. Theo trang itch.io của dự án, phần lớn node được viết bằng shader GLSL, và khi nối chúng lại, Material Maker ghép thành một shader chung thay vì xuất ảnh cho từng node, nên texture mô tả bằng shader không phụ thuộc độ phân giải. Vật liệu xong có thể xuất thành bộ bản đồ PBR (albedo, metalness, roughness…) với mẫu xuất có sẵn cho Godot, Unity và Unreal Engine. Phần mềm còn có chế độ vẽ trực tiếp lên bề mặt mô hình 3D, được trang itch.io ghi là thử nghiệm.

Bản 1.8 có gì mới. Node Trimsheet xuất texture dạng trim sheet, tức một tấm texture chứa nhiều dải chi tiết (gờ, viền, nẹp) để dán lại cho nhiều vật thể trong game. Node Auto Export "xuất đầu vào của nó mỗi khi đầu vào thay đổi", nghĩa là sửa sơ đồ xong thì bộ texture tự được xuất lại. Ngoài ra có node Crop (cắt), node Gaussian Blur chất lượng cao, tìm được cả node con bên trong nhóm node, giao diện mới có tùy chọn màu chủ đạo, và phần lõi được nâng lên Godot 4.7.2. Theo nhật ký phát hành, phần lớn thay đổi trong bản này do thành viên cộng đồng williamchange đóng góp.

Chạy trên đâu. Material Maker có bản cho Windows, Linux và macOS; mã nguồn đăng trên GitHub theo giấy phép MIT. Bản dựng sẵn tải ở trang itch.io của RodZilla, nơi ghi "Name your own price" (bạn tự chọn mức ủng hộ), và cũng có mặt trên Steam.

Học được gì. Tư duy node (tách vật liệu thành màu, độ nhám, độ kim loại, độ cao rồi nối lại) giống nhau ở mọi công cụ dựng vật liệu, nên học trên một phần mềm mã nguồn mở vẫn dùng được khi chuyển sang công cụ khác. Nếu chưa rõ texture PBR gồm những lớp nào, đọc bài Substance Painter là gì trước khi mở Material Maker.

2. A2 Type vẽ bốn kiểu chữ và 80 biểu tượng cho bảo tàng Louisiana

Đây là gì. Ngày 28/10, It's Nice That giới thiệu hệ thống chữ mà xưởng chữ A2 Type ở London làm cho Louisiana Museum of Modern Art, bảo tàng nghệ thuật hiện đại ở Đan Mạch. A2 Type do Scott Williams và Henrik Kubel lập hơn 25 năm trước, từng làm chữ riêng cho The New York Times, GOV.uk, The Sunday Times và LinkedIn.

Từ một font thành cả hệ thống. Theo Scott Williams, đề bài ban đầu chỉ là một kiểu chữ có chân cho tạp chí hội viên Louisiana Magazine. Làm dần, phạm vi lớn lên thành bốn kiểu chữ với nhiều độ đậm: Louisiana Grotesk (không chân), Louisiana Mono (đơn cách), Louisiana Antikva (có chân) và Louisiana Plakat (chữ trưng bày cho áp phích). Cuối cùng bảo tàng đặt thêm một bộ 80 biểu tượng (pictogram) vẽ theo cùng tinh thần với các font, dùng cả trong lẫn ngoài bảo tàng.

Nghiên cứu trước khi vẽ. Cảm hứng đến từ chính bảo tàng: một biệt thự thế kỷ 19 lớn dần thành cụm nhà theo phong cách hiện đại Đan Mạch, nhiều tầng, đan xen kính, thép, gỗ và thiên nhiên. Nguồn thứ hai là kho lưu trữ giữ mọi ấn phẩm bảo tàng từng in. Nhóm A2 Type tìm ra ba nhóm chữ bảo tàng đã dùng qua các thời kỳ: chữ không chân kiểu grotesque (Helvetica, Akzidenz Grotesk, Univers, Gotham và vài font ít gặp hơn), một số chữ có chân, và vài kiểu chữ hẹp của các xưởng in áp phích. Hệ thống mới được dựng để phủ đủ ba nhóm này.

Thử tại chỗ. Bảo tàng in rất nhiều loại ấn phẩm, nên cùng đội thiết kế của bảo tàng (do Marie d'Origny Lübecker phụ trách), A2 Type thử font ngay tại bảo tàng ở nhiều cỡ chữ và trên nhiều loại bề mặt, cho cả màn hình lẫn bản in.

Học được gì. Trước khi chọn hay vẽ font cho một thương hiệu, hãy mở lại những gì thương hiệu đã in: các nhóm chữ lặp lại qua nhiều năm chính là "giọng" mà người xem đã quen. Muốn nắm các thuật ngữ như chữ có chân, grotesque, chữ đơn cách hay độ đậm, xem bài các thuật ngữ về typography.

3. COLLINS gom Audacity, MuseScore và Ultimate Guitar dưới một bộ nhận diện lấy cảm hứng từ khuông nhạc

Đây là gì. Ngày 27/10, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện studio COLLINS làm cho Muse Group, công ty đứng sau các phần mềm và nền tảng âm nhạc Ultimate Guitar, MuseScore, Audacity và MuseClass, với hơn 400 triệu người dùng. Người chơi nhạc biết từng sản phẩm nhưng ít ai biết công ty mẹ: mỗi sản phẩm có diện mạo, giọng nói và cộng đồng riêng, còn thương hiệu Muse Group thì gần như im lặng.

Ý tưởng. COLLINS nhận thấy phần lớn người chơi nhạc không muốn thành ngôi sao, họ chỉ muốn chơi trôi chảy, nên định vị Muse Group là "Creative Fluency Company", công ty của sự trôi chảy trong sáng tạo. Hệ thống hình ảnh lấy cảm hứng từ hình học trừu tượng của trường phái Suprematism, các dòng kẻ ngang của khuông nhạc và chuyển động của sóng âm: những khối hình học sắc nét khớp vào các dòng kẻ như nốt nhạc, rồi giãn ra thành chuyển động trên màn hình.

Co giãn theo từng chỗ dùng. Theo Abduzeedo, mỗi khối hình học hoạt động như một "hợp âm thị giác": thu nhỏ được thành icon ứng dụng, kéo dài được trên sân khấu lễ hội hay slide ra mắt sản phẩm. Chữ không chân kiểu grotesk và lề rộng giữ bố cục gọn để khối hình có chỗ chuyển động. Khi áp vào Audacity, MuseScore và Ultimate Guitar, hệ thống không xóa nét riêng của từng sản phẩm mà cho chúng một điểm chung.

Học được gì. Với một thương hiệu mẹ có nhiều sản phẩm con, nhiệm vụ không phải phủ một lớp vỏ chung lên tất cả mà là tìm ngôn ngữ đủ linh hoạt để sống cạnh logo riêng của từng sản phẩm. Bài bộ nhận diện thương hiệu gồm những gì đi qua các phần của một bộ nhận diện và quy trình làm.

4. Span biến dấu bằng thành logo cho cơ quan nhân quyền bang Illinois

Đây là gì. Ngày 28/10, Tom May viết trên Creative Boom về bộ nhận diện mới mà studio Span ở Chicago làm cho Illinois Department of Human Rights (IDHR), cơ quan điều tra phân biệt đối xử trong việc làm, nhà ở, tài chính và nơi công cộng từ năm 1980. Theo Nick Adam, giám đốc thiết kế của Span, cơ quan lo người dân thấy mình cứng nhắc, quan liêu; mục tiêu là giúp người dân dễ thấy, dễ hiểu và dễ dùng quyền của mình.

Logo là một dấu bằng. Trong logo, hai dòng chữ lớn "Human" và "Rights" được nhấn mạnh; dòng nhỏ "Illinois Department of" nằm giữa vừa là phần mô tả vừa là chỗ nối. Hai dòng chữ lớn kẹp dòng nhỏ ở giữa tạo cảm giác như một dấu bằng, gợi sự công bằng trước pháp luật. "Dấu bằng cho chúng tôi cách để quyền con người hiện ra trước cả khi người ta đọc chữ", Adam nói. Chữ chính là HEX Franklin, đậm và mạnh; các dải ngang còn gợi tới sọc cờ và phong cách của Lester Beall, nhà thiết kế Chicago nổi tiếng với áp phích cho cơ quan điện khí hóa nông thôn Mỹ.

Một bộ công cụ để triển khai nhanh. Cảm hứng đến từ áp phích, biểu ngữ và tuyên ngôn của các phong trào dân quyền trước đây: những thứ làm ra để được nhìn thấy, hiểu và nhớ. Span dựng sẵn bộ mẫu cho mạng xã hội và thông báo khẩn (thông báo, ảnh, thông tin về quyền, sự kiện), cùng hệ thống cho sự kiện ngoài trời: băng rôn, cờ, phông chụp ảnh, khăn trải bàn, biển chỉ dẫn, slide trình chiếu và ấn phẩm in.

Học được gì. Một dấu câu quen thuộc có thể mang cả thông điệp nếu bố cục chữ đủ rõ. Khi dựng logo chữ, thử xem khoảng trống và nhịp các dòng chữ có tự tạo ra một hình mang nghĩa hay không, như dấu bằng ở đây.

5. Ballet National de Marseille: trang web coi màn hình như sân khấu, chữ làm phần việc chính

Đây là gì. Ngày 27/10, Abduzeedo phân tích trang web của Ballet National de Marseille, đoàn múa đương đại do nhóm (LA)HORDE dẫn dắt từ năm 2019. Trang do Tristan Bagot, Antoine Elsensohn và Goodthing Studio làm, được giới thiệu trên Hover States.

Bố cục và chữ. Bên trái là cột điều hướng cố định (News, Activités, Artistes, Agenda, Search) bằng chữ không chân đen rất lớn; bên phải là các thẻ nội dung viền nét đứt cuộn và chồng lên nhau theo kiểu "dính" (sticky). Tiêu đề không chân khoảng chữ khít đặt ngay trên phần thân chữ đơn cách (monospace) và đường link gạch chân. Theo Abduzeedo, tên các vở diễn được uốn thành vòng tròn bằng hiệu ứng 3D của CSS và quay khi rê chuột mà không làm trang giật.

Lịch diễn không giống bảng tính. Mỗi suất diễn nằm trên một hàng ngang toàn chiều rộng, ngăn bằng đường kẻ mảnh 1px, ghép giờ diễn bằng chữ đơn cách với tên nhà hát và thành phố khắp châu Âu.

Học được gì. Một trang web nhiều thông tin vẫn có cá tính nếu dựa vào tương phản chữ: một cỡ rất lớn cho điều hướng và tiêu đề, một kiểu đơn cách nhỏ cho thông tin, và đường kẻ mảnh thay cho các khung nặng.

AI và công nghệ

Etsy siết luật với sản phẩm làm bằng AI: mỗi tin đăng phải có ảnh thật chưa chỉnh sửa

Ngày 27/10, Tom May viết trên Creative Bloq về quy định mới mà Etsy, chợ trực tuyến cho đồ thủ công, công bố tuần trước: mỗi tin đăng bán phải có ít nhất một ảnh chưa chỉnh sửa của chính món hàng, chụp trên nền thật. Etsy cấm dùng công cụ tạo ảnh AI cho mẫu (pattern), công thức và hướng dẫn bán cho khách, cấm tin đăng do bot tạo; tranh làm bằng AI vẫn được bán nhưng phải ghi rõ để người mua biết mình mua gì. Bài dẫn lời nhà sáng tạo Kara Lynne: cô mua một mẫu móc len, mở file PDF ra mới thấy toàn bộ do AI tạo, đọc không hiểu và không khớp với sản phẩm hoàn thiện. Với người bán sản phẩm số như brush, mockup hay template, đây là lời nhắc: ảnh giới thiệu phải đúng thứ khách nhận được, và phần nào làm bằng AI thì nói rõ.

Genie 4: mô hình thế giới của Google tạo cảnh tương tác theo thời gian thực, có cả âm thanh

Ngày 27/10, Google công bố nghiên cứu Genie 4, một mô hình thế giới (world model) tạo ra cảnh mô phỏng mà người dùng điều khiển được theo thời gian thực. Bạn có thể dùng câu lệnh bằng lời để dịch chuyển máy quay, đổi thời tiết hay đưa nhân vật mới vào cảnh; mỗi thế giới tự sinh âm thanh đi kèm như tiếng môi trường, nhạc và lời thoại. Google nhắc tới làm phim, báo chí, game và sản xuất trong số các ngành có thể dùng. Hiện Genie 4 mới mở cho một nhóm nhỏ người thử nghiệm; Google cho biết mô hình "sắp có" cho thuê bao Google AI Ultra trong Project Genie và các đối tác dùng sớm qua Gemini API và AI Studio. ColorME chưa thử.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: bảng vẽ Android XPPen Magic Pro 13 kiêm màn hình vẽ và kiểu chữ Exemplar khắc lên đá cẩm thạch.