Tin sáng tạo quốc tế 10/10: Bảo tàng 3D miễn phí với khoảng 100.000 tác phẩm

Một bảo tàng 3D mã nguồn mở cho bạn đi qua lịch sử hội họa trên trình duyệt; Bigwords.page biến màn hình thành biển chữ; RizomUV 2027 ra mắt. Thêm AI và công nghệ: Google Playground, Whistle.

Bản tin ColorME Newsroom hôm nay nghiêng về những thứ mở trình duyệt là dùng được: một bảo tàng 3D để học lịch sử hội họa, một công cụ biến màn hình thành biển chữ, một trang giới thiệu font làm rất kỹ, và bản cập nhật lớn của phần mềm trải UV cho dân 3D. Phần AI và công nghệ có nền tảng làm game bằng câu lệnh của Google và một mô hình chuyển giọng nói thành chữ chỉ nặng 16,9 MB.

1. A Walkable History of Art: bảo tàng 3D miễn phí với khoảng 100.000 tác phẩm

A Walkable History of Art là một trang web cho bạn "đi bộ" qua lịch sử hội họa ngay trên trình duyệt. Dự án được giới thiệu trên Hacker News ngày 7/10 và mã nguồn được đưa lên GitHub từ ngày 5/10 với giấy phép MIT. Bạn không cần tạo tài khoản.

Cách dùng gồm ba bước: phóng to một giai đoạn trên dòng thời gian, chọn một họa sĩ, rồi bước vào phòng tranh 3D của người đó. Theo phần mô tả của tác giả, bảo tàng hiện có:

• 35 giai đoạn và truyền thống hội họa trải hơn một nghìn năm, gồm cả hội họa Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Ba Tư bên cạnh châu Âu.
• 572 họa sĩ và khoảng 100.000 tác phẩm. Bạn xem theo hai kiểu: Gallery Wall (dòng thời gian) hoặc Star Map, và tìm tên họa sĩ theo châu lục, quốc gia.
• Phòng tranh xếp theo năm, hoặc theo từng giai đoạn sáng tác nếu có ghi nhận (ví dụ thời kỳ Lam và thời kỳ Hồng của Picasso). Cuối phòng có cửa dẫn sang họa sĩ trước và sau đó.
• Nhãn tranh ghi kích thước khi có dữ liệu, và cho biết bức tranh đang hiện ở tỉ lệ thật, thu nhỏ hay phóng to. Bấm vào tranh để đọc về thời kỳ, trường phái, thể loại và xem những bức được vẽ cùng năm.

Phần Make a room cho bạn làm người giám tuyển: chọn tranh của nhiều họa sĩ theo thời kỳ, trường phái, thể loại, quốc gia hay bảo tàng, kéo thả thứ tự, chia tầng, rồi chia sẻ bằng một đường link. Ba bảo tàng được dựng sẵn để đi thử là Louvre, Rijksmuseum và National Gallery of Greece. Trên máy tính, bạn di chuyển bằng phím W A S D và nhìn bằng chuột; trên điện thoại, kéo để nhìn và chạm xuống sàn để đi.

Toàn bộ tiểu sử, thông tin và hình ảnh tác phẩm lấy từ Wikipedia, Wikidata và Wikimedia Commons. Tác giả ghi rõ trang chỉ dùng cho mục đích giáo dục, bộ sưu tập còn chưa đồng đều, và một số bức thiếu năm sáng tác, kích thước hoặc hình.

Vì sao đáng để ý: người học thiết kế và vẽ thường biết vài chục bức tranh nổi tiếng nhưng khó hình dung ai sống cùng thời với ai, trường phái nào nối sang trường phái nào. Một dòng thời gian đi vào được giúp bạn nhìn ra điều đó nhanh hơn đọc sách. Bạn có thể dùng nó để tìm tham chiếu bố cục, ánh sáng và màu cho bài tập, ví dụ khi học khóa học Digital Painting, rồi thử lấy bảng màu của một bức mình thích bằng công cụ tạo bảng màu.

Nguồn: A Walkable History of Art; mã nguồn trên GitHub.

2. Bigwords.page: biến mọi màn hình thành biển chữ, chỉ bằng một đường link

Bigwords.page xuất hiện trên Hacker News ngày 7/10 và được chú ý vì một ý tưởng rất gọn: gõ một câu, trang hiện câu đó to hết cỡ màn hình. Bạn không cần cài ứng dụng hay đăng nhập. Mọi thứ về tấm biển, từ nội dung đến màu và font, đều nằm trong chính đường link, nên gửi link cho ai thì người đó thấy đúng tấm biển ấy.

Theo tài liệu của trang, nội dung nằm sau dấu # của địa chỉ. Trình duyệt không gửi phần này lên máy chủ, vì vậy máy chủ không nhìn thấy và không lưu câu chữ của bạn. Những gì làm được:

• Trình soạn có xem trước: chọn một trong bảy font (System UI, Inter, Montserrat, Roboto Slab, Bebas Neue, JetBrains Mono, Caveat), màu nền, màu chữ, cỡ chữ tự vừa màn hình.
• Nhiều trang chiếu tự chuyển sau vài giây, chữ chạy ngang kiểu bảng tin, hiệu ứng nhấp nháy nhẹ.
• Đồng hồ đếm ngược theo thời lượng hoặc đến một ngày giờ cụ thể.
• Mã QR đi kèm, ví dụ để khách quét vào Wi-Fi của quán.

Vì sao đáng để ý: đây là một bài học nhỏ về chữ lớn. Khi chỉ còn vài chữ trên cả màn hình, bạn thấy ngay font nào đọc được từ xa, cặp màu nào đủ tương phản, và một dòng nên dài bao nhiêu. Nó cũng dùng được thật: biển đón khách ở sự kiện, đồng hồ đếm giờ trong lớp, bảng "đang họp" trên màn hình phụ. Nếu bạn làm biển để nhiều người đọc, hãy thử cặp màu trước bằng công cụ kiểm tra độ tương phản.

Nguồn: Bigwords.page; tài liệu tham số.

3. Timeless Type: trang giới thiệu font làm như một bộ sưu tập giao diện

Studio thiết kế Timeless vừa ra mắt trang giới thiệu bộ font riêng của mình, được Abduzeedo điểm ngày 8/10. Trang không dùng kiểu quen thuộc là bảng chữ cái và vài dòng mẫu. Thay vào đó, bộ font được đặt vào những thứ người ta thật sự thiết kế hằng ngày: thẻ theo dõi chuyến bay, trình phát podcast, bảng dung lượng của một dịch vụ lưu trữ, ô nhập tin nhắn, bìa hồ sơ kiến trúc bằng tiếng Pháp và các trang sách.

Bộ font có bốn nhánh hiện trên thanh điều hướng của trang là Sans, Grotesk, Serif và Text. Một mặt số lớn như mặt đồng hồ nằm bên phải, người xem cuộn hoặc kéo để xoay qua các mẫu. Theo Abduzeedo, trang còn có một khu "Customise" để đổi giữa Sans và Serif, chỉnh độ đậm, giãn chữ và giãn dòng ngay trên trình duyệt. Hiện trang chỉ có nút "Get access", chưa ghi giá hay giấy phép sử dụng.

Vì sao đáng để ý: đây là cách trình bày đáng học cho portfolio. Một bộ font, một bộ nhận diện hay một bảng màu thuyết phục hơn nhiều khi người xem thấy nó chạy trong sản phẩm thật, thay vì nằm trên nền trắng. Bạn có thể tập đúng bài này với font có sẵn: chọn một cặp bằng công cụ ghép cặp font, rồi dàn thử một thẻ giao diện nhỏ và một trang sách. Với chữ tiếng Việt, hãy kiểm tra font tiếng Việt trước khi dùng.

Nguồn: Timeless Type; bài điểm của Abduzeedo.

4. RizomUV 2027: giao diện tự sắp xếp, trải UV nhanh hơn và xem kết quả tức thì

Rizom-Lab đã phát hành RizomUV 2027, bản mới của phần mềm chuyên trải và xếp UV cho mô hình 3D, công đoạn "mở" bề mặt mô hình ra mặt phẳng để vẽ chất liệu. CG Channel đưa tin ngày 8/10 và lưu ý đây là bản lớn đầu tiên kể từ RizomUV 2025: hãng đổi cách đặt số nên không có bản 2026.

Theo trang tính năng của hãng, những thay đổi chính gồm:

• Không gian làm việc tùy biến: mọi bảng đều kéo, gắn, tách ra thành cửa sổ nổi hoặc đưa sang màn hình thứ hai được, và lưu lại thành preset cho từng việc như trải, xếp, kiểm tra.
• Thanh công cụ tự dựng: bấm chuột phải vào một nút để thêm nó lên thanh công cụ; cấu hình xuất được ra tệp để dùng chung trong studio.
• Tìm bằng Ctrl+K: gõ vài chữ để tìm công cụ hay thiết lập, phần mềm chỉ thẳng vị trí của nó trên giao diện.
• Xử lý nhanh hơn: các mảnh UV được trải song song trên toàn cảnh.
• Live Update: thêm hoặc bỏ một đường cắt là mảnh UV liên quan được tính lại ngay.
• Align Borders: tự nắn thẳng viền mảnh UV theo trục U và V để xếp khít hơn.
• Scene Outliner: gom đối tượng, vật liệu và nhóm đa giác của tệp OBJ, FBX về một chỗ, hợp với cảnh lớn nhiều chi tiết.

Bản này còn có công cụ phân bổ "ngân sách" texture và một lớp script để studio tự động hóa. Trang của hãng có nút dùng thử miễn phí; giá bán bạn xem trực tiếp ở đó.

Vì sao đáng để ý: trải UV là phần nhiều người mới học 3D ngại nhất, và cũng là phần quyết định chất liệu lên mô hình có sạch hay không. Blender và các phần mềm 3D lớn đều có công cụ UV sẵn, nên người mới chưa cần mua thêm. Nhưng nhìn một công cụ chuyên biệt làm gì (nắn thẳng viền, xem kết quả ngay khi đổi đường cắt) sẽ giúp bạn hiểu thế nào là một bản UV tốt.

Nguồn: Rizom-Lab: RizomUV 2027 Release Features; CG Channel.

AI và công nghệ

Google Playground: làm game bằng cách gõ mô tả

Ngày 7/10, Google giới thiệu Playground, một nền tảng thử nghiệm để tạo, chơi và chia sẻ game mà không cần biết lập trình. Bạn mô tả ý tưởng bằng lời trong một khung trò chuyện, bắt đầu từ trang trắng hoặc từ các gợi ý có sẵn, rồi chơi thử ngay. Muốn đổi vật lý, luật chơi, nhân vật hay bối cảnh thì gõ tiếp yêu cầu.

Game chạy trên trình duyệt nên chơi được trên cả điện thoại và máy tính. Khi xong, bạn giữ riêng, gửi link cho bạn bè hoặc đăng lên thư viện chung. Một số thể loại có bảng xếp hạng và chơi nhiều người. Google cho biết game đăng công khai phải qua bước kiểm tra an toàn. Sắp tới Playground sẽ nối với Unity Spark để làm game 3D ở mức chuyên nghiệp hơn; Unity Spark đang thử nghiệm và sẽ mở beta kín.

Điều cần biết: Playground mới mở cho người dùng tại Mỹ từ 18 tuổi, và mức được tạo game tùy theo gói Google AI đang dùng. Google chưa nói khi nào mở ở nước khác, nên người dùng ở Việt Nam hiện chưa dùng được.

Vì sao đáng để ý: khi phần lập trình được rút ngắn, thứ còn lại để phân biệt một game là ý tưởng, luật chơi và phần nhìn. Đó là việc của người thiết kế: nhân vật, bối cảnh, màu và giao diện.

Nguồn: Google: Introducing Playground.

Whistle: mô hình chuyển giọng nói thành chữ nặng 16,9 MB, chạy ngay trong trình duyệt

Công ty Cactus công bố Whistle ngày 2/10 và mô hình được bàn nhiều trên Hacker News trong tuần này. Đây là một mô hình nhận dạng giọng nói mở, gói trong một tệp 16,9 MB, chạy bằng CPU của chính thiết bị. Nó làm ba việc: chép lời từ đoạn âm thanh dài tối đa 30 giây, gắn mốc thời gian cho từng từ, và xuất dữ liệu đặc trưng của giọng nói cho lập trình viên.

Trang công bố có khung dùng thử: bấm micro, nói, và chữ hiện ra. Cactus cho biết lần bấm đầu sẽ tải mô hình về và âm thanh không rời khỏi máy của bạn. Whistle hiện nhận bảy ngôn ngữ: Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan và Ba Lan. Chưa có tiếng Việt.

Vì sao đáng để ý: mốc thời gian theo từng từ chính là thứ để làm phụ đề chạy theo lời nói trong video ngắn. Khi một mô hình như vậy nhỏ đến mức chạy trong một tab trình duyệt, các công cụ dựng video và làm phụ đề chạy ngay trên máy, không cần gửi âm thanh đi đâu, sẽ xuất hiện nhiều hơn.

Nguồn: Cactus: Whistle, Speech to Text in 16.9 MB.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME, và bản tin hôm qua có tin về Figma agent rời beta và bắt đầu tính AI credit. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.