Tin sáng tạo quốc tế 14/10: Michelangelus, font miễn phí từ nét chữ Michelangelo

Michelangelus, font miễn phí của Microsoft vẽ từ nét chữ Michelangelo: ColorME thử với tiếng Việt; Krita tháng 10; nhận diện Kokuyo của Kanaisasaki; tranh Louise Laborie. Thêm AI: Meta Muse Wonder, Firefox 158.

Bản tin ColorME Newsroom hôm nay mở đầu bằng một bộ font bạn có thể tải về và cài ngay: Michelangelus, kiểu chữ Microsoft phát hành miễn phí, vẽ từ nét chữ viết tay của Michelangelo. ColorME đã tải bộ font, đếm thử số chữ tiếng Việt có sẵn và gõ thử vài câu để bạn biết trước nên dùng nó vào việc gì. Tiếp theo là báo cáo tháng 10 của Krita, phần mềm vẽ miễn phí, với một phím tắt kẻ đường thẳng rất tiện; câu chuyện hai nhà thiết kế Nhật làm lại nhận diện cho chính công ty mình đang làm thuê; và tranh màu nước pha than chì của hoạ sĩ Pháp Louise Laborie. Phần AI và công nghệ có mô hình Muse Wonder của Meta và Firefox 158, bản đầu tiên của trình duyệt này đọc được ảnh JPEG XL mà không cần bật gì thêm.

1. Michelangelus: font miễn phí của Microsoft vẽ từ nét chữ Michelangelo

Trên Download Center của Microsoft vừa xuất hiện gói Michelangelus fonts, phiên bản 1.10, ghi ngày đăng 06/10/2026, nặng 399,8 KB. Trang tài liệu chữ của Microsoft (Microsoft Typography) cũng đã có mục riêng cho họ chữ này, cập nhật ngày 08/10. Đây là một kiểu chữ có chân (serif) gồm bốn kiểu: Regular, Italic, Bold và Bold Italic, do studio Ý studiogusto thiết kế. Theo các bản tin về dự án, đơn vị đặt hàng là Fabbrica di San Pietro, cơ quan của Vatican trông coi Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, nhân dịp tròn 400 năm ngày cung hiến nhà thờ (18/11/1626).

Có gì đáng chú ý. Điều thú vị với người học thiết kế là cách studiogusto mô tả quá trình làm. Họ không số hoá nguyên xi nét bút để ra một font viết tay, mà rút từ chữ của Michelangelo các nguyên tắc về tỉ lệ, nhịp điệu, khoảng đặc và khoảng trống, rồi dựng thành một kiểu chữ dùng được cho văn bản dài. Trên trang dự án, studio cho biết đã nghiên cứu hơn 300 bản viết tay. Chữ thường được dựng từ thư từ và chữ ký của ông. Chữ hoa thì lấy cảm hứng từ dòng chữ ông khắc trên tượng Pietà, tác phẩm duy nhất ông ký tên, và dòng chữ trên mái vòm nhà thờ. Bộ chữ có hơn 500 ký tự, kèm chữ ghép (ligature), chữ thay thế, phân số, mũi tên, ký hiệu tiền tệ và một nhóm ký hiệu tôn giáo như thánh giá hay Chi-Rho. Riêng kiểu Italic có thêm các dạng chữ mở đầu và chữ thay thế để gần với thư pháp hơn.

Cách lấy font. Theo trang tải về, gói này dành cho các ứng dụng Microsoft 365 và cả những ứng dụng không dùng được dịch vụ font đám mây của Microsoft 365. Hệ điều hành được ghi là Windows 10, Windows 11 và macOS, hoặc bất kỳ hệ nào cài được tệp OpenType. Bạn tải tệp zip, giải nén rồi cài bốn tệp .ttf như mọi font khác. Trong gói có kèm một tệp thoả thuận cấp phép (EULA). ColorME chưa đọc hết văn bản này, nên nếu định dùng font cho sản phẩm thương mại hoặc nhúng vào web, bạn hãy tự đọc tệp đó và trang hỏi đáp về phân phối font của Microsoft trước.

ColorME đã thử. Chiều 13/10, ColorME tải gói font từ Download Center. Tệp zip có đúng bốn tệp .ttf và một tệp EULA. Chúng tôi đọc bảng mã ký tự bên trong tệp Regular: font khai báo 411 mã ký tự và 519 hình chữ (hai kiểu nghiêng có 578 hình chữ). Với tiếng Việt, tin không vui: trong 74 chữ cái có dấu mà chúng tôi kiểm tra, font thiếu 48 chữ. Font có sẵn ă, â, đ, ê, ô và các nguyên âm mang dấu sắc, dấu huyền, dấu ngã đơn giản như á, à, ã, é, è, ó, ò, õ. Font không có ơ, ư, các chữ mang dấu hỏi, dấu nặng, và toàn bộ chữ hai tầng dấu như ấ, ề, ổ, ự. Trang Microsoft Typography cũng chỉ liệt kê các bảng mã Latin 1, Latin 2, Thổ Nhĩ Kỳ và Baltic, không có bảng mã tiếng Việt.

Khi gõ "Thiết kế đồ hoạ: chữ đẹp, bố cục rõ ràng", các chữ ế, ồ, ạ, ẹ, ố, ụ đều bị trình duyệt thay bằng font dự phòng. Vì vậy, ở thời điểm này Michelangelus hợp với tiêu đề tiếng Anh, tên riêng không dấu, số liệu, trích dẫn tiếng Ý hay tiếng Latin trong một bố cục cổ điển, chứ chưa dùng được cho đoạn văn tiếng Việt. Nếu bạn cần một font serif gõ đủ dấu, hãy xem danh sách font tiếng Việt ColorME đã kiểm tra từng chữ, hoặc thử ghép cặp bằng công cụ phối font.

Bài học cho người học chữ. Dự án này là ví dụ đẹp cho một bài tập quen thuộc ở các lớp typography: quan sát một nét chữ viết tay, tìm ra thứ lặp lại (góc nghiêng, độ mở của nét cong, tỉ lệ thân chữ) rồi tách nó khỏi những chỗ ngẫu nhiên. Bạn có thể làm bản thu nhỏ của bài tập ấy: chọn chữ viết của một người thân, viết lại mười chữ cái theo đúng ba quy tắc bạn rút ra, rồi so với bản gốc.

Nguồn: trang tải Michelangelus trên Microsoft Download Center, Microsoft Typography, trang dự án của studiogusto; bối cảnh đặt hàng theo Finestre sull'Arte (10/10) và Creative Bloq (13/10).

2. Krita tháng 10: giữ phím V để kẻ đường thẳng, gradient có thêm kiểu dither Bayer

Krita là phần mềm vẽ và minh hoạ mã nguồn mở, miễn phí, chạy trên Windows, macOS và Linux. Ngày 10/10, nhóm phát triển đăng báo cáo tháng 10/2026, tổng hợp những gì vừa phát hành và những gì đang nằm trong các bản thử nghiệm. Với người đang học vẽ số, đây là cách nhanh nhất để biết phần mềm mình dùng sắp có gì.

Đã phát hành: Krita 5.3.4.1. Đây là bản vá nóng chỉ sửa một lỗi, nhưng là lỗi quan trọng với người làm màu: ở bản trước, việc gán hồ sơ màu (display profile) cho màn hình không có tác dụng. Nếu bạn đã cân màu màn hình và thấy màu trong Krita lệch sau lần cập nhật gần đây, hãy lên bản này.

Đang thử nghiệm ở bản Krita Next. Mấy thay đổi dưới đây nằm trong bản phát triển (5.4.0/6.1.0, nhóm ghi rõ là chưa ổn định), nên chỉ cài nếu bạn muốn thử, đừng dùng cho bài đang làm dở:

• Thước thẳng tạm thời. Giữ V rồi nhấn chuột trái, Krita tạo một thước tạm và nét cọ bám theo đường thẳng đó. Giữ thêm Shift thì đường thẳng bắt theo từng nấc 15 độ. Tổ hợp V + chuột trái trước đây được gán mặc định cho việc gọi công cụ Line.
• Gradient có dither Bayer. Công cụ Gradient thêm lựa chọn dither theo ma trận Bayer, bên cạnh ô Dither cũ (nay được gọi đúng tên là Blue Noise). Dither giúp dải chuyển màu bớt bị sọc; kiểu Bayer còn cho ra hoa văn chấm đều rất hợp với tranh pixel và phong cách retro.
• Đổi bộ lọc trên filter layer có sẵn. Bạn mở Properties của một filter layer hoặc filter mask và đổi sang bộ lọc khác, không phải xoá đi tạo lại.
• Tệp PSD giữ thêm trạng thái. Khi lưu và mở tệp PSD, Krita ghi nhớ nhóm layer đang thu gọn hay mở, và layer nào đang khoá. Điều này có ích khi bạn chuyển tệp qua lại với người dùng Photoshop.
• Quay lại quá trình vẽ đầy đủ hơn. Bảng Recorder nay ghi được cả lúc bạn dùng công cụ chọn vùng, Crop, Text và Move.
• Ô nhập mã màu hex cập nhật ngay khi bạn gõ và tự bỏ khoảng trắng thừa khi dán mã màu vào.

Ngoài ra, các bản Krita 6 đã chuyển sang nền Qt 6.11, phần xử lý cảm ứng và trackpad được viết lại, và hộp tạo đầu cọ (brush tip) từ ảnh được gộp về một chỗ. ColorME chưa cài bản Krita Next để thử các tính năng này; phần trên là theo báo cáo của nhóm phát triển.

Thử thách vẽ tháng 10. Diễn đàn Krita-Artists mỗi tháng có một đề bài chung. Đề tháng này là "Costume / Disguise" (hoá trang, cải trang), kèm thử thách phụ: đặt tranh vào một khung không phải hình chữ nhật. Tham gia một đề bài có hạn nộp là cách tốt để giữ nhịp luyện tập; nếu bạn mới bắt đầu vẽ trên máy, khoá Digital Painting của ColorME đi từ những bước đầu tiên.

Nguồn: Krita Monthly Report, October 2026.

3. Kanaisasaki: hai nhà thiết kế in-house làm lại nhận diện cho chính công ty mình

Phần lớn các bộ nhận diện lớn được giao cho agency bên ngoài. Trường hợp của Kokuyo, hãng văn phòng phẩm và nội thất văn phòng Nhật Bản, thì ngược lại. Trong bài giới thiệu đăng ngày 13/10, Creative Boom kể chuyện Aki Kanai và Taku Sasaki, hai giám đốc nghệ thuật đã làm ở Kokuyo 17 năm, được giao thiết kế lại toàn bộ nhận diện doanh nghiệp của hãng; dự án được công bố cuối năm ngoái. Hai người hoạt động chung dưới tên Kanaisasaki và song song nhận việc cho khách hàng bên ngoài.

Bộ nhận diện. Trung tâm là một logo chữ đen, nét đậm. Theo mô tả của Creative Boom, logo được đặt trên các dải sọc chéo màu xanh dương, rồi lặp lại thành hoạ tiết và đổi màu qua xanh bạc hà, hồng, xanh nhạt trên biển hiệu toà nhà, túi giấy, phong bì, danh thiếp và mũ. Hai nhà thiết kế nói họ đang xây một hệ thống sinh ra nhiều thiết kế khác nhau từ những quy tắc đơn giản nhưng linh hoạt, để nhận diện theo kịp, có lúc còn đi trước, sự thay đổi của công ty.

Cách hai người làm việc. Một người bắt đầu, cả hai cùng xem và trao đổi, người kia chỉnh tiếp, rồi tệp được chuyền qua lại cho tới khi xong. Theo họ, làm theo cặp giúp mỗi người bước ra khỏi góc nhìn riêng và giữ được sự khách quan. Họ cũng luôn chạy song song dự án cho khách và dự án cá nhân, vì kinh nghiệm từ hai phía bổ sung cho nhau.

Dự án Ready Made+ cho thấy mặt thử nghiệm của bộ đôi. Đá Aji thường được dùng làm bia mộ và vật liệu xây dựng, và quá trình gia công để lại rất nhiều mảnh thừa. Kanaisasaki thiết kế đồ hoạ riêng cho từng mảnh, biến phần bỏ đi thành vật người ta muốn giữ. Điều này khớp với điều họ nói về công việc ở một hãng sản xuất: tìm kiểu thiết kế đồ hoạ mà người ta muốn sở hữu và dùng hằng ngày, thay vì chỉ là quảng cáo truyền tin trong chốc lát.

Vì sao đáng đọc. Nhiều bạn mới ra trường coi in-house là lựa chọn kém hấp dẫn hơn agency. Câu chuyện này cho thấy một hướng khác: ở lâu trong một công ty, hiểu sản phẩm đến từng chi tiết, và vẫn giữ một thực hành độc lập để không bị đóng khung. Về mặt nghề, hãy để ý cách một logo chữ rất đơn giản vẫn tạo ra cả một hệ thống nhờ quy tắc sọc và màu.

Nguồn: Creative Boom (13/10), trang của Kanaisasaki.

4. Louise Laborie: màu nước, than chì và những nơi "ở giữa" của nước Mỹ

Louise Laborie là hoạ sĩ minh hoạ và tác giả truyện tranh người Pháp, sống và làm việc tại Paris. Cô tốt nghiệp trường Arts Décoratifs Paris, từng học trao đổi tại Parsons ở New York, và theo trang giới thiệu của cô, chính ở đó cô mê tác phẩm của các hoạ sĩ truyện tranh Mỹ. Cô đã xuất bản hai cuốn truyện tranh ở nhà Sarbacane: "Morgane Fox" (2022) và "Rock'n'roll Suicide" (2025). Ngày 12/10, Creative Boom đăng bài giới thiệu loạt tranh của cô về nhà nghỉ ven đường, xa lộ, sân trượt ván lúc chạng vạng.

Đề tài. Laborie nói cô bị cuốn hút bởi các không gian chuyển tiếp: nhà ga, con đường, sân bay, những nơi không hẳn là thành phố cũng không hẳn là nông thôn. Nhân vật của cô cũng vậy: những thiếu niên không còn là trẻ con mà chưa thành người lớn. Tranh thường dừng ở khoảnh khắc yên lặng ngay trước khi có chuyện xảy ra, giống một khung hình phim: chiếc xe đỗ mở cửa bên trạm xăng, một người ngồi dưới gầm cầu, nhóm bạn xem phim chiếu lên tường nhà.

Quy trình, rất đáng học. Cô phác bằng bút chì màu, rồi vẽ lại một bản chi tiết, can sang giấy màu nước loại dày, lên màu nước, sau đó mới thêm than chì và phun keo giữ nét. Trang giới thiệu của cô gọi đây là màu nước được nhấn bằng than chì, dùng than để đẩy tương phản. Cô tự nhận là người cầu toàn, muốn mọi thứ được nghĩ kỹ trước khi bắt đầu, và có một nghi thức nhỏ: làm ướt giấy rồi căng lên bảng để giấy không cong. Cô cũng kể có khi phải vẽ lại nhiều lần, hoặc nhận ra ý tưởng ban đầu chưa đủ mạnh.

Gợi ý luyện tập. Hãy nhìn cách cô dùng ánh sáng: mỗi tranh chỉ có một hoặc hai nguồn sáng rõ (chùm đèn máy chiếu, vệt hoàng hôn), phần còn lại chìm vào mảng tối của than. Bạn có thể thử ngay với bất kỳ chất liệu nào, kể cả vẽ số: chọn một góc phố quen lúc 6 giờ chiều, giới hạn ba màu chính, và quyết định trước ánh sáng đến từ đâu rồi mới vẽ.

Nguồn: Creative Boom (12/10), trang giới thiệu của Louise Laborie.

AI và công nghệ

Meta ra Muse Wonder: mô hình thiên về "trợ lý tự làm việc", trước mắt cho lập trình viên và người đăng ký

Ngày 12/10, Meta giới thiệu dòng mô hình Muse Wonder gồm hai bản, Muse Wonder và Muse Wonder Full, và gọi đây là các mô hình mạnh nhất của hãng cho những tác vụ kiểu trợ lý (agent) trong đời sống và công việc. Hai khái niệm Meta nhấn mạnh là Active Memory, tức ghi nhớ bối cảnh quan trọng về người dùng qua nhiều cuộc trò chuyện và tự gọi lại đúng lúc, và Active Focus, tức bám đuổi một mục tiêu khó, thử cách khác khi vướng, hỏi lại khi cần và xin xác nhận trước những hành động quan trọng.

Với người làm thiết kế, điều cần biết là đây không phải mô hình tạo ảnh. Các ví dụ Meta trình diễn gồm dựng một trò chơi 3D chơi được từ ảnh đầu vào, hay tự thiết kế và đặt in quà tặng dựa trên ảnh thật trên một trang Instagram cá nhân. Về cách dùng: theo Meta, Muse Wonder hiện có qua Meta Model API và công cụ lập trình Muse Code, bản Full dành cho người đăng ký Muse Code. Mô hình sẽ sớm chạy trong ứng dụng Muse, trước hết cho người dùng trả phí. Meta nói về sau sẽ dùng Muse Wonder để phát triển các mô hình chuyên biệt cho mọi người dùng, nhưng không nêu mốc thời gian. ColorME chưa thử mô hình này; các kết quả đo lường trong bài công bố là số liệu của chính Meta.

Nguồn: bài công bố của Meta (12/10).

Firefox 158 đọc được ảnh JPEG XL mặc định

Firefox 158 phát hành ngày 13/10. Theo ghi chú dành cho lập trình viên của Mozilla trên MDN, định dạng ảnh JPEG XL (đuôi .jxl) nay được bật mặc định, và trình duyệt tự báo cho máy chủ rằng nó nhận được loại ảnh này. MDN mô tả JPEG XL là định dạng ảnh raster không mất phí bản quyền, hỗ trợ nén mất dữ liệu lẫn không mất dữ liệu, nền trong suốt, ảnh động và HDR, và có thể chuyển một tệp JPEG sẵn có sang mà không giảm chất lượng.

Tuần trước, bản tin 09/10 của ColorME đã ghi nhận Chrome 155 đọc được JPEG XL. Thêm Firefox, định dạng này tiến gần hơn tới chỗ dùng được trên web thật. Dù vậy, khi xuất ảnh cho website bạn vẫn nên giữ một bản WebP hoặc JPEG dự phòng, vì người dùng trình duyệt cũ còn nhiều. Lúc chúng tôi viết bài, trang ghi chú phát hành cho người dùng của Firefox 158 chưa đăng nội dung, nên các thay đổi khác của bản này chưa được nêu ở đây. ColorME chưa cài Firefox 158 để tự kiểm tra.

Nguồn: Firefox 158 release notes for developers (MDN).

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: Doory, trình thiết kế mã nguồn mở kiểu Canva và Apple thêu tay logo cầu vồng cho thư mời sự kiện 13/10. Mỗi tin là phần tóm tắt do ColorME tự viết; hình ảnh thuộc về các đơn vị được ghi dưới từng hình, và chi tiết đầy đủ nằm ở nguồn gốc được dẫn dưới từng tin.