Tin sáng tạo quốc tế 05/11: Rosco Jr, kiểu chữ hình học đậm của TypeMates với chữ hoa thấp, chữ thường rộng và trục nghiêng ngả cả về phía sau

Kiểu chữ Rosco Jr của TypeMates; bộ nhận diện BMG của Wolff Olins; sách 1,000 Marks của Pentagram; font AI và Comic Sans. AI: GIMP 3.2.8, CozyBlanket Pro.

Bản tin ColorME Newsroom thứ Năm này mở đầu bằng một kiểu chữ mới: Rosco Jr của xưởng chữ TypeMates, một kiểu chữ hình học không chân rất đậm, chữ hoa thấp, chữ thường rộng và những vòng tròn cố tình hơi lệch. Tiếp theo là bộ nhận diện mới của công ty âm nhạc BMG do Wolff Olins làm, cuốn sách 1,000 Marks gom một nghìn logo của Pentagram, và câu chuyện "font AI" đang bị so với Comic Sans. Phần AI và công nghệ có GIMP 3.2.8, CozyBlanket Pro làm lại lưới 3D bằng AI chạy trên máy, và add-on làm tóc BGEN Hair cho Blender.

1. Rosco Jr: TypeMates làm kiểu chữ hình học đậm, chữ hoa thấp, chữ thường rộng và trục nghiêng ngả cả về phía sau

Đây là gì. Ngày 04/11, Abduzeedo giới thiệu Rosco Jr, kiểu chữ mới của TypeMates, xưởng chữ (type foundry). TypeMates tự mô tả Rosco Jr là một kiểu "geo-grotesque" nảy, kêu và hơi điên. Đây không phải bản phục dựng Erbar hay Renner, hai kiểu chữ hình học kinh điển của thập niên 1930, mà dựa trên dạng mà các kiểu chữ ấy biến thành ở thời sắp chữ bằng ảnh (phototypesetting): những bản dùng cho tiêu đề như Fette Kabel và Futura Maxi đã làm chữ hoa thấp đi và cắt ngắn phần nét lên (ascender).

Chữ thường gánh cả từ. TypeMates giữ lại sự nén đó: chữ hoa gọn và thấp, chữ thường rộng, chiều cao chữ x (x-height) lớn. Theo Abduzeedo, vì chữ hoa ngồi thấp nên không tranh chỗ với chữ thường; phần chữ thường mới là thứ mang sức nặng của cả từ. Ở các phần tròn như dấu chấm, bụng chữ và lòng chữ (counter), vòng tròn được làm "nảy" theo hình elip, co giãn để luôn hơi lệch thăng bằng. Chính độ lệch nhỏ này giữ cho một kiểu chữ hình học rất đậm không trông như được dập bằng máy.

Trục nghiêng chạy cả hai chiều. Rosco Jr có trục biến thiên (variable axis) cho độ nghiêng, chạy từ nghiêng phải (italic) sang tận nghiêng ngược về sau (backslant). Abduzeedo nhận xét kiểu nghiêng ngược hiếm gặp ở chữ hình học, và nó cho người thiết kế thêm một "giọng" thứ hai trong cùng một họ chữ mà không đổi bộ khung của mặt chữ. Các bộ ký tự thay thế (stylistic set) đổi thái độ của chữ: chữ a hai tầng, số 3 kiểu nhân văn (humanist), và chữ k, chữ r mà xưởng chữ gọi là kiểu "brutalist".

Dùng ở đâu. TypeMates nói rõ chỗ của kiểu chữ này: thương hiệu lớn, bao bì cần nổi trên kệ, tiêu đề lớn, tiêu đề phụ (H2) và nhãn giao diện cần độ đậm. Chữ vẫn đậm "ngay cả ở các độ đậm mảnh", nên các kiểu mảnh vẫn đọc như chữ tiêu đề chứ không phải chữ cho đoạn văn. Bản phát hành đi kèm một tờ chữ chuyển dán (dry-transfer) bản giới hạn, gợi lại loại chữ cà dán của đúng thời kỳ đã cho Rosco Jr phần nét lên bị cắt ngắn. Nếu bạn mới làm quen với các khái niệm như chiều cao chữ x, lòng chữ hay nét lên, bài các thuật ngữ về typography trong thiết kế đồ họa trên Blog ColorME giải thích từng từ.

2. BMG: Wolff Olins giữ chữ cũ, thêm biểu tượng nút play ghép từ tam giác và cặp màu xanh chanh với xám

Đây là gì. Ngày 03/11, Abduzeedo giới thiệu bộ nhận diện mới của BMG, công ty âm nhạc thành lập năm 2008, do studio Wolff Olins thực hiện. BMG nay đã thành một công ty toàn cầu; ban lãnh đạo mới và công nghệ mới là dịp để làm mới hình ảnh. Wolff Olins giữ nguyên logo chữ (wordmark) cũ để giữ sự ổn định, rồi thêm một biểu tượng đặt cạnh: một hình tròn nhiều mặt ghép từ những tam giác sắc, đọc được cùng lúc là nút play, chuyển động về phía trước và một hệ sinh thái kết nối.

Một biểu tượng làm phần lớn việc. Biểu tượng này lặp lại trên áp phích, thiệp mời và màn hình, có khi rất lớn màu bạc trên nền xanh chanh, có khi nhỏ và lặng lẽ ở góc một tấm thiệp xám. Abduzeedo cho rằng bộ nhận diện đứng vững ở cả hai cỡ vì hình dáng biểu tượng rất riêng. Bảng màu gồm xanh chanh rực (Limelight), xanh đen sâu (Midnight) và các màu trung tính ánh kim.

Chữ chạy ở hai giọng. Tiêu đề áp phích dùng chữ in hoa rộng, rất đậm, xếp các dòng sát nhau lấp kín khung. Ngược lại, chữ nhỏ trên thiệp mời xám chuyển sang kiểu có chân thanh mảnh, khoảng cách dòng rộng, kèm một cụm logo BMG nhỏ ở góc. Một bộ ô biểu tượng bo góc đặt tam giác, hình tròn chia đôi, chấm tròn và hình vuông màu xanh chanh trên cùng một nền xám: hệ thống được dựng từ một bộ chi tiết nhỏ, sắp lại thế nào cũng không mất tính cách.

Mang vào sản phẩm. Màn hình ứng dụng quản lý bản quyền xuất bản chuyển sang nền tối, có tiêu đề PUBLISHING, biểu đồ xanh chanh và danh sách sao kê, đưa đúng cặp xanh chanh với xám vào giao diện. Bài học cho người học nhận diện: một biểu tượng có hình dáng thật riêng có thể thay cho nhiều quy tắc phức tạp. Bài biểu tượng là gì và vì sao thương hiệu cần nó trên Blog ColorME nói thêm về vai trò này.

3. 1,000 Marks: Pentagram gom một nghìn logo vào một cuốn sách dày như viên gạch, áo sách mở ra thành áp phích A2

Đây là gì. Cũng ngày 03/11, Abduzeedo giới thiệu thiết kế cuốn 1,000 Marks của Pentagram. Năm 2010, Pentagram từng ra cuốn Marks nhỏ màu đỏ, gom 400 biểu tượng và logo chữ do các partner vẽ từ năm 1962. Mười lăm năm sau, studio làm cùng nhà xuất bản Thames & Hudson và nhánh chuyên sách thiết kế Unit Editions, nâng kho lưu trữ lên đủ một nghìn logo, chia thành ba ấn bản.

Bìa không có logo nào. Đặt một nghìn logo lên một trang bìa rất dễ thành nhiễu. Pentagram giải bài này theo hai cách. Bản của studio và bản phát hành của Thames & Hudson bỏ hết logo khỏi mặt ngoài, chỉ dập tên sách bằng chữ có chân màu trắng, chữ "by" in nghiêng, trên bìa bọc vải đỏ đặc trưng của Pentagram. Bên trong, mỗi trang chỉ có một logo, màu đen hoặc trắng, in trên giấy gấp đôi kiểu French fold. Sách dày gần bằng chiều ngang, nên cầm lên giống một viên gạch.

Ba màu Pantone in chồng. Ấn bản giới hạn của Unit Editions bọc sách bằng một chiếc áo gấp kiểu French fold, mở ra thành áp phích khổ A2. Cả một nghìn logo được chia vào hai khung chữ nhật cao hai bên một dải gáy trắng, in chồng bằng ba mực Pantone: hồng huỳnh quang, đỏ cam tươi và đỏ thẫm. Theo Abduzeedo, các logo của 92Y, Noguchi, Trussardi hay The Tonight Show chồng lên nhau thành lớp đỏ trên hồng trong suốt mà không bị bẩn màu, mọi chỗ chồng vẫn sắc nét.

Gợi ý cho người học. Trong lời giới thiệu, partner Angus Hyland viết rằng công cụ cứ thay đổi, nhưng vẽ một logo bền với thời gian cho khách hàng thì không dễ hơn chút nào. Lật một cuốn tổng hợp logo như thế này là cách luyện mắt rất tốt; nếu bạn đang tập vẽ logo, bài 7 nguyên tắc thiết kế logo đơn giản mà đẹp là điểm bắt đầu.

4. "Font AI" trên áp phích: nét cọ đậm, hơi nghiêng lên, và vì sao người ta đem nó so với Comic Sans

Đây là gì. Ngày 03/11, Creative Bloq viết về một kiểu chữ mà người dùng mạng xã hội cho là dấu hiệu nhận ra áp phích làm bằng AI: nét cọ mạnh, hơi xếch lên, to và "hét". Áp phích AI kiểu này xuất hiện ngày càng nhiều ở quán cà phê, nhà hàng, bảng tin địa phương, và người ta bắt đầu so kiểu chữ ấy với Comic Sans.

Vì sao AI cứ ra cùng một kiểu. Tác giả bài viết đưa câu hỏi cho chính ChatGPT và chép lại câu trả lời: các mô hình tạo ảnh học từ rất nhiều áp phích, quảng cáo và ảnh thumbnail YouTube có chữ hoa to, kết cấu sờn và màu rực, nên khi được yêu cầu "kịch tính", AI tái tạo đúng các mẫu quen thuộc đó. Nó không chọn một font có thật, mà vẽ ra chữ "giống" kiểu ấy. Kiểu chữ vốn muốn trông thủ công và nổi loạn nay phổ biến đến mức nhìn là biết máy làm.

Comic Sans thì khác. Bài dẫn lời Mandy Roscoe, chuyên gia biển hiệu và in ấn của Carrick Signs: Comic Sans được tạo ra để giải một bài toán giao tiếp cụ thể, mô phỏng lời nói viết tay trong truyện tranh, "không phải để trang trí thông báo chính thức". Vấn đề không nằm ở font mà ở việc dùng sai ngữ cảnh. Với người làm thiết kế, đây là lời nhắc: chọn chữ theo thông điệp và đối tượng đọc, đừng theo kiểu mặc định của công cụ. Bài font chữ nghệ thuật, cách điệu cho logo và poster có thêm gợi ý chọn chữ tiêu đề.

AI và công nghệ

GIMP 3.2.8: bản bảo trì sửa lỗi, công cụ chữ hỗ trợ tốt hơn ngôn ngữ viết từ phải sang trái

Ngày 02/11, nhóm phát triển công bố GIMP 3.2.8, bản bảo trì thứ tư của dòng 3.2 ra mắt tháng 3/2026, theo tin của OMG! Ubuntu. Không có tính năng lớn: bộ lọc Add Border nay tạo được viền bán trong suốt theo màu bạn chọn; công cụ chữ hỗ trợ tốt hơn các ngôn ngữ viết từ phải sang trái; lỗi sao chép vùng chọn không phải hình chữ nhật trên layer nằm trong nhóm layer đã được sửa; công cụ Levels không còn báo sai giá trị khi lấy màu lúc đang dùng bộ lọc không phá hủy (non-destructive). Bản này cũng lưu đệm tốt hơn cho gradient cỡ lớn, tải được ảnh HEIF lớn hơn và vá một số lỗ hổng bảo mật trong các thư viện đi kèm. GIMP có bản cho Windows, macOS và Linux. Nếu bạn chưa dùng GIMP bao giờ, xem bài GIMP là gì, cài đặt và làm quen.

CozyBlanket Pro: làm lại lưới 3D (retopology) với AI chạy ngay trên máy, không cần mạng

Ngày 03/11, 80 Level đưa tin Sparseal, hãng làm CozyBlanket, Uniform và Wafer, ra mắt CozyBlanket Pro cho Windows và macOS. Đây là ứng dụng riêng chứ không phải bản nâng cấp của CozyBlanket. AI trong ứng dụng liên tục so lưới nhiều đa giác với lưới ít đa giác và gợi ý cách sửa topology theo thời gian thực: lấp vùng bằng tứ giác, đổi đường đi của vòng cạnh (edge loop), đặt cực (pole). Ứng dụng còn dùng được như công cụ trải UV riêng và bake màu đỉnh, normal map, ambient occlusion. Theo nhà phát triển, mọi mô hình AI chạy trên máy và hoạt động không cần mạng. Có thể tải về dùng thử, nhưng cần giấy phép để lưu và xuất file.

BGEN Hair: add-on Blender chải, tết, mô phỏng tóc rồi xuất ra sợi, ống hoặc thẻ tóc cho game

Cũng ngày 03/11, 80 Level giới thiệu BGEN Hair của M2ky. Bạn chải tóc một lần rồi chọn xuất ra sợi (cho phim), ống (cho phong cách cách điệu) hoặc thẻ tóc (cho game engine). Có thể vẽ đường rẽ ngôi thẳng lên da đầu, dùng nét chải để định hướng, có bảng riêng cho tóc tết, hệ trọng lực mô phỏng trực tiếp trong viewport, shader tóc riêng và thư viện kiểu tóc tải ngay trong Blender. Add-on thay cho ba add-on cũ BGEN Groom, Flow và Card, dùng được từ Blender 4.5, và mọc được cả lông vũ, vảy, hạt hay cỏ. 80 Level cũng nhắc Blender 5.3 dự kiến phát hành ngày 10/11. Người mới có thể bắt đầu từ hướng dẫn học thiết kế 3D trên Blender cho người mới.

Đọc thêm

Tin sáng tạo quốc tế được cập nhật mỗi ngày trong mục Newsroom của Blog ColorME. Hai bản tin gần nhất: Momotaro, bao bì cà phê cho mẻ rang nhỏ và Swiss Post Sans, kiểu chữ mới của bưu điện Thụy Sĩ.