Tutorial · 17/10/2026
Vẽ tranh acrylic cho người mới: dụng cụ, kỹ thuật, bài đầu tiên
COLOR ME17/10/2026 · 8 phút đọc · 3 lượt xem
Tranh acrylic là gì, khác màu nước và sơn dầu thế nào, dụng cụ cần chuẩn bị, 5 kỹ thuật cơ bản (lót nền, vẽ lớp, hoà màu ướt, đắp dày, láng mỏng) và bài hoàng hôn đầu tiên.
Trả lời nhanh: Tranh acrylic là tranh vẽ bằng màu acrylic, loại màu gốc nước khô nhanh, sau khi khô thì không còn tan trong nước. Tuỳ pha nhiều hay ít nước, acrylic có thể trông như màu nước, như bột màu gouache hay như sơn dầu, và vẽ được trên giấy, canvas, gỗ và nhiều bề mặt khác. Với người mới, bộ cần có chỉ gồm vài tuýp màu cơ bản, 3 cây cọ, một tấm canvas hoặc giấy dày, bảng pha màu và một cốc nước.
| So với | Acrylic khác ở đâu |
|---|---|
| Màu nước | Acrylic đục, màu nước trong; muốn sáng hơn thì acrylic thêm trắng, màu nước thêm nước; acrylic khô rồi không gỡ màu lại được |
| Sơn dầu | Acrylic khô nhanh hơn nhiều, rửa cọ bằng nước và xà phòng, không cần dung môi |
| Gouache | Cùng đục, nhưng acrylic khô là chống nước, không tan lại |
Nguồn: Wikipedia: Acrylic paint.
Acrylic đắp dày bằng dao vẽ: cánh hoa nổi khối, bắt sáng.
Tranh minh hoạ trong bài là tranh acrylic thật của các hoạ sĩ, mình tìm qua Pinterest và truy về trang của họ; tên tác giả và nguồn ghi ngay dưới mỗi bức, bản quyền thuộc về tác giả.
Màu acrylic là gì?
Theo Wikipedia, màu acrylic là loại sơn khô nhanh, gồm bột màu trộn trong nhũ tương polymer acrylic. Phần lớn màu acrylic là màu gốc nước nhưng trở nên chống nước khi khô. Nhựa acrylic do nhà hoá học Đức Otto Röhm phát minh; màu acrylic cho hoạ sĩ bắt đầu được dùng từ thập niên 1940 và phổ biến dần sau đó.
Màu học sinh và màu hoạ sĩ
Wikipedia chia màu acrylic bán trên thị trường thành hai cấp:
| Cấp | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| Artist (chuyên nghiệp) | Nhiều bột màu nhất, ít đổi màu khi pha hay khi khô, bền với nước, tia UV và oxy | Tranh để lâu, tranh bán |
| Student (học sinh) | Cách dùng tương tự nhưng ít bột màu hơn, công thức rẻ hơn, ít màu hơn; màu đắt thường được thay bằng "hue" | Tập vẽ, thử kỹ thuật |
Theo độ đặc, "heavy body" là loại màu đặc, giữ được vệt cọ và vệt dao, hợp vẽ đắp dày; loại lỏng hơn hợp vẽ mảng mỏng, láng màu.
Dụng cụ vẽ tranh acrylic cho người mới
| Dụng cụ | Gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Màu | Trắng (tuýp to), đen, vàng chanh, đỏ, xanh dương, có thể thêm nâu đất | Pha được gần hết các màu khác; trắng hết nhanh nhất |
| Cọ | Một cọ dẹt to, một cọ dẹt vừa, một cọ tròn nhỏ | Cọ sợi tổng hợp chịu được acrylic |
| Bề mặt | Canvas căng khung, bảng canvas hoặc giấy vẽ acrylic dày | Acrylic bám được nhiều bề mặt (Wikipedia) |
| Lót nền | Gesso acrylic nếu bề mặt chưa lót | Gesso tạo nền bám màu, chống thấm màu vào bề mặt |
| Bảng pha | Khay nhựa, đĩa sứ hoặc giấy nến | Màu khô nhanh trên bảng, mỗi lần chỉ nặn ít |
| Nước và giẻ | Hai cốc nước: một rửa, một sạch để pha | Rửa cọ ngay bằng xà phòng và nước (Wikipedia) |
| Dao vẽ (tuỳ chọn) | Một dao vẽ hình giọt nước | Cho kỹ thuật đắp dày |
Về gesso: Wikipedia ghi gesso acrylic là hỗn hợp bột trắng, chất độn và nhựa acrylic phân tán trong nước; gesso tạo nền cho màu bám, ngăn màu thấm vào bề mặt (Wikipedia: Gesso). Canvas mua sẵn thường đã lót, bạn xem trên nhãn.
Muốn chọn đủ bộ màu cơ bản và cách pha, xem thêm bài pha màu gì ra màu gì; bạn cũng có thể thử tỉ lệ pha trên bảng pha màu online của ColorME trước khi pha thật.
5 kỹ thuật acrylic nên biết
1. Lót màu nền (underpainting)
Wikipedia định nghĩa underpainting là lớp màu đầu tiên trên nền, làm cơ sở cho các lớp sau, thường đơn sắc để định sáng tối trước. Với acrylic khô nhanh, đây là bước rất hợp: phủ mảng lớn bằng cọ to, chưa cần chi tiết, chờ khô vài phút là vẽ đè được (Wikipedia: Underpainting).
Bước lót màu nền: mảng lớn bằng cọ to, chưa cần chi tiết.
2. Vẽ theo lớp, từ xa đến gần
Acrylic khô thành lớp chống nước, nên lớp sau không làm tan lớp trước. Vẽ trời trước, rồi núi xa, rồi cây gần, chi tiết sau cùng. Đây cũng là cách dựng tranh phong cảnh trong bài cách vẽ tranh phong cảnh.
3. Hoà màu khi còn ướt
Muốn chuyển màu mượt như bầu trời hoàng hôn, phải pha và tán khi màu còn ướt, làm từng vùng nhỏ và nhanh tay. Wikipedia ghi có chất làm chậm khô (retarder) gốc glycol hoặc glycerin để kéo dài thời gian làm việc, và chất tăng độ chảy để hoà màu dễ hơn.
Trời hoà màu khi ướt, biển vẽ nhiều lớp, bọt sóng chấm trắng sau cùng.
4. Đắp dày (impasto)
Impasto là đắp màu dày đến mức thấy rõ vệt cọ hoặc vệt dao; Wikipedia ghi acrylic cũng làm được impasto khi thêm gel acrylic đặc (heavy body gel). Khi khô, lớp màu dày tạo vân nổi, bắt sáng (Wikipedia: Impasto). Dao vẽ là công cụ quen thuộc cho hoa, sóng biển.
Hoa đắp dày bằng dao trên nền màu loãng chảy dọc.
5. Láng màu mỏng (glaze)
Glaze là lớp màu mỏng, trong hoặc bán trong, phủ lên lớp dưới để đổi sắc độ, độ đậm hay tông màu (Wikipedia: Glaze). Với acrylic, pha một chút màu với nhiều nước hoặc medium rồi quét mỏng lên vùng đã khô, ví dụ phủ một lớp cam mỏng để cả bức ấm hơn.
Bài đầu tiên: tranh hoàng hôn trên biển
Một bài tập phổ biến với người mới, vì chỉ cần vài màu và dạy đủ ba kỹ thuật: hoà màu ướt, vẽ lớp và vẽ bóng đen (silhouette):
- Chia bố cục: kẻ đường chân trời ở khoảng một phần ba từ dưới lên.
- Trời: từ trên xuống: xanh đậm, tím, hồng, cam, vàng gần đường chân trời; hoà các dải khi còn ướt.
- Mặt trời: vòng tròn vàng nhạt ngay trên đường chân trời.
- Biển: lặp lại màu trời nhưng đậm hơn, nét ngang; thêm vệt sáng vàng dưới mặt trời.
- Bóng đen: khi nền đã khô, vẽ cây dừa, mỏm đá hay con thuyền bằng màu đen hoặc xanh thật đậm.
- Điểm sáng: vài chấm trắng, vàng ở mặt nước và mép mây.
Hoàng hôn biển: trời hoà màu, rồi bóng đen dừa và ghế vẽ khi nền đã khô.
Lịch luyện 5 buổi với acrylic
| Buổi | Bài | Mục tiêu |
|---|---|---|
| 1 | Bảng pha: 12 ô màu pha từ 5 màu gốc, thêm trắng và đen | Quen độ đặc, biết màu nào pha ra màu nào |
| 2 | Dải chuyển màu trời trên giấy dày | Hoà màu khi còn ướt, làm nhanh từng vùng |
| 3 | Hoàng hôn biển (bài ở trên) | Vẽ theo lớp, bóng đen trên nền đã khô |
| 4 | Ba bông hoa đắp dày bằng dao | Impasto, giữ vệt dao |
| 5 | Một tranh nhỏ tự chọn, phủ một lớp láng mỏng cuối cùng | Gộp đủ 5 kỹ thuật |
Chụp lại mỗi bài để so; sau 5 buổi, bạn sẽ thấy rõ mình còn yếu ở hoà màu hay ở dựng hình.
Lỗi thường gặp khi vẽ acrylic
- Nặn quá nhiều màu ra bảng: màu khô trước khi dùng hết. Nặn ít, nặn thêm khi cần, xịt chút nước lên bảng.
- Để cọ khô màu: acrylic khô là cứng như nhựa; Wikipedia nhắc rửa cọ ngay bằng xà phòng và nước.
- Màu khác đi sau khi khô: người vẽ acrylic hay gặp màu khô trông hơi khác lúc ướt; quét thử một vệt ở mép tranh, chờ khô rồi mới so.
- Muốn sáng thì thêm nước: với acrylic, muốn sáng thì thêm trắng; thêm nước chỉ làm màu loãng và trong.
- Đắp dày ngay lớp đầu: lót mảng mỏng trước, đắp dày ở lớp cuối, chỗ cần điểm nhấn.
Tranh acrylic trong thiết kế và trang trí
Acrylic bám được giấy, canvas, gỗ và nhiều bề mặt khác, nên ngoài tranh treo tường còn dùng để vẽ lên đồ vật, túi vải, ván gỗ và cả tường nhà. Nếu bạn định vẽ mảng lớn trên tường, xem bài cách vẽ tranh tường về chuẩn bị bề mặt và chọn sơn. Muốn ý tưởng hình đơn giản cho bài đầu, xem 30 ý tưởng vẽ tranh đơn giản mà đẹp và cách vẽ hoa đơn giản mà đẹp; chưa vững hình khối và sáng tối thì đi trước lộ trình tự học vẽ 8 tuần.
Vệt cọ dày, màu đậm: acrylic khô nhanh giữ nguyên dấu cọ.
Câu hỏi thường gặp
Tranh acrylic là gì?
Là tranh vẽ bằng màu acrylic, loại màu gốc nước khô nhanh, sau khi khô thì chống nước. Tuỳ cách pha, tranh có thể trông như màu nước, gouache hay sơn dầu.
Màu acrylic khô trong bao lâu?
Wikipedia ghi màu acrylic khô khoảng 10 đến 20 phút, chậm hơn màu nước một chút nhưng nhanh hơn sơn dầu nhiều. Lớp dày khô lâu hơn lớp mỏng. Nếu muốn thử chất liệu khô chậm, xem vẽ tranh sơn dầu cho người mới.
Người mới nên vẽ acrylic trên gì?
Canvas căng khung, bảng canvas hoặc giấy vẽ acrylic dày. Bề mặt chưa lót thì quét một lớp gesso trước.
Acrylic và sơn dầu khác nhau thế nào?
Acrylic là màu gốc nước, khô nhanh, rửa cọ bằng nước và xà phòng. Sơn dầu khô chậm, cho nhiều thời gian hoà màu hơn nhưng thường cần dung môi để pha loãng và rửa cọ.
Làm sao để acrylic không khô quá nhanh?
Nặn ít màu, xịt nước nhẹ lên bảng pha, và có thể dùng chất làm chậm khô (retarder) dành cho acrylic.
Tác giảCOLOR ME
