Hologram là gì? Những ứng dụng của hologram trong thiết kế

Hologram là thuật ngữ quen thuộc từ nhiều năm trước đây nhưng nó vẫn khiến người xem ngạc nhiên và ngỡ ngàng mỗi khi xuất hiện trở lại. Hãy cùng ColorMe tìm hiểu xem “Hologram là gì?” và điều gì khiến nó vẫn trở thành hiện tượng sau nhiều năm xuất hiện.

Trả lời nhanh: hologram là gì?

Hologram (ảnh toàn ảnh, ảnh ba chiều) đúng nghĩa là bản ghi sóng ánh sáng của một vật bằng hiện tượng giao thoa, thường nhờ tia laser, để khi chiếu sáng lại ta thấy hình có chiều sâu và đổi theo góc nhìn. Ở Việt Nam, từ "hologram" còn được dùng cho ba thứ khác hẳn: tem 7 màu chống giả, các màn trình chiếu "3D lơ lửng" trên sân khấu, và hiệu ứng ánh kim cầu vồng trong thiết kế đồ hoạ. Bảng dưới giúp bạn biết mình đang tìm nghĩa nào.

Một chữ, bốn thứ: chỉ ô đầu là hologram đúng nghĩa; ô gradient là hiệu ứng mô phỏng trong thiết kế, dùng công thức Pastel ánh trai ở dưới. Hình do ColorME tự dựng.

Hologram là gì?

Hologram có thể gọi là hình ảnh nổi 3 chiều, là một thuật ngữ phổ biến chỉ một bức ảnh phẳng - nhưng nhờ sự bố trí các chi tiết sao cho chúng phản xạ ánh sáng một cách thích hợp mà hình ảnh nổi lên có chiều sâu.

Hologram là hình ảnh thuật trình chiếu trong không gian giúp ta có thể quan sát vật thể ở dưới nhiều góc độ khác nhau như quan sát vật thể thật trước mắt. 

Trong cuộc sống ta bắt gặp nhiều sản phẩm là ứng dụng của hologram như các ảnh nổi 3D mà dưới các góc ánh sáng khác nhau ta có thể thấy được các hình ảnh khác nhau, tem bảo hành của các sản phẩm,…

Hologram được biết đến như một sản phẩm của kĩ thuật trình chiếu 3D có tên tiếng Anh là Holography. Hiểu đơn giản, Holography là kỹ thuật cho phép ánh sáng tán xạ từ một vật thể được ghi lại và sau đó tái tạo lại hình ảnh 3 chiều của nó. Những hình ảnh được tạo ra bởi công nghệ này thường lơ lửng trong không gian khiến người xem có thể nhìn thấy nó từ bất kỳ góc độ nào mà không cần sử dụng các dụng cụ chuyên dụng hỗ trợ.  

Công nghệ hologram hoạt động thế nào?

Theo bài diễn văn trao giải trên nobelprize.org, Dennis Gabor đã tìm ra cách giữ lại cả trường sóng ánh sáng cùng với pha của nó trên một tấm phim ảnh. Cách làm gồm hai chùm sáng:

1. Sóng vật: ánh sáng đã đi qua hoặc phản xạ từ vật cần ghi.
2. Sóng tham chiếu: phần ánh sáng không chạm vào vật, chiếu thẳng lên tấm phim.
3. Hai sóng chồng lên nhau và giao thoa: chỗ cùng pha thì sáng nhất, chỗ ngược pha thì tối nhất. Tấm phim ghi lại hoa văn đó dưới dạng mã hoá.
4. Khi chỉ chiếu lại sóng tham chiếu vào tấm phim đã tráng, ánh sáng bị bẻ hướng và tái tạo hình ảnh có chiều sâu của vật.

Ghi và xem lại một hologram theo bốn bước ở trên, vẽ đơn giản hoá, không theo tỉ lệ. Hình do ColorME tự dựng.

Gabor gọi tấm phim này là hologram, từ chữ Hy Lạp holos nghĩa là "toàn bộ", vì nó chứa toàn bộ thông tin của sóng ánh sáng. Ông trình bày phương pháp trong ba bài báo từ 1948 đến 1951 và nhận giải Nobel Vật lý năm 1971 "cho phát minh và phát triển phương pháp toàn ảnh" (holographic method). Cũng theo bài diễn văn, holography chỉ thật sự bứt phá khi có tia laser (chiếc laser đầu tiên ra đời năm 1960), vì laser cho các đoàn sóng kết hợp đủ dài để tái tạo chiều sâu; nhóm của Emmett Leith tại Đại học Michigan mở đầu giai đoạn này.

Hologram trên sân khấu và kim tự tháp mica có phải hologram thật không?

Không hẳn. Trang phổ biến quang học của Đại học Arizona giải thích: trong quang học, chữ "hologram" chỉ dùng khi có thông tin pha được mã hoá, và việc tạo hologram cần một môi trường ghi cùng hai chùm laser riêng. Chiếc kim tự tháp nhựa trong đặt trên điện thoại (Pepper's Pyramid, dựa trên ảo ảnh Pepper's ghost) chỉ dùng phản xạ: tấm nhựa phản chiếu khoảng 4% ánh sáng từ màn hình, tạo một ảnh ảo trông như lơ lửng bên trong. Trang này nói rõ chúng "không phải hologram về mặt kỹ thuật", dù văn hoá đại chúng vẫn gọi như vậy. Theo cùng định nghĩa đó, một thiết bị chỉ phát hình bằng đèn hay phản chiếu màn hình, như các màn "hologram 3D" ở sự kiện, là kỹ thuật trình chiếu chứ chưa phải hologram đúng nghĩa. Về phần dựng hình cho các màn trình chiếu này, xem bài 3D là gì.

Kim tự tháp nhựa chỉ dùng phản xạ, khoảng 4% ánh sáng theo Đại học Arizona, nên không phải hologram về mặt kỹ thuật. Hình do ColorME tự dựng.

Các ứng dụng của Hologram trong cuộc sống

Kĩ thuật tạo ảnh Hologram để trình chiếu được ứng dụng vào một số lĩnh vực quen thuộc như trình diễn thời trang, thuyết trình hay quảng cáo.  

1.    Thời trang

 Việc sử dụng các chất liệu hologram với các hiệu ứng 3D dần trở nên phổ biến trong các thiết kế trên các sàn diễn thời trang hiện nay. Tuy nhiên, người xem thường bị nhầm lẫn chất liệu này với metalic hay sequin nhưng nếu để ý kĩ bạn sẽ nhận ra rằng chất liệu này mỏng, nhẹ hơn sequin và nổi bật hơn metalic vì ở từng góc nhìn khác nhau bạn có thể nhìn ra nhiều màu sắc khác nhau. Điều này khiến Hologram như thổi một làn gió mới lạ vào ngành công nghệ thời trang.

2.    Quảng cáo

Kỹ thuật Hologram cho phép trình chiếu ảnh 3D đi kèm âm thanh vô cùng sống động là một giải pháp ấn tượng cho bất kì nhà truyền thông quảng cáo nào, vì kĩ thuật này không cần đến màn chiếu hay kính chuyên dụng mà thay vào đó là một tấm nhựa mica hình kim tự tháp cụt và video hologram trên điện thoại thông minh.  

Ghi chú cập nhật (10/2026): tấm nhựa hình kim tự tháp cụt đặt trên điện thoại tạo hình bằng phản xạ, tức ảo ảnh Pepper's ghost. Đây là cách gọi "hologram" theo nghĩa đại chúng, không phải hologram ghi bằng giao thoa ánh sáng; xem phần giải thích ở trên.

Các designer có thể tạo ra một đoạn video ngắn về sản phẩm dưới hình thức Hologram để người xem có thể trải nghiệm sản phẩm một cách chân thực nhất trong không gian đa chiều thay vì những quảng cáo trên sách báo in thông thường nhàm chán. 

Tuy nhiên, việc sản xuất một video giới thiệu là công đoạn vô cùng khó khăn, bởi vì các designer không thể làm đơn giản theo cách truyền thống được. Thay vào đó, hình ảnh trong video Hologram phải được sắp xếp và tính toán một cách tỉ mỉ để trình chiếu được thành không gian 3 chiều khi sử dụng lăng kính hologram. 

 

Cùng ColorMe xem qua một số những quảng cáo hologram nổi tiếng trên thế giới: 

·     Quảng cáo Xe hơi Porsche với chiến dịch 911 Hologram

Porsche đã sử dụng quảng cáo trên tạp chí kết hợp cùng công nghệ Hologram 3D cực kì hoành tráng. Họ đã gắn một miếng nhựa để người đọc có thể tự tạo ra một thiết bị xem Hologram một cách nhanh chóng. 

·     Quảng cáo bánh Kitkat – chiến dịch Kit Mail Hologram

Ở Nhật Bản, những thanh Kitkat mang ý nghĩa “chúc may mắn” bắt nguồn từ sự giống nhau trong cách phát âm với cụm từ trong tiếng Nhật “kitto katsu” có nghĩa là “bạn chắc chắn sẽ chiến thắng”. Vào năm 2016, thương hiệu này có chạy một chiến dịch hologram với mục đích động viên các bạn học sinh trong kì thi. Mỗi thanh Kitkat sẽ đi kèm với một tấm nhựa có  kết cấu hình kim tự tháp cụt giúp người xem có thể xem video hologram của một nhóm nhạc hát bài chúc may mắn trên điện thoại. 

Có thể nói Hologram với hình ảnh và âm thanh sống động là một bước tiến đột phá của ngành công nghiệp quảng cáo. 

3.    Phim ảnh

Việc ứng dụng Hologram trong phim ảnh khiến người xem đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Ví dụ, trong “Star Wars”, khán giả đã trầm trồ khi thấy một nhân vật xuất hiện trong trạng thái treo lơ lửng theo phong cách 3D. Hay bạn có thể thấy nhiều phân cảnh được sản xuất dưới hình thức Hologram trong những bộ phim khoa học viễn tưởng, thậm chí ngay cả trong đời thực.

Tem hologram (tem 7 màu) và hologram trên tiền, thẻ

Đây là dạng hologram bạn dễ cầm trên tay nhất. Các xưởng in tem trong nước gọi tem hologram là tem 7 màu. Theo mô tả của 1Check, hình trên tem được khắc laser rồi ép khuôn lên màng hologram chứ không in bằng mực thông thường, và tem thường có ba lớp:

• màng nhựa trong suốt bảo vệ ở ngoài cùng;
• lớp hologram, phần chính của tem;
• lớp keo dính vào bề mặt sản phẩm.

Ba lớp của tem 7 màu theo mô tả của 1Check; mẫu tem và tên thương hiệu trên hình là tự đặt. Hình do ColorME tự dựng.

Cũng theo trang này, khi bóc tem chỉ lớp màng trong tách ra, còn lớp nền 7 màu vỡ thành mảnh nhỏ nên tem chỉ dùng được một lần. Trang của In Việt Dũng liệt kê thêm các dòng thường gặp khi đặt in: tem 7 màu tổ ong, tem "void open" và tem vỡ (một loại tem bảo hành riêng). Đây là cách gọi và thói quen của xưởng in, không phải tiêu chuẩn; mỗi xưởng có mẫu màng và quy cách khác nhau.

Trên tiền, ví dụ rõ nhất đọc được từ chính ngân hàng trung ương là của Ngân hàng Anh: dưới ô cửa sổ trong suốt ở mặt trước tờ tiền có một miếng lá bạc chứa hologram, khi nghiêng tờ tiền qua lại, chữ đổi giữa mệnh giá và "Pounds".

Hiệu ứng hologram trong thiết kế đồ hoạ là gì?

Với designer, "hiệu ứng hologram" (holographic, iridescent) không phải ảnh ba chiều. Đó là cách mô phỏng bề mặt đổi màu theo góc nhìn của màng hologram bằng dải màu gradient nhiều điểm màu: các sắc pastel hoặc neon chuyển liên tục qua nhau, thêm vệt sáng và chút hạt để giống kim loại mỏng. Vì là mô phỏng trên màn hình, nó đứng yên chứ không đổi màu thật khi bạn nghiêng điện thoại.

Ba công thức gradient hologram để bắt đầu

Các mã màu dưới đây là ví dụ do ColorME chọn, không phải chuẩn nào; hãy chỉnh theo màu thương hiệu của bạn.

Ba công thức trong bảng, hiển thị từ đúng mã hex, mỗi công thức ở kiểu tuyến tính và xoay vòng. Hình do ColorME tự dựng.

Muốn thử nhanh trên trình duyệt, công cụ Tạo gradient CSS của ColorME cho phép tạo dải màu "tuyến tính, toả tròn, xoay vòng với nhiều điểm màu" rồi "sao chép CSS hoặc tải ảnh PNG Full HD" (trích mô tả trên trang công cụ). Theo ColorME, kiểu xoay vòng gợi ánh hologram rõ hơn vì màu chạy quanh một tâm.

Cách tạo hiệu ứng hologram trong Photoshop

1. Kéo dải màu. Chọn Gradient tool, chọn kiểu Linear hoặc Angle (Photoshop có năm kiểu: Linear, Radial, Angle, Reflected, Diamond) và bật Dither để giảm hiện tượng sọc màu, theo hướng dẫn của Adobe.
2. Chỉnh điểm màu. Bấm vào từng color stop để đổi màu, bấm dọc đường gradient để thêm điểm, kéo điểm giữa (midpoint) để đổi độ chuyển, ngay trên canvas hoặc trong bảng Properties (Edit a gradient).
3. Phủ lên chất liệu bằng Gradient Map. Vào Layer > New Adjustment Layer > Gradient Map. Adobe mô tả lệnh này ánh xạ dải xám của ảnh sang các màu của gradient, nên một ảnh giấy bạc nhàu hay vải bóng đen trắng sẽ nhận màu cầu vồng theo đúng vùng sáng tối của nó.
4. Hoà trộn. Thử các blend mode Overlay hoặc Soft Light để giữ sáng tối của lớp dưới, Screen để kết quả luôn sáng hơn, Color để chỉ nhuộm sắc màu và giữ độ sáng gốc (mô tả từng chế độ của Adobe).
5. Thêm hạt. Bộ lọc Add Noise rải điểm ảnh ngẫu nhiên, và theo Adobe còn giúp giảm sọc màu ở các vùng chuyển. Không có Photoshop, bạn có thể dùng công cụ Thêm hạt & texture của ColorME, trang công cụ ghi: "Thêm hạt film (grain), nhiễu, texture giấy".

Trong Illustrator, Freeform Gradient hợp với kiểu loang màu tự do: chế độ Points hoà màu quanh từng điểm, chế độ Lines hoà màu dọc theo một đường.

Khi nào nên dùng, khi nào hại độ dễ đọc?

• Hợp: thương hiệu trẻ, công nghệ, làm đẹp, âm nhạc; dùng làm nền, mảng nhấn, viền, huy hiệu.
• Dễ hỏng: đặt chữ nhỏ lên nền hologram. Nền đổi sắc và độ sáng liên tục nên cùng một dòng chữ có chỗ rõ, chỗ chìm. Hãy đặt chữ trong mảng màu đặc, hoặc kiểm tra từng vùng nền sáng nhất và tối nhất.

Nguyên tắc chọn cặp màu chữ và nền có trong bài các cặp màu tương phản. Để đo, công cụ Kiểm tra tương phản của ColorME kiểm tra "theo chuẩn WCAG 2.1 (AA, AAA)" và "gợi ý màu gần nhất đạt chuẩn" (trích trang công cụ).

In hiệu ứng hologram: điều màn hình và CMYK không thể hiện được

Gradient cầu vồng in bằng bốn màu CMYK chỉ cho ra một dải màu phẳng, không lấp lánh và không đổi màu khi nghiêng. Ánh hologram thật trên bao bì đến từ vật liệu (màng, lá kim loại), không đến từ mực. Phần khác nhau giữa màu màn hình và màu in có trong bài CMYK và RGB.

Về chuẩn bị file, Adobe viết rằng kênh màu spot trong Photoshop dùng cho mực pha sẵn và các hiệu ứng đặc biệt như ánh kim hay phủ bóng:

• mỗi màu spot in bằng một bản in riêng;
• lưu file ở định dạng PSD hoặc TIFF để giữ kênh spot;
• đặt Solidity 100% khi mô phỏng mực đặc như mực ánh kim;
• với hình spot cần mép sắc nét, Adobe khuyên dựng trong Illustrator hoặc InDesign.

Nói cách khác, vùng cần hiệu ứng nên nằm ở một lớp tách riêng khỏi phần in CMYK. Còn đặt tên lớp thế nào, dùng mẫu màng nào, ép kim hay ép nhũ ra sao thì bài này không mô tả vì mỗi xưởng một cách: hãy xin mẫu màng thật và quy cách file của chính xưởng bạn đặt in. Khi trình bày cho khách, bạn có thể dựng trước bằng mockup và ghi rõ đó là mô phỏng. Các kiểu gia công sau in khác cho ấn phẩm có trong bài catalogue là gì.

Câu hỏi thường gặp về hologram

Hologram, halogram hay hologam, viết thế nào mới đúng?

Viết đúng là hologram, ghép từ holos (toàn bộ) trong tiếng Hy Lạp. "Halogram", "hologam", "holo gram" là các cách gõ nhầm của cùng một từ.

Công nghệ hologram là gì?

Là holography: ghi lại sóng ánh sáng của vật bằng giao thoa giữa sóng vật và sóng tham chiếu, rồi chiếu sáng lại để tái tạo hình có chiều sâu. Dennis Gabor nhận giải Nobel Vật lý năm 1971 cho phương pháp này.

Hiệu ứng hologram là gì?

Trong thiết kế, đó là dải màu ánh kim, cầu vồng mô phỏng bề mặt màng hologram, tạo bằng gradient nhiều điểm màu, blend mode và một lớp hạt. Nó là hình phẳng, không phải ảnh ba chiều.

Tem hologram có phải hologram thật không?

Tem 7 màu dùng màng hologram ép khuôn nên đổi màu và hình theo góc nhìn. Bài này chỉ dẫn lại mô tả của các xưởng in tem, không đánh giá độ bảo mật của từng loại.

Hologram 3D ở sự kiện có phải hologram thật không?

Các màn trình chiếu dựa trên phản xạ kiểu Pepper's ghost là ảo ảnh quang học. Theo Đại học Arizona, chúng không phải hologram về mặt kỹ thuật vì không ghi thông tin pha của ánh sáng.

Tạm kết,

Hologram không phải là một trào lưu mới nhưng nó lại luôn gây được ấn tượng với người xem vì những sáng tạo vô cùng mới mẻ của những designer. Nếu bạn thích thú với sự huyền ảo của công nghệ này, hãy tham khảo ngay khoá học quay và dựng video cơ bản Premiere cho người mới bắt đầu: KHOÁ HỌC PREMIERE CƠ BẢN